سرکوب شورش نظامی نیجر با دخالت «سپاه آفریقا»

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: حکومت نظامی نیجر پس از ساعت‌ها درگیری شدید در پایتخت، یک شورش نظامی بی‌سابقه درون بدنه ارتش را با مداخله و پشتیبانی مستقیم «سپاه آفریقا» (نیرو‌های وابسته به وزارت دفاع روسیه) مهار کرد. این درگیری‌ها که جدی‌ترین چالش داخلی برای حکومت ژنرال عبدالرحمن تیانی از زمان کودتای ژوئیه ۲۰۲۳ محسوب می‌شود، علاوه بر آشکار ساختن شکاف‌های عمیق درون ارتش نیجر تحت فشار تلفات سنگین، از یک چرخش ژئوپلیتیکی بنیادین و نفوذ پررنگ مسکو در ساختار امنیتی جدید این کشور خبر می‌دهد.

جرقه اصلی این ناآرامی‌ها از روز شنبه در «پایگاه ۱۰۱»، یکی از مهم‌ترین تاسیسات نظامی واقع در فرودگاه بین‌المللی «دیوری هامانی» در «نیامی» زده شد. بر اساس گزارش‌های موجود، اوضاع زمانی بحرانی شد که گروهی از سربازان اقدام به گروگان‌گیری هم‌قطاران خود در داخل پایگاه کرده و سپس اقدام به شلیک و حمله به سمت مراکزی کردند که وزارت دفاع نیجر آنها را پایگاه‌های حساس نامیده است. دامنه تبادل آتش و انفجار‌ها به سرعت به اطراف کاخ ریاست‌جمهوری و ایستگاه تلویزیون دولتی کشیده و پخش برنامه‌های شبکه ملی نیز برای مدتی متوقف شد.

با این حال، گارد ریاست‌جمهوری نیجر تا پایان به ژنرال «عبدالرحمن تیانی»، رهبر شورای نظامی که در کودتای ژوئیه ۲۰۲۳ قدرت را به دست گرفت، وفادار ماند. پس از چندین ساعت درگیری شدید، نیرو‌های دولتی توانستند دوباره کنترل پایگاه ۱۰۱ را به دست گیرند. 

رسانه‌های دولتی نیجر گزارش دادند که ده‌ها تن از نیرو‌های شورشی کشته یا دستگیر شده‌اند و صد‌ها سرباز در این تمرد نقش داشته‌اند. گزارش‌ها نشان می‌دهند بخش قابل توجهی از شورشیان متعلق به واحد‌های نظامی مستقر در مناطق جنوب‌غربی نیجر از جمله «والام»، «ترا» و «دوسو» که ارتش در آنجا متحمل تلفات سنگینی در نبرد با گروه‌های مسلح شده، بوده‌اند.

اگرچه انگیزه رسمی شورشیان هنوز اعلام نشده، اما تحلیل‌گران امنیتی این تمرد را حاصل سرخوردگی عمیق و خستگی ناشی از جنگ فرسایشی می‌دانند. نیجر سال‌هاست با گروه‌های تروریستی وابسته به القاعده و داعش درگیر است و تنها در یک حمله اخیر داعش، ۱۸ سرباز نیجری به قتل رسیدند.

این شورش در واقع در بستری رخ داد که دولت کنونی خود در اثر کودتای نظامی ژنرال تیانی در سال ۲۰۲۳ با وعده مهار تروریسم سر کار آمده است. با این حال، با گذشت سه سال، نه تنها تهدید تروریسم کاهش نیافته، بلکه فشار بر واحد‌های خط مقدم، ارتش را به نقطه تمرد رسانده است.

نقطه عطف عملیات سرکوب، ورود مستقیم نیرو‌های سپاه آفریقای روسیه بود که پس از مرگ «یوگنی پریگوژین» در سال ۲۰۲۳، کنترل و عملیات گروه «واگنر» را تحت نظارت وزارت دفاع روسیه بر عهده گرفته‌اند. به گفته ـویکتور ووروپایف»، سفیر روسیه در نیجر، مقامات نیامی رسما خواستار کمک مسکو برای خنثی‌سازی شورشیان شدند. 

در همین راستا، بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ نیروی روسی مستقر در پایگاه ۱۰۱، پشتیبانی زمینی و هوایی مستقیمی به نیرو‌های دولتی ارائه دادند. این اولین بار است که نیرو‌های روسی نه برای نبرد با تروریست‌ها، بلکه برای سرکوب یک چالش مسلحانه از درون خود ارتش نیجر وارد عمل می‌شوند.

این حادثه به روشنی تغییر آرایش قدرت در منطقه را به تصویر می‌کشد. نیجر که زمانی متحد اصلی غرب بود، پس از کودتا، نیرو‌های فرانسوی را اخراج کرد و نیرو‌های آمریکایی نیز متعاقبا از پایگاه‌های این کشور خارج شدند. در این بحران علاوه بر پشتیبانی عملیاتی روسیه، کشور الجزایر نیز با فرستادن چهار فروند جنگنده، یک هواپیمای ترابری و یک تانکر سوخت‌رسان از حکومت نیجر حمایت کرد و ائتلاف کشور‌های ساحل یعنی مالی و بورکینافاسو و همچنین ترکیه نیز پشتیبانی سیاسی خود را اعلام کردند.

اگرچه ورود نیرو‌های روسی و حمایت‌های منطقه‌ای توانست تهدید آنی علیه حکومت نیجر را مهار کند، اما اصل بحران امنیتی این کشور همچنان به قوت خود باقی است. این رویداد ژنرال تیانی را در برابر تناقضی آشکار قرار داده است؛ حکومتی که با شعار تامین امنیت و احیای استقلال روی کار آمد، اکنون نه تنها در مهار تروریسم ناکام مانده، بلکه برای سرکوب تمرد درون ارتش خود نیز ناگزیر به دست‌دراز کردن به سوی نیرو‌های نظامی خارجی شده است.

انتهای پیام/ ۴۶۱