ترفند جدید روسیه برای مقابله با پهپاد‌های اوکراینی

نیرو‌های مسلح روسیه به‌طور گسترده از گروه‌های آتش متحرک مجهز به مسلسل برای مقابله با حملات پهپادی اوکراین استفاده می‌کنند. هم‌زمان، صنایع دفاعی این کشور نمونه‌های جدیدی از سامانه‌های توپخانه‌ای ضدهوایی را توسعه داده‌ که برای مقابله با تهدید پهپاد‌ها طراحی شده‌ است.
کد خبر: ۸۶۵۷۹۸
تاریخ انتشار: ۰۶ مهر ۱۴۰۵ - ۱۰:۰۰ - 28September 2026

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: وزارت دفاع روسیه بار‌ها از فعالیت گروه‌های آتش متحرک پدافند هوایی خبر داده است؛ گروه‌هایی که در جریان جنگ روسیه و اوکراین، پهپاد‌های نیرو‌های مسلح اوکراین را با استفاده از مسلسل‌ها و توپ‌های خودکار کالیبر کوچک نصب‌شده روی خودرو‌های رزمی منهدم می‌کنند. این سلاح‌ها اغلب به دوربین‌های حرارتی مجهز است و به خدمه امکان می‌دهد پهپاد‌ها را در تاریکی شب نیز شناسایی و منهدم کنند. پایه‌های تسلیحاتی مورد استفاده این گروه‌ها را تولیدکنندگان مختلف، از جمله شرکت تسلیحاتی «کلاشنیکوف» تولید می‌کند.

پدافند روسیه

در اسفندماه، خبرگزاری تاس درباره نیرو‌های داوطلب گروه‌های آتش متحرک گردان مقابله با سامانه‌های بدون‌سرنشین «بارس-کورسک» گزارش داد. این نیرو‌ها به مناطقی اعزام می‌شوند که احتمال پرواز پهپاد‌های تهاجمی دشمن به سمت استان کورسک و دیگر مناطق روسیه وجود دارد. افسر عملیاتی مرکز فرماندهی، پارامتر‌های هدف شناسایی‌شده را به خدمه اعلام می‌کند و نظامیان بلافاصله وارد مرحله اجرای مأموریت رزمی می‌شوند.

وزارت دفاع روسیه اعلام کرده است: «به لطف تحرک بالا و واکنش سریع، گروه‌های آتش متحرک می‌توانند در کوتاه‌ترین زمان به سمت مناطق تهدیدشده حرکت کرده و اهداف هوایی را منهدم کنند. توانایی جمع‌آوری سریع تجهیزات تنها چند ثانیه پس از سرنگونی موفق هدف و انتقال سریع به موقعیت دیگر، کارآمدی آنها را در شرایطی تضمین می‌کند که دشمن دائماً در تلاش است شکافی در سامانه پدافند هوایی پیدا کند.»

علاوه بر توپ‌های خودکار و سلاح‌های سبک، گروه‌های آتش متحرک از سامانه‌های موشکی ضدهوایی قابل‌حمل و پهپاد‌های رهگیر نیز استفاده می‌کنند. در فروردین ماه، فرمانده یک گردان ضدهوایی از گروه نیرو‌های «جنوب» با نام مستعار «چخ» به تاس گفت که پدافند هوایی در محور «کنستانتینوفکا» در جمهوری خلق دونتسک، حدود ۸۰ درصد از مجموع اهداف هوایی را منهدم می‌کند.

«آپتی آلائودینوف»، معاون رئیس اداره اصلی سیاسی-نظامی نیرو‌های مسلح روسیه و فرمانده نیروی ویژه «آخمات»، نیز به تاس گفت: «گروه‌های آتش متحرک شمار قابل‌توجهی از پهپاد‌هایی را که وارد خاک ما می‌شوند، منهدم می‌کنند. با این حال، باید هر روز توانمندی خود را افزایش دهیم و در این زمینه پیشرفت بیشتری داشته باشیم، زیرا همه پهپاد‌ها در نخستین لایه سرنگون نمی‌شوند، اما امروز تعداد پهپاد‌هایی که می‌توانند به عمق خاک روسیه برسند، کمتر شده است.»

وی همچنین افزود که گروه‌های آتش متحرک روسیه هر روز کارآمدتر می‌شوند، هرچند نیرو‌های مسلح اوکراین نیز به‌طور مستمر در حال افزایش توانمندی پهپاد‌های خود هستند.

در پایان دی ماه، هلدینگ «کمپلکس‌های دقیق» وابسته به شرکت دولتی «روستخ» برای نخستین بار سامانه‌های «زوبر» را به نیرو‌های مسلح روسیه تحویل داد. این سامانه‌ها برای حفاظت از تأسیسات در برابر حملات پهپاد‌های کوچک و کم‌ارتفاع طراحی شده‌اند.

«زوبر» به سامانه‌های کشف شبانه‌روزی پهپاد مجهز است و اهداف را با استفاده از برجک‌های تسلیحاتی مجهز به چهار مسلسل سنگین منهدم می‌کند. هر مجموعه شامل چهار برجک و یک مرکز فرماندهی است و می‌تواند در یک سامانه پدافند هوایی لایه‌ای ادغام شود و در کنار سامانه‌های دیگر، از جمله سامانه موشکی-توپخانه‌ای «پانتسیر»، به کار گرفته شود. از جمله ویژگی‌های «زوبر» می‌توان به استقرار سریع و تعمیرپذیری بالا در شرایط میدانی اشاره کرد.

«بکخان اوزدویف»، مدیر صنعتی خوشه تسلیحات «روستخ» و عضو دفتر اتحادیه ماشین‌سازان روسیه، درباره عملکرد این سامانه توضیح داد: «پس از قفل شدن روی هدف هوایی، زوبر آن را با پرده‌ای متراکم از آتش پوشش می‌دهد. در نتیجه، در آخرین خطوط دفاعی که این سامانه وارد عمل می‌شود، پهپاد‌های دشمن تقریباً هیچ شانسی ندارند. کارایی زوبر با افزایش مستمر آمار اهداف منهدم‌شده تأیید می‌شود.»

بر اساس این گزارش، «زوبر» در جریان آزمایش‌ها و عملیات رزمی توانسته است پهپاد‌های اوکراینی از نوع «لِلِکا» و همچنین پهپاد‌های «لیوتی» و «بوبْر» را که اوکراین برای حمله به خاک روسیه از آنها استفاده می‌کند، منهدم کند.

نوآوری دیگر در این ترفند، سامانه توپخانه‌ای ضدهوایی «سیتادل» است. این سامانه از یک مرکز فرماندهی، یک ایستگاه راداری و چند ماژول رزمی ثابت مجهز به توپ‌های خودکار ۳۰ میلی‌متری تشکیل شده است. «سیتادل» می‌تواند پهپاد‌های هواپیمایی را در فاصله‌ای تا یک کیلومتر و مولتی‌کوپتر‌های کوچک را تا فاصله ۸۰۰ متر منهدم کند.  مهمات هر ماژول شامل ۳۰۰ گلوله است، اما برای انهدام هر هدف، در مقایسه با برخی سامانه‌های دیگر، تعداد بسیار کمتری گلوله مصرف می‌شود. دلیل این امر استفاده از مهمات مجهز به انفجار هوایی و فیوز قابل‌برنامه‌ریزی است.

سامانه هدف‌گیری «سیتادل» مناسب‌ترین نقطه در مسیر پرواز هدف را محاسبه می‌کند تا مهمات «هوشمند» در آن نقطه منفجر شوند. پس از فعال شدن فیوز، گلوله ابری از ترکش ایجاد می‌کند و همین ابر ترکش می‌تواند هدف را منهدم کند؛ بنابراین برای انهدام هدف، اصابت مستقیم گلوله ضرورت ندارد. در اردیبهشت‌ماه، یک منبع آگاه در صنایع نظامی روسیه به تاس گفت که «سیتادل» قرار است روی شاسی چرخ‌دار کامیون «اورال» نصب شود.

از سوی دیگر، «میخائیل خوداریونوک» کارشناس نظامی به تاس گفت که سامانه‌های مسلسل‌محور و توپخانه‌ای کالیبر کوچک پدافند هوایی اکنون در مرحله احیا قرار دارند.  وی همچنین تاکید کرد: «این احیا باید بر پایه فناوری‌های جدید انجام شود؛ یعنی سامانه باید به رادار‌های مربوطه، دوربین‌های اپتیکی و حرارتی مجهز باشد. زمان واکنش نیز باید به حداقل برسد؛ به این معنا که سامانه باید خودکار و رباتیک شود.»

این کارشناس بر اهمیت ادغام چنین ابزار‌هایی در یک سامانه واحد پدافندی تأکید کرد. خوداریونوک اظهار داشت: «برای مثال، اگر تأسیسات مهمی وجود داشته باشد که باید با تمامی ابزار‌های پدافند هوایی پوشش داده شود، باید یگانی در منطقه مسئول حفاظت از آن مستقر باشد که هم سامانه‌های موشکی ضدهوایی، هم سامانه‌های توپخانه‌ای ضدهوایی و هم پهپاد‌های رهگیر را در اختیار داشته باشد. اما همه این تجهیزات باید تحت فرماندهی واحد و در چارچوب یک سامانه یکپارچه فرماندهی و شناسایی، آن هم با استفاده از نیرو‌های متخصص و حرفه‌ای، عمل کنند.»

وی افزود: «می‌توان از این سامانه‌ها به‌عنوان آخرین خط دفاع، برای مثال در برابر پهپاد‌های هواپیمایی، استفاده کرد.» به گفته این کارشناس، به دلیل برد نسبتاً محدود مسلسل‌ها و توپ‌های ضدهوایی، این سامانه‌ها به تسلیحات چندلول نیاز دارند؛ برای مثال دو یا چهار لول که تراکم بسیار بالایی از آتش ایجاد می‌کنند.

انتهای پیام/ 999

نظر شما
captcha
پربیننده ها
آخرین اخبار