سمیه جمالی: برخی در جنگ اخیر بخاطر جوایز جشنوارهها سکوت کردند/ «خط خاک» روایت ایستادگی مردم در میدان است
به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاعپرس، سمیه جمالی نویسنده کتاب «خط خاک» در آیین رونمایی از ۴۰ کتاب روایت مردمی دفاع مقدس سوم که توسط نشر فاتحان منتشر شده است، با اشاره به ضرورت ثبت و روایت حوادث و وقایع روزهای جنگ، اظهار داشت: از اینکه امروز در این مراسم حضور دارم، خوشحال نیستم؛ بلکه عذاب وجدان دارم. شاید تکتک شما نیز چنین حسی داشته باشید؛ چراکه بسیاری رفتند تا ما امروز اینجا باشیم و برای کتابهایی که به یاد آن عزیزان نوشته شده است، مراسم رونمایی برگزار کنیم.
وی افزود: روز ۲۳ خرداد، زمانی که نخستین اصابت در تهران رخ داد و صدای انفجار را شنیدیم، با خودم گفتم باید سریع پشت لپتاپ بنشینم و لحظهبهلحظه حوادث را ثبت کنم. فکر کردم شاید تنها کاری که از دست من به عنوان نویسنده برمیآید، همین باشد؛ اما ۱۲ روز گذشت و نتوانستم چیزی را که میخواستم، کامل بنویسم. این موضوع به یک غم و سنگینی در دلم تبدیل شد و مدام با خودم فکر میکردم که من به عنوان نویسندهای که در حوزه دفاع مقدس کتاب نوشتهام، چه وظیفهای داشتم و آیا وظیفهام را درست انجام دادهام یا خیر.
جمالی ادامه داد: در روزهای بعد، با شنیدن صدای انفجار از خواب بیدار شدیم و پس از اینکه کمی به خودمان آمدیم، دوباره پشت لپتاپ نشستم و شروع به نوشتن کردم. کار سختی بود؛ چراکه هنوز ابعاد حوادث بهطور کامل مشخص نشده بود و حتی درباره تعداد شهدا اطلاعات دقیقی نداشتیم. مدام اعداد را تغییر میدادیم و در کانالها و گروهها منتشر میکردیم.
این نویسنده با بیان اینکه «کلمات در اختیار ماست»، گفت: اگر از زبان همه راویان و نویسندگان صحبت کنم و بگویم «من»، منظورم همه شماست. همه ما این حس را داشتیم که وقتی این حوادث پشت سر هم رخ میدهد، باید کاری انجام دهیم و آن کار، نوشتن است. سالها کلمات را آموخته و به کار گرفتهایم تا روزی بتوانیم از آنها برای وطن و اعتقاداتمان استفاده کنیم.
وی افزود: در همان روزها گروهی با عنوان «خانه راوی» تشکیل شد و از نویسندگان و دوستانی که میشناختم دعوت کردم تا به این گروه بپیوندند. به آنها گفتم این کار، وظیفه تکتک ماست، اما باید در کنار یکدیگر روایتها را ثبت کنیم. هر چیزی را که فکر میکنید جزئی و بیاهمیت است، بنویسید؛ شاید امروز به چشم نیاید، اما در آینده اهمیت پیدا کند.
جمالی تصریح کرد: استاد بابایی نیز تأکید داشتند که باید با تمام جزئیات نوشت و هر آنچه را که برای ثبت روایت لازم است، از دست نداد. در «خانه راوی» علاوه بر متن، مستند ساخته میشد، عکسها ثبت و منتشر میشد و شعر، روایت و آثار دیگری نیز شکل میگرفت. حجم کار به اندازهای بود که گاهی اعتراض میکردم و میگفتم هر نفر در روز فقط دو روایت بگذارد؛ اما در نهایت، کار نویسنده همین نوشتن بود.
وی با اشاره به شکلگیری گروههای مختلف برای ثبت روایتهای مردمی، اظهار داشت: گروه «خانه راوی» تنها یک نمونه از فعالیتهایی بود که در آن روزها شکل گرفت و خوشبختانه امروز نتیجه بخشی از این تلاشها را در قالب کتابهایی که توسط نشر فاتحان منتشر شده است، میبینیم. یکی از این آثار، کتاب «خط خاک» است که به روایتهای مردمی اختصاص دارد.
این نویسنده ادامه داد: در آن روزها، بسیاری از ما با عذاب وجدان و احساس سنگینی مواجه بودیم و مدام از خودمان میپرسیدیم که چه کار دیگری میتوانیم انجام دهیم. من هم احساس میکردم دیگران در حال نوشتن هستند و خودم کاری که احساس کنم وظیفه اصلیام است، انجام نمیدهم.
جمالی با تأکید بر ضرورت حضور نویسندگان در میدان روایت، گفت: من دوست داشتم در محل اصابتها حضور داشته باشم، در کنار نیروهای هلال احمر و گروههای جهادی باشم و هر جایی که روایت وجود دارد، حضور پیدا کنم. اما گاهی گفته میشد مجوز لازم است. با خودم گفتم در میدان که دیگر کسی مجوز نمیخواهد؛ بنابراین به میدان رفتم.
وی افزود: در میدان، نویسندگان زیادی را دیدم و با برخی از دوستان نویسنده که در تهران بودند، قرار گذاشتیم تا درباره نحوه روایتگری صحبت کنیم، از یکدیگر یاد بگیریم و کمک کنیم این روایتها از دست نرود. این روایتها گنجینهای هستند که نباید آنها را از دست بدهیم.
جمالی خاطرنشان کرد: در آنجا دیدم که اتفاقاً اصلیترین روایتها در میان خود مردم در حال شکلگیری است. آنجا دیگر کسی نمیگفت مجوز ندارید یا حضور شما خطرناک است. مردم در متن حادثه بودند و روایت اصلی در میان آنها شکل میگرفت.
وی با بیان اینکه نویسنده نیز باید همانند خبرنگار، عکاس و مستندساز امکان حضور در صحنه را داشته باشد، گفت: اگر انتظار داریم نویسنده بنویسد، نویسنده دغدغهمند باید دسترسی داشته باشد و در صحنه حضور پیدا کند تا بتواند آنچه را دیده و تجربه کرده، بهدرستی روایت کند. نمیگویم این اتفاق برای هیچکس نیفتاده است، اما معتقدم این امکان باید برای نویسندگان بیشتر فراهم شود.
نویسنده کتاب «خط خاک» با تأکید بر اهمیت روایتهای مردمی اظهار داشت: روایت زندگی شهدا و بسیاری از اتفاقات دیگر مهم است و باید به بهترین شکل نوشته شود، اما در کنار آن باید به روایتهای مردمی نیز توجه بیشتری داشته باشیم. ما در کتاب «خط خاک» به خاکریز و جایی رسیدیم که مردم در آن حضور داشتند و ایستادگی میکردند.
جمالی ادامه داد: همه ما مردم هستیم و کتابهایی که امروز رونمایی میشوند، روایتهای مردم هستند. نویسندگان این آثار خود را بدهکار هیچ نهاد و سازمانی نمیدانند؛ بلکه خود را مدیون انقلاب، جمهوری اسلامی و خونهایی میدانند که برای این کشور ریخته شده است.
وی افزود: در روزهای نخست جنگ، برخی نویسندگان گفتند که نمینویسیم؛ چراکه معلوم نیست چه اتفاقی برای کشور خواهد افتاد. برخی نیز نگران بودند که شاید در جشنوارهها حضور نداشته باشند یا جایزهای دریافت نکنند. اما برخی از همین عزیزان که تعدادی از آنها امروز در این مراسم حضور دارند، گفتند «هرچه بادا باد؛ خون ما که رنگینتر از خون کسانی نیست که رفتند» و شروع به نوشتن کردند.
جمالی با اشاره به روند تدوین آثار منتشرشده، بیان کرد: کتاب چهارم ما روایت روزهای نخست جنگ را با روایت سرکار خانم راضیه تجار آغاز میکند و به بخشهایی میرسد که شاید هیچوقت فکر نمیکردیم مجبور به روایت آنها شویم. همیشه میگفتیم «زبانم لال»، اما در نهایت به روایت وداع رسیدیم و خود من مجبور شدم این روایت را بنویسم.
وی در پایان با قدردانی از دستاندرکاران انتشار این آثار گفت: از نشر فاتحان، سردار آزادی و آقای خاتمی که در جریان این کتابها بودند و برای انتشار آنها پیگیری و تلاش کردند، تشکر میکنم. امیدوارم همیشه بنویسید و هیچوقت بابت نوشتن یا ننوشتن خود عذاب وجدان نداشته باشید.
انتهای پیام/ 121
