وقف؛ سرمایهای ماندگار برای نیازهای امروز جامعه
گروه استانهای دفاعپرس- «محمد مهرنیا» فعال رسانهای؛ وقف، یکی از زیباترین، اثرگذارترین و ماندگارترین سنتهای اسلامی و ایرانی است؛ سنتی برخاسته از ایمان، نوعدوستی، مسئولیتپذیری اجتماعی و نگاه بلندمدت به خدمت مردم. در وقف، اصل مال حفظ میشود و منافع آن بهصورت پیوسته در مسیر خیر و رفع نیازهای جامعه قرار میگیرد؛ از همینرو، وقف را میتوان نمونهای روشن از صدقه جاریه دانست؛ نیکیای که آثار آن پس از سالها و حتی قرنها نیز باقی میماند.
وقف، علاوه بر حل بخشی از نیازهای مردم، نام و یاد واقف را نیز جاودانه میسازد. امروز در بسیاری از مناسبتهای مذهبی، مراسمها، اطعامها، مساجد، حسینیهها و مراکز عمومی، نام خیرین و واقفان گذشته با احترام بر زبانها جاری است و آثار نیت پاک آنان در زندگی مردم دیده میشود. این ماندگاری، جلوهای ارزشمند از سرمایهگذاری معنوی و اجتماعی انسان برای دنیا و آخرت است؛ سرمایهای که با گذر زمان نهتنها کمرنگ نمیشود، بلکه بر برکت و اثر آن افزوده خواهد شد.
قرآن کریم با تأکید بر انفاق، احسان، تعاون، نیکوکاری و رسیدگی به نیازمندان، مسیر روشنی را پیشروی اهل خیر قرار داده است. فرهنگ وقف نیز ریشه در همین آموزههای نورانی دارد. حمایت از فعالیتهای قرآنی، گسترش آموزش مفاهیم دینی و اخلاقی، تقویت مراکز فرهنگی و مذهبی، ترویج ایثار و خدمترسانی و ارتقای آگاهی و امید اجتماعی، میتواند از عرصههای مهم وقفهای هدفمند در روزگار ما باشد.
در تاریخ اسلام و ایران، بسیاری از مسجدها، مدرسهها، کتابخانهها، بیمارستانها، آبانبارها، کاروانسراها، درمانگاهها و مراکز عمومی با پشتوانه وقف ساخته و اداره شدهاند. وقف، تنها یک اقدام خیرخواهانه فردی نیست، بلکه ظرفیتی مردمی و پایدار برای حل مسائل جامعه، کاهش محرومیت، گسترش علم، ارتقای سلامت، تقویت عدالت اجتماعی و حفظ کرامت انسانهاست.
با این حال، وقف امروز باید متناسب با نیازهای واقعی و نوپدید جامعه تعریف شود. اگر در گذشته تأمین آب، مسجد، مدرسه و درمانگاه اولویت بوده است، امروز نیز حمایت از آموزش دانشآموزان و دانشجویان کمبرخوردار، درمان بیماران، کمک به پژوهش، توسعه کتابخانهها، حفاظت از محیطزیست و ارتقای سواد رسانهای، نیازمند توجه واقفان نیکاندیش است.
امروز وقف میتواند در مسیر جهاد تبیین، روشنگری، ارتقای بصیرت و آگاهی اجتماعی و تولید محتوای صحیح، مفید و امیدآفرین نیز نقشآفرین باشد. حمایت از ترویج فرهنگ حجاب و عفاف، تحکیم بنیان خانواده، آموزش مهارتهای زندگی و فرزندپروری، تقویت هویت دینی و فرهنگی و پیشگیری از آسیبهای فرهنگی و اجتماعی، از دیگر عرصههای مهم وقف فرهنگی در ابعاد گوناگون است.
وقف برای آموزشهای مورد نیاز جامعه، از جمله مهارتآموزی، سواد رسانهای، آموزشهای قرآنی، علمی، هنری و فنیوحرفهای، میتواند زمینه رشد آگاهی، توانمندی و خوداتکایی نسل جوان را فراهم کند. همچنین ایجاد و تجهیز فضاهای ورزشی، هنری، علمی، فرهنگی و مهارتی برای غنیسازی اوقات فراغت جوانان، به رشد استعدادها، افزایش نشاط اجتماعی و پیشگیری از آسیبهای اجتماعی کمک میکند.
اشتغالزایی و مهارتآموزی جوانان، کمک به ازدواج، تهیه جهیزیه، حمایت از خانوادههای کمبضاعت، تأمین مسکن نیازمندان و ایجاد فرصتهای اقتصادی پایدار نیز از مهمترین عرصههای وقفِ مسئلهگشا به شمار میرود. تجهیز خانههای سالمندان، مراکز نگهداری و توانبخشی معلولان، تهیه ملزومات و تجهیزات پزشکی، مناسبسازی مسیرها و فضاهای عمومی برای افراد دارای معلولیت و ارائه خدمات گوناگون به محرومان نیز از دیگر زمینههای ارزشمند وقف در جامعه امروز است.
امامان جمعه و جماعات، رسانهها، صدا و سیما، آموزش و پرورش، دانشگاهها، دستگاههای فرهنگی، روحانیان، فرهنگیان، نخبگان، نویسندگان و فعالان اجتماعی باید جایگاه وقف و آثار ماندگار آن را بیش از پیش برای مردم تبیین کنند. لازم است اهمیت و فلسفه وقف در مدارس و دانشگاهها نیز آموزش داده شود تا نسل جوان با این سنت حسنه و ظرفیت عظیم آن برای ساختن آیندهای بهتر آشنا شود.
وقفِ اثربخش، وقفی است که گرهی از کار مردم باز کند، امیدی در دل خانوادهای بنشاند و راهی برای رشد جوانان بگشاید؛ چراغی که روشنایی آن سالها و حتی قرنها باقی میماند.
انتهای پیام/
