آیتالله مروی: تقریظهای رهبر شهید بر کتابهای دفاع مقدس گویای نگاه عمیق فرهنگی بود
به گزارش دفاعپرس از خراسان رضوی، آیتالله «احمد مروی» تولیت آستان قدس رضوی در آیین رونمایی از کتاب «گاه گمشدگان»، روایتهایی از مواجهه با امام رضا (ع) که با حضور نویسندگان اثر، روز گذشته در تالار شیخ طبرسی بیناد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی برگزار شد؛ با تأکید بر اینکه روایت زائران از مزار رهبر شهید؛ یک فرصت فرهنگی است؛ اظهار داشت: امروز مزار شریف و پاک رهبر عظیمالشأن و قائد شهید، در جوار مضجع نورانی حضرت رضا (ع) قرار گرفته است و طبیعی است که در کنار این مزار، سیلی از عاشقان، زائران و دلدادگان ایشان حضور پیدا میکنند؛ این نیز یک فرصت فرهنگی و روایی ارزشمند است و نباید آن را، از دست بدهیم.
وی افزود: اهالی قلم و ذوق در میان این زائران حاضر شوند، با آنها گفتوگو کنند، حرفهای دلشان را بشنوند، خاطراتشان را ثبت کنند و آن حال خوب و زیبایی را که با خود به اینجا آوردهاند، کشف کنند. از دل همین گفتوگوها میتوان کتاب بیرون آورد، روایت ساخت و داستان نوشت.
تولیت آستان قدس رضوی تصریح کرد: قرآن کریم کتاب داستان به معنای متعارف آن نیست، اما از داستان بهعنوان یک ابزار مؤثر برای انتقال معارف و مفاهیم استفاده میکند؛ چراکه خداوند متعال خود انسان را آفریده و از ویژگیها، نیازها و ذائقههای فطری او بهتر از هر کسی آگاه است.
این مقام مسئول با بیان اینکه یکی از ویژگیهای ذهن انسان، درک آسانتر مفاهیم در قالب روایت و داستان است، ادامه داد: هنگامی که مفاهیم در قالب روایت و داستان ارائه میشوند، آسانتر درک میشوند، ارتباط عاطفی بیشتری با مخاطب ایجاد میکنند و ماندگاری بیشتری در ذهن و حافظه دارند.
شعر؛ قالبی ماندگار برای انتقال مفاهیم
آیتالله مروی در ادامه با اشاره به ویژگیهای شعر و تأثیر آن در ماندگاری مفاهیم، خاطرنشان کرد: این مسئله درباره شعر نیز بهروشنی قابل مشاهده است؛ شعر حتی اگر از نظر محتوا و ساختار پیچیده باشد، معمولاً بسیار آسانتر از یک متن نثر در ذهن میماند و حفظ میشود.
تأکید بر نقش شعر و ادبیات در انتقال و ماندگاری فرهنگ
وی در ادامه با اشاره به اهتمام رهبر شهید انقلاب در توجه به شاعران، نویسندگان و اصحاب هنر، تصریح کرد: از همین منظر، یکی از نکاتی که ایشان بر آن اهتمام جدی داشتند، توجه ویژه به شاعران، نویسندگان، اهل ذوق و اصحاب هنر بود.
تولیت آستان قدس رضوی با اشاره به دیدارهای سالانه رهبر شهید انقلاب با شاعران در نیمه ماه مبارک رمضان، بیان داشت: این دیدارها یک برنامه ثابت و پرتکرار بود؛ ممکن بود برخی تصور کنند که برگزاری چنین جلسهای صرفاً برای تفنن و ایجاد حالوهوای ادبی است، اما اگر هدف صرفاً تفنن بود، استمرار آن برای یک یا دو سال قابل تصور بود، نه اینکه هر سال تکرار شود؛ چراکه تکرار یک برنامه، اگر فاقد هدف و ضرورت واقعی باشد، بهتدریج ملالآور خواهد شد.
آیتالله مروی گفت: اهتمام رهبر شهید انقلاب به این چنین دیدارهایی برخاسته از یک شناخت عمیق از ظرفیت شعر و ادبیات بود؛ شناختی که نشان میداد، شعر و هنر صرفاً ابزار تفنن و سرگرمی نیستند، بلکه میتوانند وسیلهای قدرتمند برای انتقال معرفت، تبیین حقیقت، ماندگار کردن مفاهیم و اثرگذاری بر افکار و احساسات جامعه باشند.
وی ادامه داد: به همین دلیل، رهبر شهید انقلاب از ظرفیت شعر و شعرا قدرشناسی میکردند، هم به آن ارزش میدادند و هم برای آن جهت تعیین میکردند؛ چراکه شعر و ادبیات، اگر در مسیر درست قرار گیرند، میتوانند مفاهیم عمیق را از سطح ذهن و زبان، به حافظه، دل و جان انسان منتقل کنند.
تولیت آستان قدس رضوی در ادامه با اشاره به توجه رهبر معظم انقلاب به حوزه کتاب و ادبیات، بیان داشت: همانطور که رهبر معظم شهید با برگزاری نشستهایی با شاعران، از آنان قدردانی و قدرشناسی میکردند، به حوزه شعر ارزش و اعتبار میدادند و در عین حال به آن جهت میدادند، در حوزه کتاب و ادبیات نیز همین رویکرد را دنبال میکردند.
آیتالله مروی عنوان داشت: تقریظهای متعددی که ایشان بر کتابهای خاطرات رزمندگان و شهدا مینوشتند، صرفاً یک تمجید ادبی از یک اثر نبود؛ پشت این اهتمام، یک نگاه عمیق فرهنگی وجود داشت؛ اینکه فرهنگ ایثار، جهاد و شهادت باید از طریق همین کتابها، خاطرات، رمانها و روایتها زنده بماند، به نسلهای بعد منتقل شود و دچار فراموشی نشود.
وی ادامه داد: به همین دلیل، ایشان با وجود همه مسئولیتها و اشتغالات فراوان، مطالعه این آثار و نوشتن تقریظ بر آنها را در برنامه خود قرار میدادند، این کار نشان میدهد که مسئله برای ایشان کاملاً جدی بود؛ اهمیت این موضوع را بهدرستی فهمیده بودند، آن را شناخته بودند و جایگاه آن را در حفظ و انتقال فرهنگ جامعه، بهدرستی تشخیص داده بودند.
کرامت در حرم رضوی دائماً در حال بارش است؛ فقط باید ببینیم
تولیت آستان قدس رضوی با تأکید بر ظرفیت کمنظیر روایتهای زائران حضرت رضا (ع)، گفت: هر انسانی که به این مکان قدسی و زنده مشرف میشود، ممکن است خاطرهای داشته باشد، تجربهای را از سر گذرانده باشد، کرامتی دیده باشد یا دستکم حالوهوایی متفاوت و عمیق را تجربه کرده باشد؛ نویسندگان با کاری که انجام میدهند، در حقیقت تلاش میکنند این گوهر را از درون تجربه انسانها استخراج کنند، به قلم بیاورند و در اختیار جامعه قرار دهند.
آیتالله مروی با اشاره به برداشت رایج از مفهوم کرامت، افزود: گاهی بعضی از زائرانی که با آنها دیدار داریم، میگویند «از کرامات امام رضا (ع) برای ما بگویید»، اما وقتی از کرامت سخن میگویند، معمولاً انتظار دارند یک اتفاق خارقالعاده نقل شود؛ مثلاً بیماری شفا پیدا کرده باشد یا حادثهای غیرعادی رخ داده باشد، یعنی در ذهن بسیاری از مردم، کرامت در همین مصادیق خلاصه شده است.
وی افزود: من به آنها میگویم، اینجا کرامت دائماً در حال بارش است؛ فقط باید ببینیم. حضور عاشقانه مردم در طول سال در حرم مطهر رضوی یکی از جلوههای همین کرامت است؛ انسانی را تصور کنید که با هزینه شخصی خود، از یک شهر یا حتی از نقطهای دور، راهی مشهد میشود، رنج سفر را تحمل میکند، سختیهای راه را به جان میخرد و با وجود همه دشواریها و محدودیتهای سفر و زیارت، خود را به اینجا میرساند؛ اما بعد از اینکه زیارتش تمام شد، خسته نمیشود که دیگر نیاید و دوباره دلش هوای اینجا را میکند.
تولیت آستان قدس رضوی با طرح این پرسش که «این چیست؟ آیا این خودش یک کرامت نیست؟»، تصریح کرد: چه خبر است در اینجا که این چنین دلها را مجذوب و معطوف به خود میکند؟ چه حقیقتی در این مکان وجود دارد که میلیونها انسان، با وجود همه دشواریها، دوباره و دوباره دلشان هوای آن میکند؟
آیتالله مروی این تجربهها را از جمله گوهرهایی دانست که باید کشف و معرفی شوند و خطاب به نویسندگان گفت: اینها همان چیزهایی است که باید کشف شوند و شما نویسندگان وظیفه مهمی در کشف و معرفی آنها دارید. البته این کار، کار آسانی نیست؛ کشف این گوهرها، پیش از هر چیز، به گوهرشناسی نیاز دارد.
وی با تشبیه تجربهها و روایتهای زائران به گوهرهای پنهان در دل معدن، بیان داشت: کسی که میخواهد گوهر استخراج کند، خودش باید گوهرشناس باشد. اگر شناخت درستی از گوهر نداشته باشد، ممکن است گوهری ارزشمند را در میان خروارها سنگ و خاک ببیند، اما، چون ارزش آن را نمیشناسد، آن را با دیگر سنگها کنار بگذارد و از کنارش عبور کند.
نویسنده روایتهای رضوی باید پیش از نویسندگی، «گوهرشناس» باشد
تولیت آستان قدس رضوی با تأکید بر ضرورت برخورداری نویسندگان حوزه زیارت رضوی از معرفت عمیق نسبت به امام رضا (ع) و حقیقت امامت، خاطرنشان کرد: همانگونه که معدنچی اگر طلا را نشناسد ممکن است آن را با سنگ معمولی اشتباه بگیرد، در این عرصه نیز اگر معرفت درست و عمیقی نسبت به مقام امام و حقیقت امامت نداشته باشیم، ممکن است با صدها داستان و خاطره مواجه شویم، اما نتوانیم گوهر حقیقی موجود در آنها را کشف کنیم.
آیتالله مروی افزود: نویسنده این حوزه، پیش از آنکه صرفاً نویسنده باشد، باید گوهرشناس باشد؛ باید امام را بشناسد، مقام امامت را بفهمد و با معارف رضوی مأنوس باشد؛ آنگاه میتواند از میان انبوه خاطرات و روایتهای زائران، گوهرهای پنهان را کشف کند، به آنها صورت هنری و ادبی بدهد و به جامعه عرضه کند.
وی تصریح کرد: آنچه شما انجام میدهید، صرفاً نوشتن چند داستان نیست؛ شما در حقیقت در حال کشف، حفظ و انتقال بخشی از سرمایه معنوی و فرهنگی زیارت رضوی به نسلهای آینده هستید.
تولیت آستان قدس رضوی با اشاره به یکی از توصیههای رهبر معظم انقلاب به روحانیون و کسانی که وظیفه هدایت و مرجعیت فکری مردم را بر عهده دارند، بیان داشت: یکی از توصیههای مهم ایشان در ارتباط با مردم، بهخصوص نسل جوان، این بود که «عمق ایجاد کنید»؛ مردم را عمیق بار بیاورید و معرفتشان را افزایش دهید.
آیتالله مروی در تشریح این رویکرد، گفت: برای مثال، در عرصه مسائل سیاسی، صرفاً تحلیل آماده را در اختیار مخاطب قرار ندهید؛ کاری کنید که قدرت تحلیل پیدا کند و چنان تربیت و رشد یابد که بتواند خودش مسائل را بفهمد، تحلیل درست داشته باشد و اگر کسی نبود که به او جهت بدهد، خودش بتواند مسیر صحیح را تشخیص دهد.
وی تأکید کرد: این قاعده در حوزه فرهنگ و معارف دینی نیز جاری است. بنابراین، یک معرفت باید در کاشف گوهر وجود داشته باشد؛ کسی که این کرامات و تجربههای معنوی را کشف میکند، باید از معرفت بالایی برخوردار باشد، اما از سوی دیگر، اگر قرار است این گوهر به جامعه عرضه شود و جامعه بتواند ارزش آن را بفهمد، خود جامعه نیز باید گوهرشناس شود.
قلم زدن درباره امام رضا (ع)؛ توفیقی که باید قدر دانست
تولیت آستان قدس رضوی در بخش دیگری از سخنان خود، نویسندگان حاضر را به شکرگزاری برای توفیق فعالیت در حوزه ادبیات رضوی فراخواند و گفت: خداوند را شاکر باشید که به شما توفیق داده در این مسیر قدم بگذارید و قلم بزنید؛ چه بسیار کسانی که اهل قلماند و قلم خوبی هم دارند، اما وقتی به این عرصه میرسند، قلمشان نمیچرخد و نمیتوانند در این حوزه بنویسند.
آیتالله مروی تصریح کرد: اینگونه نیست که هرکس اراده کرد، بتواند درباره این ذوات مقدسه، اولیای الهی و برگزیدگان خداوند متعال قلم بزند، شعر بگوید و درباره آنان اثر خلق کند؛ این عرصه، صرفاً عرصه اراده و توانایی قلم نیست؛ توفیق و عنایت نیز لازم است.
وی خطاب به نویسندگان خاطرنشان کرد: اگر یک مقاله، یک داستان، یک سروده یا یک کتاب شما باعث شود فقط یک نفر نسبت به اولیای الهی محبت بیشتری پیدا کند، دلش به آنان نزدیکتر شود، شناختش عمیقتر شود و احساس بهتری نسبت به این ذوات مقدس پیدا کند، همین یک نفر برای شما کفایت میکند.
مطالبه تولید ماهانه آثار رضوی
تولیت آستان قدس رضوی در ادامه با تأکید بر ضرورت استمرار تولید آثار در حوزه فرهنگ رضوی، بیان داشت: من از همه شما انتظار دارم که این مسیر را جدی بگیرید. به نظر من، باید خروجی این جریان، مستمر و قابل توجه باشد؛ چرا نتوانیم هر ماه یک اثر درباره تجربههای زیارت، کرامات، خاطرات و زندگی مردم در ارتباط با حضرت رضا (ع) داشته باشیم؟
آیتالله مروی از نویسندگان و هنرمندان برای حضور فعالتر در این عرصه دعوت کرد و گفت: از همه شما دعوت میکنم و به مجموعه بهنشر نیز توصیه میکنم که در این زمینه همکاری صددرصدی داشته باشد. در این گنجینه عظیمی که امروز در اختیار ماست، جستوجو کنید و از میان این تجربهها و کرامات، داستان، رمان، روایت، قصه و حتی مناظره استخراج کنید؛ هر قالبی که قلم و هنر شما اقتضا میکند.
وی همچنین با یاد رضا امیرخانی، از خداوند متعال شفای کامل و عاجل این نویسنده و ادیب را مسئلت کرد.
تولیت آستان قدس رضوی همچنین یاد و نام نویسندگانی را که در حوزه معارف اهل بیت (ع) قلم زده و از دنیا رفتهاند، گرامی داشت و بهویژه از مرحوم تشکری و دیگر نویسندگانی که برای فرهنگ رضوی قلم زدهاند، یاد کرد و ابراز امیدواری کرد: راهی که آنان با قلم خود آغاز کردند، به دست نویسندگان جوان ادامه پیدا کند و این چراغ روشن، نسل به نسل فروزانتر شود.
انتهای پیام/
