معادلهای که دیگر بدون ایران قابل حل نیست
گروه استانهای دفاعپرس- «زینب هواسی»؛ تحولات اخیر منطقه نشان میدهد خاورمیانه وارد مرحلهای متفاوت از گذشته شده است؛ مرحلهای که در آن، معادلات امنیتی، انرژی و سیاسی بیش از هر زمان دیگری به یکدیگر گره خوردهاند و ایران نیز در مرکز بخش مهمی از این تحولات قرار دارد.
آنچه در این میان اهمیت دارد، تغییر تدریجی موازنههاست. تحولات بابالمندب و تنگه هرمز، ناامنی در مسیرهای انتقال انرژی، افزایش بهای نفت و دشوارتر شدن مسیرهای جایگزین، نشان میدهد فشار بر ایران الزاماً یک بازی یکطرفه نیست. هرچه فشارها افزایش یابد، هزینههای آن میتواند به طرفهای مقابل و حتی اقتصاد جهانی نیز منتقل شود.
در چنین شرایطی، ایران بیش از هر چیز به ترکیب قدرت و عقلانیت نیاز دارد. قدرت منطقهای زمانی ارزشمند است که بتواند پشتوانه دیپلماسی و تأمینکننده منافع ملی باشد؛ نه اینکه صرفاً به افزایش تنش منجر شود.
از این منظر، مذاکره برای ایران نباید به معنای عقبنشینی تلقی شود. اگر تهران روزی پای میز مذاکره بنشیند، باید از موضعی وارد شود که طرف مقابل بداند ایران گزینههای دیگری نیز در اختیار دارد. دیپلماسی زمانی اثرگذار است که با قدرت ملی، انسجام داخلی و ظرفیتهای منطقهای پشتیبانی شود.
در مقابل، ورود شتابزده به یک جنگ گسترده نیز نمیتواند انتخاب مطلوبی باشد. جنگی که دامنه آن میتواند از مرزهای ایران فراتر برود، امنیت انرژی، تجارت منطقهای و ثبات اقتصادی را با بحرانهای تازهای روبهرو کند. بنابراین، حفظ ابتکار عمل و جلوگیری از گرفتار شدن در سناریوی طراحیشده دیگران، اهمیت ویژهای دارد.
واقعیت این است که ایران را نمیتوان از معادلات منطقهای حذف کرد. موقعیت جغرافیایی، منابع انرژی، دسترسی به آبراههای مهم و ارتباط با تحولات خلیج فارس و غرب آسیا، به تهران جایگاهی داده است که هرگونه نظم جدید منطقهای بدون در نظر گرفتن آن، با دشواری جدی مواجه خواهد شد.
البته این موقعیت زمانی میتواند به یک دستاورد واقعی تبدیل شود که در داخل کشور نیز مدیریت اقتصادی، کاهش فشار بر معیشت مردم، تقویت سرمایه اجتماعی و حفظ انسجام ملی با جدیت دنبال شود. قدرت خارجی بدون پشتوانه داخلی، پایدار نیست و دیپلماسی موفق نیز از جامعهای منسجم و اقتصادی توانمند تغذیه میکند.
از همین رو، تحولات پیشرو را باید با دقت و بدون هیجان دنبال کرد. ایران میتواند از شرایط جدید منطقه برای افزایش قدرت چانهزنی خود استفاده کند؛ اما این فرصت تنها زمانی به امتیاز تبدیل خواهد شد که تهران ضمن حفظ خطوط قرمز و منافع ملی، از ظرفیت مذاکره، تعامل منطقهای و دیپلماسی فعال نیز بهره بگیرد.
امروز شاید بهترین راهبرد برای ایران نه انتخاب میان «جنگ» و «تسلیم»، بلکه ایستادگی همراه با مذاکره، قدرت همراه با عقلانیت و بازدارندگی همراه با دیپلماسی باشد.
معادلات منطقه در حال تغییر است و این تغییر میتواند برای ایران هم تهدید باشد و هم فرصت. هنر سیاستگذاری آن است که تهدیدها را مدیریت و فرصتها را به دستاورد تبدیل کند.
در نهایت، ایران نباید صرفاً تماشاگر شکلگیری نظم جدید خاورمیانه باشد؛ بلکه باید با تکیه بر قدرت ملی، ظرفیتهای منطقهای و دیپلماسی هوشمند، در شکل دادن به این نظم نقشآفرین باشد؛ نقشی که در آن، تأمین منافع مردم و حفظ اقتدار و امنیت ایران، محور اصلی هر تصمیمی قرار گیرد.
انتهای پیام/
