استفاده ارتش روسیه از سامانه «کوچونیک» برای مقابله با پهپادهای اوکراین

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: در شرایطی که حملات انبوه پهپادی اوکراین به خاک روسیه ادامه دارد، پدافند هوایی روسیه با دو دغدغه اساسی دست و پنجه نرم می‌کند، کاهش ذخایر موشک‌های پدافندی و هزینه بالای این موشک‌ها، دغدغه‌هایی هستند که ارتش روسیه در تلاش برای یافتن راه‌حلی برای آنهاست. در چنین شرایطی، شرکت سهامی خاص «زاسلون» مستقر در سن‌پترزبورگ، استفاده از سامانه متحرک «کوچِونیک» را برای مقابله با حملات پهپادی اوکراین به ارتش روسیه پیشنهاد کرده است. قرار است این سامانه از موشک‌های «اس-۸وتس» استفاده کند که بر پایه موشک‌های هواپایه خانواده «اس-۸» توسعه یافته است.

در اواسط آبان‌ماه، تصاویری از یک بلوک پرتاب ده‌تیره نصب‌شده روی یک بالگرد منتشر شد که خدمه آن مأموریت رهگیری پهپاد‌ها را بر عهده داشتند. استفاده از این بلوک در طرح نوسازی بالگرد «کا-۵۲ام» با نام رمز «رِزِتس» پیش‌بینی شده است. با این حال، تصاویر منتشرشده مشخص نمی‌کرد که مجموعه تجهیزات جدید بالگرد شامل چه سامانه‌هایی است و آیا از سامانه کوچنیک مجهز به موشک «اس-۸وتس» در این عملیات استفاده شده است یا خیر.

در یازدهم آبان‌ماه، کانال «واعی نظامی» اسلاید‌هایی از ارائه شرکت «زاسلون» منتشر کرد. در این اسلایدها، «کوچِونیک» به‌عنوان یک سامانه زمینی معرفی شده است که بر پایه زیرسامانه هوایی تسلیحات موشکی «اس-۸یووی» طراحی شده و مأموریت آن مقابله با پهپاد‌ها در منطقه نزدیک است.

شرکت زاسلون، تصویری سه‌بعدی از این سامانه و مشخصات اولیه آن را ارائه کرده است. با این حال، تاکنون اطلاعاتی درباره ساخت نمونه آزمایشی یا انجام آزمایش‌های میدانی آن منتشر نشده است. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده از سوی این شرکت، این سامانه پس از استقرار در وضعیت آماده‌به‌کار، باید حداکثر ظرف ۱۲۰ ثانیه آماده استفاده شود.

شرکت زاسلون به ارتش روسیه یشنهاد کرده است که برای بهره‌وری بیشتر از سامانه کوچِونیک، این سامانه روی یک شاسی خودرویی نصب شود تا متخصصین این سامانه بتوانند به همراه تجهیزات کشف پرتابگرها، به‌سرعت موقعیت خود را تغییر دهند. در تصویر منتشرشده از این سامانه، یک کامیون دو‌محور با کابین حفاظت‌شده به‌عنوان شاسی سامانه در نظر گرفته شده است. همچنین روی سکوی بار خودرو، محفظه‌های تجهیزات الکترونیکی و یک ماژول رزمی گردان تعبیه شده است. دو بلوک پرتاب نیز در دو طرف این ماژول قرار دارند. در اسلاید‌های منتشرشده، ظرفیت و نوع بلوک‌های پرتاب زمینی مشخص نشده است.

در زیر سامانه هوایی «اس-۸یووی» امکان اتصال کاست‌های اضافی به بلوک پرتاب ده‌تیره «بی۸وی۱۰ یووی» وجود دارد. ظرفیت این بلوک، بسته به ترکیب کاست‌ها، می‌تواند ۱۰، ۱۵، ۲۰ یا ۲۵ موشک باشد.

برای کشف اهداف، استفاده از سه کانال راداری، تلویزیونی و حرارتی پیش‌بینی شده است. اگرچه شرکت زاسلون نوع رادار زمینی را اعلام نکرده، اما میدان دید همه‌جانبه و پوشش زاویه ارتفاع از منفی ۵ تا مثبت ۶۰ درجه را در لیست ویژگی‌های سامانه ذکر کرده است.

بر اساس مشخصات اعلام‌شده، توانایی‌های سامانه در زمینه کشف، رهگیری و هدف‌گیری به شرح زیر است:

برد کشف با رادار: برای هدفی با سطح مقطع راداری ۰٫۰۱ مترمربع، حداکثر ۴ کیلومتر.

برد کشف با کانال تلویزیونی: برای انواع پهپادها، حداکثر ۲ کیلومتر.

برد کشف با کانال حرارتی: برای همان اهداف، حداکثر یک کیلومتر.

رهگیری هم‌زمان: حداکثر ۸ هدف.

درگیری هم‌زمان: یک هدف.

موشک «اس-۸وتس» به‌عنوان مهمات اصلی سامانه «کوچِونیک» معرفی شده است. در اسناد مربوط به بالگرد «کا-۵۲ام» مشخصات این موشک شامل کالیبر ۸۰ میلی‌متر، طول ۱٫۷ متر و وزن حداکثر ۱۷٫۵ کیلوگرم در حالت آماده شلیک ذکر شده است.

موشک «اس-۸وتس» موشکی غیرقابل هدایت با موتور سوخت جامد و سرجنگی انفجاری ـ ترکش‌زا توصیف شده است. قابلیت انفجار در هوای این موشک این امکان را فراهم می‌کند که حتی در صورت عبور موشک از کنار پهپاد، هدف با ترکش‌های حاصل از انفجار منهدم شود.

در اسناد مربوط به ارتش روسیه، به وجود جستجوگر راداری در بخش سر موشک اس-۸وتس نیز اشاره شده است. با این حال، در اسناد مربوط به «کوچِونیک» مشخص نشده که آیا موشک مورد استفاده در نسخه زمینی این سامانه نیز به چنین جستجوگری مجهز خواهد بود یا خیر؛ همچنین حداکثر برد انهدام اهداف هوایی با شلیک زمینی موشک اس-۸وتس به ۴ کیلومتر می‌رسد.  

استفاده از موشک‌های خانواده اس-۸ این امکان را فراهم می‌کند که سامانه «کوچِونیک» از مهماتی بهره ببرد که تولید آنها از پیش تثبیت شده است. در صورت استفاده مشترک سامانه‌های هوایی و زمینی از یک نوع موشک، فرایند تأمین و پشتیبانی لجستیکی نیز ساده‌تر خواهد شد.

با این حال، در حال حاضر ارزیابی میزان صرفه‌جویی اقتصادی این طرح دشوار است. برای چنین ارزیابی‌ای، اطلاع از قیمت موشک اس-۸وتس و تعداد موشک‌های مصرفی برای انهدام هر هدف ضروری است.

از سوی دیگر باید این نکته را مدنظر قرار داد که در شرایط حمله گروهی پهپادها، تعداد موشک‌های آماده شلیک روی پرتابگر تعیین می‌کند که سامانه پیش از بارگذاری مجدد، چند بار می‌تواند شلیک کند. «کوچِونیک» در این زمینه با محدودیت روبه‌رو است: حتی اگر تجهیزات آن بتوانند چند هدف را به‌طور هم‌زمان شناسایی و رهگیری کنند، سامانه تنها قادر است اهداف را یکی پس از دیگری مورد اصابت قرار دهد.

بنابراین، میزان کارایی این سامانه در فاصله نزدیک، علاوه بر تعداد موشک‌های آماده شلیک، به مدت‌زمان لازم برای هدف‌گیری و درگیری با هر هدف و سپس انتقال آتش به هدف بعدی نیز بستگی خواهد داشت.

انتهای پیام/ 999