چهره‌های ادبیات دفاع مقدس از بنیان‌گذار کتابخانه تخصصی جنگ تجلیل کردند

چهره‌های ادبیات دفاع مقدس از میراث ماندگار صمدزاده در کتابخانه تخصصی جنگ تجلیل کردند.
کد خبر: ۸۷۹۵۶۹
تاریخ انتشار: ۳۰ آبان ۱۴۰۵ - ۱۱:۱۸ - 21November 2026

به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، آیین نکوداشت نصرت‌الله صمدزاده، بنیان‌گذار کتابخانه تخصصی جنگ، با عنوان «یاد کتابدار» با حضور جمعی از چهره‌های برجسته فرهنگ و ادبیات دفاع مقدس از جمله مرتضی سرهنگی، هدایت‌الله بهبودی، محمدرضا سنگری و علیرضا کمره‌ای در کافه کتاب حوزه هنری برگزار شد.

سرهنگی: کتابخانه تخصصی ادبیات جنگ با تلاش صمدزاده بنیان‌گذاری شد

مرتضی سرهنگی در ابتدای این مراسم با اشاره به ارتباط و همکاری خود با آقای صمدزاده اظهار داشت: پس از راه‌اندازی کتابخانه تخصصی ادبیات جنگ، ارتباط ما با ایشان بیشتر و نزدیک‌تر شد. هر بار که به کتابخانه مراجعه می‌کردم، چه برای انجام کاری و چه بدون مناسبت خاص، نظم و انضباطی را که ایشان در این مجموعه برقرار کرده بود، به‌خوبی احساس می‌کردم؛ نظمی که خوشبختانه همچنان برقرار است.

کتابختانه جنگ

وی با تأکید بر اهمیت شکل‌گیری این مجموعه افزود: آقای صمدزاده کتابخانه‌ای تخصصی در حوزه ادبیات جنگ بنیان گذاشتند که امروز در کشور نظیر ندارد. ایشان علاوه بر راه‌اندازی این مجموعه، همکاران خوبی تربیت کردند و با روحیه معلمی و دلسوزی، در کنار نیروهای خود حضور داشتند. این ویژگی برای یک مدیر بسیار ارزشمند است؛ چراکه ایشان بیش از آنکه صرفاً نقش مدیریتی داشته باشند، برای همکاران خود نقش پدرانه ایفا کردند.

سرهنگی با قدردانی از تلاش‌های صمدزاده خاطرنشان کرد: خوشبختانه چراغی که ایشان در این مجموعه روشن کردند، همچنان روشن است و امیدوارم سایه‌شان بر سر خانواده، عزیزان و همکارانشان مستدام باشد. اطمینان دارم که آقای صمدزاده این کار را رها نخواهند کرد و همچنان در این مسیر اثرگذار خواهند بود.

وی در پایان برای صمدزاده آرزوی سلامتی کرد.

سنگری: روح‌های بزرگ هیچ‌گاه به کارهای کوچک تن نمی‌دهند

سپس محمدرضا سنگری، پژوهشگر و نویسنده ادبیات دفاع مقدس با اشاره به نحوه آشنایی خود با استاد صمدزاده اظهار کرد: آغاز آشنایی من با ایشان از کتابخانه بود. برخی شخصیت‌ها را وقتی برای نخستین‌بار ملاقات می‌کنید، احساس می‌کنید هیچ فاصله‌ای میان شما و آن‌ها وجود ندارد و به‌راحتی می‌توانید با آن‌ها ارتباط برقرار کنید؛ اما برخی دیگر در ابتدا با فاصله‌ای همراه می‌شوند و برای نزدیک شدن به آن‌ها باید با احتیاط و آرامش پیش رفت. استاد صمدزاده از دسته دوم بودند. در نخستین مواجهه، احساس می‌کردم باید با احتیاط به ایشان نزدیک شوم، اما به‌تدریج دریافتم که چه وجود نازنین و دوست‌داشتنی‌ای دارند.

وی با اشاره به روایتی درباره تأثیرگذاری انسان‌های نیکوکار بر دل‌ها افزود: در روایتی آمده است که انسان‌هایی که از سرمایه‌های وجودی و داشته‌های ارزشمند خود در مسیر خیر استفاده می‌کنند، دل‌ها را به سوی خود جذب می‌کنند. همچنین در آیه ۹۶ سوره مریم آمده است: «إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَٰنُ وُدًّا»؛ خداوند محبت و مودت آنان را در دل‌ها قرار می‌دهد. من نیز در دیدارهای بعدی دریافتم که می‌توانم باب گفت‌وگو را با ایشان باز کنم و بیش از پیش با جهان گسترده فکری و شخصیتی ایشان آشنا شوم.

کتابختانه جنگ

سنگری با تأکید بر ویژگی‌های علمی و حرفه‌ای صمدزاده تصریح کرد: با توجه به آنچه از ایشان دیده‌ام، عنوان «کتاب‌یار» را بیش از «کتابدار» برای ایشان مناسب می‌دانم؛ عنوانی که با نام و شخصیتشان نیز تناسب بیشتری دارد. ایشان در انجام مسئولیت خود بسیار دقیق، منظم و به‌روز هستند. به‌موقع بودن از ویژگی‌های برجسته ایشان است؛ به این معنا که در زمانه خود زندگی می‌کنند، زبان زمان را می‌شناسند و به‌خوبی از فرصت‌های موجود بهره می‌گیرند.

وی ادامه داد: به خاطر دارم در یکی از دیدارها، ایشان از تجربه جست‌وجو و بازدید خود از کتابخانه‌های آمریکا و کتابخانه‌های غربی سخن می‌گفتند. نقل می‌کردند که حتی در ساعت سه نیمه‌شب نیز در کتابخانه‌های جهان به جست‌وجو مشغول هستند تا کتاب‌های مرتبط با حوزه تخصصی خود را شناسایی و ذخیره کنند. این میزان از علاقه، پیگیری و تلاش برای دستیابی به منابع علمی، بسیار ارزشمند است.

این پژوهشگر ادبیات دفاع مقدس با اشاره به تلاش مستمر صمدزاده خاطرنشان کرد: در فرهنگ تاجیکستان به افرادی که بازنشسته می‌شوند، اصطلاح «سبک‌دوش» اطلاق می‌شود؛ اما معتقدم برای انسان‌های بزرگ، سبک‌دوشی معنایی ندارد؛ چراکه آن‌ها همواره بارهای سنگین‌تری بر دوش می‌گیرند. در مدت کوتاهی که فرصت ارتباط و همکاری با استاد صمدزاده را داشته‌ام، همواره تلاش و تکاپوی مستمر ایشان برای یافتن، آموختن و پیش رفتن را احساس کرده‌ام.

سنگری در ادامه با یادآوری خاطره‌ای از دوران تحصیل خود در مقطع دکتری در تهران گفت: زمانی که برای ادامه تحصیل به تهران آمدم، پشت میز شهید رجایی می‌نشستم و معمولاً سرمقاله مجله را همان‌جا می‌نوشتم. جمله‌ای را به خاطر دارم که ایشان زیر شیشه میز خود قرار داده بودند: «فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ»؛ یعنی هرگاه از کاری فارغ شدی، به کار دیگری بپرداز.

وی افزود: این آیه به معنای آن است که انسان پس از پایان یک مسئولیت، باید خود را برای پذیرش مسئولیتی دشوارتر و بزرگ‌تر آماده کند؛ چراکه انسان‌های بزرگ و صاحبان روح‌های بلند، هیچ‌گاه به کارهای کوچک تن نمی‌دهند و همواره افق‌های بالاتری را پیش روی خود قرار می‌دهند.

این نویسنده و پژوهشگر با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از تجربه پیشکسوتان گفت: امیدوارم از سرمایه وجودی استاد صمدزاده بیش از پیش استفاده شود و دوستان و همکاران مجموعه کتابخانه جنگ نیز فرصت بهره‌مندی از دانش، تجربه و اندوخته‌های ایشان را مغتنم بشمارند. نباید اجازه دهیم تجربه‌ها به فراموشی سپرده شوند یا سرمایه‌های انسانی بدون بهره‌برداری شایسته باقی بمانند.

سنگری در پایان با اشاره به خاطره‌ای از دوران فعالیت خود در آموزش‌وپرورش و همکاری با مؤلفان کتاب‌های درسی و معلمان، به شعر یکی از فرهنگیان بازنشسته اشاره کرد و گفت: روزی یکی از معلمان پس از بازنشستگی این رباعی را برایم فرستاد:

«سی سال ز درس و بحث خستم کردن
در مدرسه خاک و گچ به دستم کردن
خام‌بودن مدعیان فرهنگ
چون پخته شدم، بازنشستم کردن»

وی با بیان این خاطره، بر ضرورت توجه به تجربه و توانمندی پیشکسوتان و استفاده از ظرفیت‌های علمی و فرهنگی آنان تأکید کرد.

عزیزی: صمدزاده با طراحی نظامی متناسب با اقتضائات بومی، الگویی تازه در کتابداری جنگ ارائه کرد

غلامرضا عزیزی، پژوهشگر ادبیات جنگ، در آیین نکوداشت نصرت‌الله صمدزاده با اشاره به ویژگی‌های مدیریتی و ابتکارهای حرفه‌ای وی اظهار کرد: یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های استاد صمدزاده، جسارت، شهامت و دانش ایشان در طراحی نظامی متناسب با شرایط و اقتضائات فرهنگی کشور در حوزه کتابداری است؛ اقدامی که با عبور از الگوهای رایج و موجود، زمینه شکل‌گیری مدلی متناسب با نیازهای بومی را فراهم کرد.

وی با بیان اینکه این ابتکار می‌تواند به‌عنوان یک الگوی مستقل مورد بررسی و مستندسازی قرار گیرد، افزود: در همان جلسه نیز از ایشان درخواست کردم این تجربه را به‌عنوان یک مدل مکتوب کنند و در قالب مقاله به جامعه علمی ارائه دهند تا مورد بررسی و نقد قرار گیرد؛ چراکه معتقدم این اقدام، کاری ارزشمند و قابل توجه است.

کتاب

عزیزی در ادامه با اشاره به یکی دیگر از ویژگی‌های مدیریتی صمدزاده تصریح کرد: مدیر خوب تنها کسی نیست که بتواند دل‌ها را با خود همراه کند و بر مجموعه تأثیر عاطفی بگذارد؛ بلکه باید بتواند مجموعه‌ای منسجم و پویا بسازد که حتی در نبود او نیز به فعالیت خود ادامه دهد و مسیر پیشرفت را طی کند.

این پژوهشگر ادبیات جنگ با اشاره به میراث حرفه‌ای صمدزاده خاطرنشان کرد: مجموعه‌ای که ایشان بنیان گذاشته‌اند، خود یادگاری ارزشمند و نوعی صدقه جاریه است؛ چراکه حاصل دانش، تجربه و تلاش ایشان است و می‌تواند در سال‌های آینده نیز به فعالیت و اثرگذاری خود ادامه دهد.

وی در پایان با آرزوی سلامتی و طول عمر برای نصرت‌الله صمدزاده گفت: امیدوارم سال‌های سال از حضور و وجود پربرکت ایشان بهره‌مند باشیم و بتوانیم از تجربه‌ها و اندوخته‌هایشان استفاده کنیم.

صمدزاده: کتابداران در موفقیت نویسندگان و پژوهشگران سهمی ماندگار دارند

نصرت‌الله صمدزاده، بنیان‌گذار کتابخانه تخصصی جنگ حوزه هنری، در این مراسم با اشاره به اهمیت قدردانی و سپاسگزاری مکتوب در سنت کتاب‌نویسی غربی اظهار داشت: در بسیاری از کتاب‌های غربی، نویسندگان در صفحه سپاسگزاری از تمام افرادی که به هر شکل در شکل‌گیری اثر نقش داشته‌اند، نام می‌برند؛ اما این فرهنگ در سنت نوشتاری ما کمتر مورد توجه قرار گرفته است. به نظرم باید درباره چرایی این موضوع تأمل کنیم و فرهنگ قدردانی را بیش از گذشته گسترش دهیم.

وی با بیان اینکه در این مراسم نباید شخص او محور تقدیر قرار گیرد، افزود: این جلسه برای پاسداشت زحمات یک کتابخانه است، نه تقدیر از صمدزاده؛ کتابخانه‌ای که کتابداران آن ایثارگرانه تلاش می‌کنند تا دیگران بتوانند نویسنده، پژوهشگر و صاحب علم و دانش شوند.

صمدزاده با اشاره به اهمیت مطالعه و تأثیر آن در شناخت محدودیت‌های دانایی انسان تصریح کرد: هرچه بیشتر وارد فضای خواندن و مطالعه می‌شویم، بیشتر به گستردگی نادانسته‌های خود پی می‌بریم. انسان هرچه بیشتر متوجه می‌شود که چقدر کم می‌داند، سکوت بیشتری پیشه می‌کند. این را می‌توان جبر خواندن و جبر فهمیدن دانست.

بنیان‌گذار کتابخانه تخصصی جنگ حوزه هنری در ادامه با استفاده از یک تمثیل آذری، نقش کتابداران را به سوزنی تشبیه کرد که لباس دیگران را می‌دوزد، اما خود همواره برهنه است و گفت: کتابدار نیز در مسیر رشد دیگران تلاش می‌کند و زمینه پیشرفت و بالندگی آنان را فراهم می‌آورد؛ در حالی که ممکن است خودش کمتر دیده شود. با این حال، اثر و ارزش کار او در تمام دستاوردهای کسانی که از خدمات کتابخانه بهره برده‌اند، حضور دارد.

وی ادامه داد: یکی از ویژگی‌های فضای کتابداری این است که افراد به‌تدریج قابلیت‌های نویسندگی، تحقیق و پژوهش را در خود کشف می‌کنند و ممکن است به این فکر بیفتند که مسیر مستقلی را برای تألیف کتاب دنبال کنند؛ اما من به لطف خدا به این باور رسیدم که لزوماً نیازی نیست برای اثبات توانایی خود از فضای کتابخانه فاصله بگیرم و می‌توان در همین جایگاه نیز منشأ اثر بود.

کتابختانه جنگ

صمدزاده با تأکید بر ضرورت توجه به شأن و جایگاه کتابداران خاطرنشان کرد: تلاش کردم در کتابخانه سنتی ایجاد شود که همکاران بدانند خدماتی که ارائه می‌کنند، صرفاً انجام یک وظیفه اداری نیست. اگر پژوهشگری از خدمات کتابخانه بهره می‌گیرد و به موفقیتی دست پیدا می‌کند، کتابدار نیز در آن موفقیت سهم دارد. این رابطه یک‌طرفه نیست و اثر تلاش کتابدار در نتیجه کار دیگران باقی می‌ماند.

وی همچنین با اشاره به اهمیت ایجاد فضای صمیمی و بانشاط در محیط‌های کتابخانه‌ای گفت: کتابخانه ذاتاً می‌تواند فضایی خشک و جدی داشته باشد و شکستن این فضا کار آسانی نیست. کتابدار باید در عین حفظ جدیت و مسئولیت حرفه‌ای، با خوش‌زبانی و خوش‌دلی محیطی صمیمی و بانشاط ایجاد کند.

بنیان‌گذار کتابخانه تخصصی جنگ حوزه هنری با قدردانی از همکاران خود، طنز و شوخ‌طبعی برخی چهره‌های فرهنگی را از عوامل مؤثر در حفظ نشاط محیط کتابخانه دانست و از مرتضی سرهنگی و علیرضا کمره‌ای به‌عنوان افرادی یاد کرد که با روحیه و بیان خاص خود، به صمیمیت این فضا کمک کرده‌اند.

صمدزاده در پایان ضمن قدردانی از حاضران در این آیین، حضور و همراهی آنان را مایه دلگرمی دانست و از همه کسانی که در مسیر شکل‌گیری و تداوم فعالیت‌های کتابخانه نقش داشته‌اند، تشکر کرد.

انتهای پیام/ 121

نظر شما
captcha
پربیننده ها
آخرین اخبار