چرا رسانههای غربی اربعین را سانسور میکنند؟
گروه استانهای دفاعپرس- «امین کوشکی» عضو هیأت علمی دانشگاه حکیم سبزواری؛ برخورد رسانههای جریان اصلی غرب (Mainstream Media) با آیین پیادهروی اربعین، یکی از روشنترین نمونههای «نابینایی انتخابی» و سانسور ساختاری در صنعت مدرن خبر است. این مسئله را میتوان با تکیه بر نظریههای «برجستهسازی»، «چهارچوببندی خبری» و «انحراف شناختی» در مطالعات رسانه مورد تحلیل قرار داد.
برای درک ابعاد این سانسور، نیازی به تحلیلهای پیچیده سیاسی نیست؛ کافی است منطق ارزشهای خبری و تجربه خبرنگاران مستقل غربی را کنار یکدیگر قرار دهیم.
اربعین؛ رویدادی که از معیارهای خبری عبور کرده است
در ادبیات روزنامهنگاری، گستره و فراگیری یک رویداد از مهمترین ارزشهای خبری به شمار میرود. با این حال، نحوه پوشش رسانههای جریان اصلی غرب نشان میدهد این اصل درباره اربعین نادیده گرفته شده است.
حج تمتع با حضور حدود دو تا دو و نیم میلیون نفر، جشن سال نو در میدان تایمز نیویورک با حدود یک میلیون نفر و بسیاری از تجمعهای سیاسی یا فرهنگی غرب با جمعیتی چندصد هزار نفری، بهصورت گسترده و زنده از سوی رسانههایی همچون CNN، BBC و France۲۴ پوشش داده میشوند.
در مقابل، پیادهروی اربعین با حضور بیش از ۲۰ میلیون زائر از دهها کشور جهان، غالباً با سکوت خبری، گزارشهای کوتاه یا انتشار چند تصویر محدود در رسانههای جریان اصلی همراه است؛ موضوعی که از وجود نوعی فیلتر ایدئولوژیک و رسانهای حکایت دارد.
روایت خبرنگاران مستقل، واقعیتی متفاوت را نشان میدهد
بخش قابل توجهی از واقعیت اربعین را خبرنگاران، عکاسان و مستندسازان مستقلی روایت کردهاند که خارج از چارچوب رسانههای بزرگ غربی در این رویداد حضور یافتهاند.
برخی از آنان، از جمله امیلی گارتویت، عکاس خبری بریتانیایی، از «بلکآوت خبری» رسانههای غرب درباره اربعین انتقاد کرده و این اجتماع را نمونهای کمنظیر از سخاوت و همبستگی انسانی توصیف کردهاند.
پیتر آلموند، مستندساز بریتانیایی نیز نادیده گرفتن این رویداد را مغایر اصول حرفهای روزنامهنگاری دانسته و اربعین را بزرگترین گردهمایی صلحآمیز جهان بدون انگیزههای مادی معرفی کرده است.
همچنین تامی دریسکول، خبرنگار مستقل آمریکایی، پس از حضور در مسیر نجف تا کربلا، از حجم گسترده خدمات رایگان، امنیت و مهماننوازی مردم ابراز شگفتی کرده و آن را فراتر از تصویری دانسته که رسانههای غربی از منطقه ارائه میکنند.
ویچارد کولت، عکاس و مستندساز هلندی نیز تأکید کرده است که بسیاری از سردبیران اروپایی با مشاهده تصاویر اربعین، از تفاوت آن با تصویر رایج خاورمیانه در رسانههای غربی شگفتزده شدهاند.
سه دلیل برای سکوت رسانههای جریان اصلی
تحلیل این رویکرد رسانهای نشان میدهد دستکم سه عامل در کمتوجهی رسانههای جریان اصلی غرب به اربعین نقش دارد.
نخست، شکسته شدن کلیشههای رایج درباره خاورمیانه است. سالهاست بخش مهمی از رسانههای غربی این منطقه را با جنگ، ناامنی و افراطگرایی معرفی کردهاند، در حالی که اربعین تصویری متفاوت از همزیستی، امنیت، ایثار و همدلی را به نمایش میگذارد.
دوم، منطق اقتصادی رسانههای تجاری است. بسیاری از رسانههای بزرگ بر پایه جلب مخاطب از طریق بحران، تنش و اخبار منفی فعالیت میکنند و رویدادی با محوریت معنویت، همبستگی و خدمت داوطلبانه، با این الگوی اقتصادی همخوانی ندارد.
سوم، تقلیل ابعاد انسانی اربعین به تحلیلهای صرفاً سیاسی است. در موارد معدودی که برخی رسانههای بینالمللی به این رویداد پرداختهاند، بیشتر بر جنبههای سیاسی یا ژئوپلیتیکی تمرکز کرده و ابعاد فرهنگی، اجتماعی و مردمی آن را کمتر مورد توجه قرار دادهاند.
اربعین؛ روایتی که فراتر از سانسور حرکت میکند
امروز اربعین نشان داده است که انتقال پیام یک رویداد بزرگ، تنها به رسانههای رسمی وابسته نیست. میلیونها زائر، روایتگران مستقیم این اجتماع هستند و مستندسازان و خبرنگاران مستقل نیز بخشی از واقعیت آن را به مخاطبان جهانی منتقل میکنند.
از این منظر، سکوت یا کمتوجهی رسانههای جریان اصلی، نه از اهمیت اربعین میکاهد و نه مانع انتشار روایتهای آن میشود؛ بلکه بیش از هر چیز، پرسشهایی درباره معیارهای انتخاب خبر و نحوه روایت رویدادهای جهانی در رسانههای مدعی بیطرفی ایجاد میکند.
انتهای پیام/
