۴۰ کتاب از «جنگ رمضان» رونمایی شد

به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، آیین رونمایی از ۴۰ عنوان کتاب با موضوع «روایت مردمی دفاع مقدس سوم؛ جنگ رمضان» امروز (یک‌شنبه) با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین حسین طائب، رئیس سازمان بسیج مستضعفین و جمعی از نویسندگان و فعالان حوزه ادبیات دفاع مقدس در حوزه هنری برگزار شد.

 طائب: امروز در کنار لانچر موشک باید «لانچر روایت» هم فعال باشد 

حجت‌الاسلام حسین طائب رئیس سازمان بسیج مستضعفین، با اشاره به اهمیت ثبت و انتقال تاریخ دفاع مقدس به نسل‌های آینده، اظهار داشت: اگر نسل جدید کتاب‌های مربوط به تاریخ هشت سال دفاع مقدس را مطالعه کند، به‌راحتی می‌تواند بسیاری از حقایق آن دوران را درک کند؛ چراکه امروز این نسل در حال مشاهده چهره‌ای جدید از جنگ است و می‌تواند شباهت‌های آن را با دفاع مقدس ببیند.

وی با بیان اینکه دفاع مقدس نخست در شرایطی رقم خورد که جهان درگیر نظام دوقطبی بود، افزود: حدود چهار دهه پیش، شرق و غرب و دو ابرقدرت آمریکا و شوروی تلاش می‌کردند نظم جهانی را بر اساس اردوگاه‌های امپریالیسم و سوسیالیسم شکل دهند، اما ضلع سومی نیز در حال شکل‌گیری بود و آن، اردوگاه اسلام بود.

حجت‌الاسلام طائب ادامه داد: ملت ایران با پیروزی انقلاب اسلامی اعلام کرد که می‌خواهد روی پای خود بایستد و منابع کشور را برای خود و نسل‌های آینده استفاده کند. مردم ایران اعلام کردند که نه در بلوک شرق قرار می‌گیرند و نه در بلوک غرب و شعار «نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی» را سر دادند.

رئیس سازمان بسیج مستضعفین تصریح کرد: پس از انقلاب، آمریکایی‌ها و شوروی تلاش کردند با ایجاد ناامنی و فراهم کردن زمینه کودتا، مسیر انقلاب را تغییر دهند، اما زمانی که موفق نشدند، جنگ را به ملت ایران تحمیل کردند. در آن جنگ، سلاح و آموزش‌های نظامی از سوی آمریکا و شوروی در اختیار رژیم بعث عراق قرار گرفت و اطلاعات اهداف نیز در اختیار دشمن قرار داده شد.

وی خاطرنشان کرد: در طول هشت سال دفاع مقدس، مردم ایران از زمین، هوا و دریا دفاع کردند و اجازه ندادند حتی یک وجب از خاک کشور از دست برود.

حجت‌الاسلام طائب با اشاره به تحولات پس از فروپاشی شوروی گفت: پس از فروپاشی شوروی، آمریکایی‌ها اعلام کردند که جهان دوقطبی پایان یافته و تنها یک رقیب در برابر آنها باقی مانده است و آن، اسلام و جمهوری اسلامی ایران است. از این‌رو تلاش کردند جمهوری اسلامی را براندازند و برای تسلط دوباره بر منطقه، ایران را از میان بردارند.

وی افزود: در جنگ اخیر، اسرائیل وارد درگیری مستقیم با ایران شد، اما زمانی که نتوانست به اهداف خود دست پیدا کند، آمریکایی‌ها نیز مستقیماً وارد جنگ شدند. این جنگ نیز همانند دفاع مقدس، با مقاومت و ایستادگی ملت ایران همراه شد.

روایت جنگ؛ مأموریتی هم‌سنگ دفاع

حجت‌الاسلام طائب با تأکید بر اهمیت روایت حوادث جنگ گفت: جنگ ممکن است زمان محدودی داشته باشد؛ هشت سال، چهل روز یا دوازده روز، اما آنچه پس از جنگ باقی می‌ماند، روایت آن است. امروز راوی جنگ نقشی شبیه نقش امام سجاد (ع) و حضرت زینب (س) دارد.

وی ادامه داد: اگر پس از گذشت بیش از ۱۴ قرن، روایت صحیحی از واقعه عاشورا در اختیار ماست، به دلیل آن است که امام سجاد (ع) و حضرت زینب (س) این واقعه را روایت کردند و این روایت در طول تاریخ امتداد پیدا کرد. امروز نیز اگر جنگ هشت‌ساله، جنگ دوازده‌روزه و سایر حوادث را روایت می‌کنیم، در حقیقت ادامه همان رسالتی را انجام می‌دهیم که اهل‌بیت (ع) در انتقال حقیقت عاشورا بر عهده داشتند.

رئیس سازمان بسیج مستضعفین تأکید کرد: روایت جنگ باید عمیق، دقیق و به‌گونه‌ای باشد که قرن‌ها بعد نیز دچار تحریف و انحراف نشود. امروز ما با نسلی مواجه هستیم که برخی از حوادث جنگ اخیر را با چشم خود دیده است و وظیفه داریم این وقایع را به‌درستی ثبت کنیم.

وی با اشاره به حمله به مدرسه‌ای در جریان جنگ اخیر اظهار داشت: امروز مدرسه میناب را می‌بینیم که بدون دانش‌آموز شده است. ما شاهد حمله به مدرسه، بیمارستان کودکان، مجلس عروسی و مراکز مختلف بودیم. این جنگ، جنگی بود که کودک شیرخوار تا پیرمرد ۸۰ ساله، زن و مرد و افراد با عقاید مختلف را دربرگرفت.

حجت‌الاسلام طائب گفت: جبهه جنگ به وسعت جغرافیای کشور بود. کارخانه تولید دارو، کارخانه تولید لبنیات، مراکز نظامی و بیمارستان مورد حمله قرار گرفتند؛ بنابراین ما باید با استفاده از همه ابزار‌های هنری، این جنگ را روایت کنیم؛ چراکه اگر ما روایت نکنیم، دشمن روایت خودش را خواهد ساخت.

اگر ما روایت نکنیم، دشمن روایت خودش را می‌سازد

وی با اشاره به تلاش دشمن برای ایجاد ناامنی در داخل کشور افزود: دشمن ابتدا با کودتا و ایجاد ناامنی تلاش کرد مردم را در مقابل یکدیگر قرار دهد و پس از ایجاد بی‌ثباتی، برنامه بمباران را دنبال کند، اما محاسبات آنها درست از آب درنیامد؛ چراکه مردم وارد میدان شدند و از کشور دفاع کردند.

رئیس سازمان بسیج مستضعفین ادامه داد: امروز اگر نیرو‌های مسلح ما سلاح به دست می‌گیرند و موشک شلیک می‌کنند، برای دفاع از ملت است. اگر مردم در خیابان و صحنه حضور پیدا می‌کنند نیز برای دفاع از کشور است. صحنه جنگ، صحنه امنیت و حتی صحنه سازندگی کشور را مردم اداره می‌کنند.

حجت‌الاسلام طائب با بیان اینکه در یک جنگ ترکیبی قرار داریم، اظهار داشت: در چنین شرایطی هم واقعه تولید می‌شود و هم روایت آن؛ بنابراین باید روایت این وقایع را به‌خوبی برای نسل امروز و نسل‌های آینده تولید کنیم.

وی تصریح کرد: اگر امروز می‌گوییم در کنار لانچر موشک باید یک رزمنده بایستد، در کنار «لانچر روایت» نیز باید یک راوی قرار داشته باشد. اصحاب ادبیات و هنر باید در کنار این لانچر روایت بایستند و تولید اثر کنند.

رئیس سازمان بسیج مستضعفین خاطرنشان کرد: کشور به تولید نیاز دارد و تولیدگران باید در کنار عرصه‌های مختلف تولید حضور داشته باشند. امروز باید لانچر‌های تولید در همه عرصه‌ها فعال شوند تا در کنار نماد‌های مقاومت، آثار ادبی و هنری نیز تولید و عرضه شود.

مردم در دوگانه مذاکره و مقاومت قرار نمی‌گیرند

حجت‌الاسلام طائب با اشاره به تلاش دشمن برای ایجاد دوگانه مذاکره و مقاومت عنوان داشت: دشمن تلاش می‌کند مردم را در دوگانه‌هایی مانند مذاکره و مقاومت یا جنگ و معیشت قرار دهد، اما ملت ایران در طول سال‌های گذشته نشان داده است که در برابر تهدید و فشار خارجی می‌ایستد.

وی افزود: ما در مقاطع مختلف شاهد بودیم که حتی در شرایط مذاکره نیز فشار و حمله از سوی آمریکا ادامه پیدا کرده است. این مسئله نشان می‌دهد که موضوع، وابسته به اینکه چه جریان سیاسی در داخل کشور بر سر کار باشد، نیست؛ مسئله اصلی، استقلال و ایستادگی ملت ایران است.

رئیس سازمان بسیج مستضعفین با اشاره به اهمیت انسجام ملی گفت: ملت ایران باید با انسجامی که رهبر معظم انقلاب بر آن تأکید دارند، ایستادگی خود را ادامه دهد و این ایستادگی نیز باید به دست شما هنرمندان برای نسل‌های آینده روایت شود.

چهل روز جنگ با ۴۰ اثر ماندگار

حجت‌الاسلام طائب با قدردانی از نویسندگان و اهالی فرهنگ و هنر اظهار داشت: از اینکه نویسندگان با وجود همه سختی‌ها و گلایه‌هایی که دارند، به‌سرعت وارد میدان شدند، تشکر می‌کنم. آنها توانستند جنگ چهل‌روزه را با ۴۰ اثر ماندگار روایت کنند و حرکت خود را با کتاب آغاز کردند.

وی افزود: این اقدام، نقطه آغاز است و باید ادامه پیدا کند. این کتاب‌ها باید در کنار سایر صنایع فرهنگی و عرصه‌های ادبی و هنری قرار بگیرند تا جلوه‌های مقاومت با زبان‌های مختلف به مردم ایران و جهان معرفی شود.

رئیس سازمان بسیج مستضعفین با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب بر روایت مقاومت گفت: مقام معظم رهبری از ما خواسته‌اند که هم برای مردم روایت مقاومت داشته باشیم و هم فرهنگ مقاومت و فرهنگ بسیج را به جهانیان نشان دهیم.

حجت‌الاسلام طائب ادامه داد: اگر بخواهیم یک فرهنگ را به جامعه و جهان معرفی کنیم، آیا راهی جز استفاده از ظرفیت ادبیات و هنر و ورود به عرصه ترجمه و تولید آثار بدیع وجود دارد؟ باید بتوانیم ملت‌های جهان را با حقیقت مقاومت و ایستادگی ملت ایران آشنا کنیم.

روایت مقاومت؛ راهی برای بیداری ملت‌ها

وی با اشاره به اعتراضات دانشجویان در دانشگاه‌های آمریکا نسبت به جنگ و کشتار غیرنظامیان گفت: امروز در خود دانشگاه‌های آمریکا نیز دانشجویان درباره آنچه در جهان رخ می‌دهد، سؤال می‌کنند و نسبت به کشتار کودکان و زنان اعتراض دارند. این نشان می‌دهد که بخشی از افکار عمومی جهان در حال پرسشگری است.

حجت‌الاسلام طائب تأکید کرد: دشمن تلاش می‌کند با روایت خودش، مردم جهان را به خواب ببرد، اما ما با روایت درست و دقیق می‌توانیم ملت‌ها را بیدار کنیم.

وی خاطرنشان کرد: وظیفه اصحاب ادبیات و هنر، ثبت حقیقت و انتقال آن به نسل‌های آینده است. همان‌گونه که روایت عاشورا پس از قرن‌ها باقی مانده است، باید روایت مقاومت ملت ایران نیز به‌گونه‌ای ثبت شود که در گذر زمان دچار تحریف نشود و آیندگان بتوانند حقیقت این دوران را بشناسند.

سردار آزادی: باید جنگ را فاتحانه روایت کنیم
«عبدالرضا آزادی» رئیس سازمان حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس بسیج در این مراسم با گرامیداشت یاد و خاطره شهدا، اظهار داشت: ما از «روایت فاتحانه» سخن می‌گوییم؛ چراکه ملت بزرگ ایران در هر صحنه‌ای از جنگ پیروز شد و اجازه نداد دشمن به اهداف خود دست پیدا کند.

وی افزود: روایت فاتحانه تولید قدرت و امید می‌کند و باید خط روایت این حماسه‌ها در دست راویان، نویسندگان و کسانی باشد که امروز مشغول مجاهدت در عرصه روایت هستند. در حدود هفت ماه گذشته، عزیزان ما تلاش کردند گوشه‌ای از مجاهدت ملت بزرگ ایران را به شکل پژوهشی و ماندگار ثبت و تبدیل به حدود ۴۰ اثر کنند.

جنگ‌های اخیر شباهت‌های زیادی با دفاع مقدس دارند

در ادامه این مراسم، «گلعلی بابایی» پژوهشگر و نویسنده ادبیات دفاع مقدس طی سخنانی اظهار داشت: برای درک بهتر جنگ اخیر، باید آن را در کنار جنگ تحمیلی هشت‌ساله بررسی کرد؛ جنگی که در ۳۱ شهریور سال ۱۳۵۹ توسط رژیم بعثی صدام و با حمایت و چراغ سبز حکام آمریکایی به ملت ایران تحمیل شد. آن جنگ نیز در واقع یک جنگ نیابتی بود؛ درست مانند جنگ‌هایی که امروز با آنها مواجه هستیم.

وی ادامه داد: جنگ ۱۲ روزه اگرچه به پایان رسید، اما دشمن آمریکایی و صهیونیستی آن را مانند آتشی زیر خاکستر نگه داشت تا بار دیگر شعله‌ور شود و از آن پس نیز همچنان درگیر تبعات و آثار این جنگ‌ها هستیم.

بابایی با بیان اینکه جنگ تحمیلی هشت‌ساله، جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان شباهت‌های زیادی با یکدیگر دارند، گفت: تفاوت اصلی در این است که در جنگ تحمیلی، صدام به نیابت از آمریکا وارد جنگ با ایران شد؛ در جنگ ۱۲ روزه، رژیم صهیونیستی این مأموریت نیابتی را بر عهده گرفت و در جنگ رمضان، آمریکا مستقیماً وارد میدان نبرد با ملت ایران شد و نقش اصلی را ایفا کرد.

این نویسنده دفاع مقدس افزود: در هر سه جنگ، دشمن تصور می‌کرد ایران حداکثر طی چند روز شکست خواهد خورد. صدام نیز در روز‌های آغازین جنگ تحمیلی تصور می‌کرد به‌سرعت اهواز و سپس تهران را فتح و جمهوری اسلامی را ساقط خواهد کرد. با توجه به تجهیزات و امکاناتی که در اختیار رژیم بعث قرار گرفته بود، آنها تصور می‌کردند ایران قطعاً شکست خواهد خورد؛ اما یک عامل تعیین‌کننده را در محاسبات خود ندیده بودند و آن، مقاومت و حضور مردم بود.

دشمن در محاسبات خود تاب‌آوری مردم ایران را ندید

وی تصریح کرد: مردم ایران در نهایت هشت سال در برابر تجاوز دشمن ایستادند و اجازه ندادند دشمن به اهداف خود دست پیدا کند. در جنگ‌های اخیر نیز اتفاق مشابهی رخ داد و دشمن آمریکایی و صهیونیستی برخی از پروژه‌های ناموفق گذشته را دوباره پیاده کرد، اما باز هم روی عامل تعیین‌کننده تاب‌آوری مردم ایران حساب نکرد.

بابایی ادامه داد: دشمن تصور می‌کرد مردم پای کار نظام خود نمی‌آیند و اگر هم به خیابان‌ها بیایند، در جهت منافع دشمن و علیه نظام حرکت خواهند کرد؛ اما این اتفاق رخ نداد.

این پژوهشگر با اشاره به تفاوت ماهوی جنگ اخیر با دفاع مقدس هشت‌ساله گفت: جنگی که در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ به ملت ایران تحمیل شد، عمدتاً در استان‌های مرزی غرب و جنوب کشور جریان داشت. دشمن از مرز‌ها وارد شد و تجاوز زمینی انجام داد و در کنار آن، برخی شهر‌ها نیز مورد حملات هوایی و موشکی قرار گرفتند؛ بنابراین بستر عمده درگیری‌ها در مرزها، شهر‌های مرزی و نقاط حساس نظامی بود.

وی افزود:، اما در جنگ اخیر دیگر مرز مشخصی وجود نداشت و مردم با تمام وجود جنگ را احساس و سختی آن را لمس کردند. در جنگ هشت‌ساله شاید مردم مناطق مرزی بیشتر با جنگ مواجه بودند، اما امروز مردم تهران و بسیاری از شهر‌ها و روستا‌های ایران صدای موشک و انفجار را شنیدند، خرابی‌ها را دیدند و پیکر‌های شهدا را مشاهده کردند.

رزمندگان جنگ اخیر روایت‌های منحصربه‌فردی دارند

بابایی با اشاره به تغییر شکل میدان نبرد گفت: در دوران دفاع مقدس، عرصه عمده نبرد‌ها در زمین بود و رزمنده در خط مقدم و سنگر حضور داشت؛ اما امروز در خط مقدم دفاعی کشور با لانچرها، سامانه‌های هوافضا، نیرو‌های دریایی و هوایی و سامانه‌های پدافندی مواجه هستیم.

وی ادامه داد: رزمنده‌ای که پشت یک لانچر می‌ایستد و می‌داند پس از شلیک ممکن است خود هدف قرار گیرد، تجربه‌ای ویژه و منحصر‌به‌فرد از این جنگ دارد. کسی که با قایق تندرو در خلیج فارس به سمت ناوگان دشمن حرکت می‌کند و می‌داند ممکن است هدف قرار بگیرد، اما مأموریت خود را انجام می‌دهد نیز روایت خاص خود را دارد.

این نویسنده دفاع مقدس گفت: مدافعان مستقر در تنگه هرمز، جزیره خارک و دیگر خطوط مقدم نیز شرایط مشابهی را تجربه کرده‌اند. خلبانانی که با جنگنده‌های قدیمی‌تر برای انجام مأموریت‌های خود به پرواز درآمدند نیز روایت‌های بدیع و انحصاری خود را دارند.

بابایی تأکید کرد: این روایت‌ها را چه کسی باید بگوید؟ همان رزمندگان باید روایت کنند تا آنچه اصیل و دقیق است، بیان شود. بر همین اساس معتقدم این رویداد‌های بی‌سابقه باعث می‌شوند ادبیات جنگ‌های اخیر، رنگی مردمی‌تر و به وسعت تمامیت ایران نسبت به دفاع هشت‌ساله پیدا کند.

ایران امروز هزاران آرش دارد

وی با اشاره به ظرفیت‌های ادبی و اسطوره‌ای این جنگ‌ها اظهار داشت: ما در افسانه‌های میهنی خود آرش کمانگیر را داریم؛ قهرمانی که نام او نسل به نسل در حافظه ایرانیان باقی مانده است. امروز نیز هزاران آرش داریم؛ شهیدانی که نام برخی از آنها شناخته شده و بسیاری دیگر گمنام هستند.

بابایی افزود: فرماندهان، رزمندگان، دانشمندان و همه کسانی که در این جنگ‌ها نقش‌آفرینی کردند، هر کدام می‌توانند موضوع و سوژه یک اثر ادبی و هنری باشند. درباره رهبر شهید ایران نیز ناگفته‌های بسیاری وجود دارد و هر لایه از زندگی و فعالیت ایشان می‌تواند سرشار از سوژه‌های متنوع برای خلق آثار ادبی و هنری باشد.

وی ادامه داد: از مدیریت و رهبری گرفته تا حضور و اشراف ایشان بر حوزه‌های مختلف علمی، فرهنگی، هنری و اجتماعی، همگی ظرفیت‌هایی برای روایت دارند. بسیاری از افرادی که در دیدار با ایشان حضور می‌یافتند، از میزان اشراف اطلاعاتی و شناخت ایشان نسبت به مسائل حوزه تخصصی خود شگفت‌زده می‌شدند.

آتش‌نشان، پزشک و پاکبان هم قهرمان این جنگ هستند

این پژوهشگر با اشاره به تغییر ماهیت جنگ و تنوع موضوعات آن گفت: یکی از موضوعاتی که در روایت جنگ اخیر حتماً باید مورد توجه قرار گیرد، تنوع سوژه‌ها و نقش‌آفرینی اقشاری است که شاید در دوره‌های گذشته کمتر دیده شده‌اند.

وی افزود: یکی از این گروه‌ها آتش‌نشانان هستند. آنها جزو نخستین کسانی بودند که در بسیاری از حملات دشمن جان خود را به خطر انداختند و وارد میدان شدند. پزشکان، پرستاران و کادر درمان نیز خدمات بسیار مهمی به مردم ارائه دادند که باید دیده و روایت شود.

بابایی ادامه داد: نیرو‌های هلال احمر، متخصصان و کارکنان نیروگاه‌ها و حتی پاکبانان نیز در این عرصه نقش‌آفرین بودند. پاکبانان در شرایط دشوار به‌سرعت برای پاکسازی و ساماندهی ویرانه‌های ناشی از حملات وارد عمل شدند. همچنین نیرو‌های راهسازی در کنار نیرو‌های قرارگاه خاتم تلاش کردند پل‌های استراتژیک تخریب‌شده را در کوتاه‌ترین زمان بازسازی کنند.

وی گفت: باید از مجموعه گلزار و کارکنان بهشت زهرا نیز یاد کرد. به شخصه شاهد زحمات طاقت‌فرسای آنها در طول جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان بودم. با توجه به شدت حملات دشمن و اصابت به مراکز، اماکن و خانه‌های مردم که به شهادت انسان‌های بی‌گناه منجر می‌شد، شناسایی هویت شهدا دشوار بود. برای حل این مشکل، مرکزی با عنوان معراج شهدا در مجموعه بهشت زهرا راه‌اندازی شد و در آن خدمات مختلفی به خانواده شهدا ارائه می‌شد و حتی با انجام آزمایش‌های لازم، شناسایی پیکر‌های قطعه‌قطعه‌شده شهدا نیز انجام می‌گرفت.

قهرمانان جنگ فقط رزمندگان خط مقدم نیستند

بابایی تأکید کرد: برای خلق آثار در گونه‌های مختلف ادبی باید بپذیریم که این جنگ‌ها، جنگ‌های معمولی نبودند که تنها نیروی رزمنده میدانی و خدمه موشک و لانچر در آنها نقش داشته باشند.

وی افزود: کسی که در میان آوار یک خانه یا مدرسه جان چند کودک را نجات می‌دهد، حتماً یک قهرمان است. کارگری که ساعت‌ها در شرایط سخت بمباران شهر‌ها در کارخانه خود کار می‌کند تا چرخ صنعت کشور از حرکت نایستد نیز یک قهرمان ملی است.

این نویسنده دفاع مقدس ادامه داد: تلاشگرانی که برای فعال‌سازی مجدد نیروگاه‌های بمباران‌شده می‌رفتند و می‌دانستند ممکن است دوباره دشمن حمله کند و به آنها آسیب برسد، اما مأموریت خود را انجام می‌دادند تا مردم در سختی ناشی از قطع برق قرار نگیرند، نیز باید در روایت این جنگ دیده شوند.

ثبت جزئیات جنگ؛ وظیفه راویان و نویسندگان

وی گفت: همه این برجستگی‌ها باید با همان دقتی که یک راوی اعزامی در دوران دفاع مقدس وقایع صحنه‌به‌صحنه را ثبت می‌کرد، روایت شوند. باید بدانیم در یک پایگاه دریایی در وسط خلیج فارس، جایی که هر لحظه احتمال حمله وجود داشت، رزمندگان ما چگونه ایستادند، چگونه کار کردند و چگونه به دشمن ضربه زدند.

ابایی تصریح کرد: هیچ‌یک از این انسان‌ها آدم‌های کوچکی نبودند؛ بنابراین باید در ثبت وقایع این جنگ، نام و عملکرد شگفت‌انگیز یکایک آنها به‌درستی ثبت شود.

وی یکی از اقدامات مهم در این زمینه را استفاده از ظرفیت مدارس، متون درسی، دانشگاه‌ها و حوزه‌های علمیه دانست و افزود: خطبا و سخنرانان نیز در این زمینه نقش ویژه‌ای دارند. باید برای مردم روشن شود که آنچه تجربه کرده‌ایم، یک جنگ تحمیلی و تمام‌عیار بوده است.

روایت دقیق، راه مقابله با تحریف و ابهام

این نویسنده و پژوهشگر دفاع مقدس گفت: دشمن تلاش می‌کند جای جلاد و قربانی را عوض کند؛ بنابراین باید با روایتی مستدل، منطقی و مبتنی بر حقایق دست اول، به سراغ روایت این جنگ برویم.

وی ادامه داد: در بازروایی جنگ هشت‌ساله نسبت به این موضوع غفلت‌هایی صورت گرفت و سخت‌گیری‌هایی وجود داشت که باعث شد درباره برخی مقاطع جنگ ابهاماتی در ذهن مردم ایجاد شود؛ ابهاماتی که حتی امروز نیز از ذهن برخی افراد برطرف نشده است.

بابایی به برخی از این ابهامات اشاره کرد و گفت: موضوعاتی مانند دلایل ادامه جنگ پس از فتح خرمشهر، ماجرای عملیات کربلای ۴ و مقطع پذیرش قطعنامه ۵۹۸ از جمله موضوعاتی هستند که نیازمند روایت دقیق و مستندند. وقتی روایت دقیق و پاسخ روشنی تولید نشود، مخاطب نمی‌داند کدام روایت درست است.

وی افزود: در مورد جنگ‌های اخیر نیز شبهات و پرسش‌هایی وجود دارد؛ بنابراین نویسندگان و پژوهشگران باید با تکیه بر اسناد معتبر و روایت‌های میدانی، پاسخ‌های دقیق و مستند ارائه کنند.

نویسنده امروز در خاکریز جنگ روایت‌هاست

بابایی اظهار داشت: نویسنده امروز ایران، به‌عنوان یکی از اصحاب قلم، قطعاً در خاکریز جنگ روایت‌ها قرار دارد و مأموریت او استخراج رگه‌های ناب مقاومت ملت برای ذخیره‌سازی در گنجینه حافظه تاریخی نسل‌های آینده ایران است.

وی تأکید کرد: قلم به دستِ راوی چنین جنگی نباید به مخاطب خود آدرس غلط بدهد. نویسنده باید در اثر خود اسناد قوی و معتبر ارائه کند و از دل روایت‌های میدانی و منابع موثق، روایتی روان و منسجم بسازد.

این پژوهشگر گفت: چنین روایتی در واقع نوعی تاریخ‌نگاری نیز محسوب می‌شود و می‌تواند مخاطب را با وقایع جنگ آشنا کند؛ بنابراین روایت این حوادث باید همچنان ساری و جاری باشد.

دفاع مقدس همچنان ظرفیت خلق اثر دارد

بابایی با اشاره به ماندگاری دفاع مقدس در حافظه تاریخی ملت ایران اظهار داشت: با توجه به فرمایشات رهبر شهید درباره ویژگی‌های بی‌بدیل دفاع هشت‌ساله، به‌رغم گذشت بیش از چهار دهه، نمی‌توان پرونده آن دوران را بسته تلقی کرد.

وی افزود: ایشان معتقد بودند واقعه عاشورا تنها یک صبح و عصر بود، اما بیش از هزار سال است که حافظه تاریخی نسل‌های ملت ما را تغذیه می‌کند. بر همین اساس، جنگ هشت‌ساله نیز می‌تواند به‌عنوان بخشی از دریای عاشورا، حافظه تاریخی نسل‌های بعدی ایران را تغذیه کند.

روایت جنگ باید به جهان منتقل شود

این نویسنده دفاع مقدس در ادامه گفت: پس از ثبت و روایت دقیق وقایع، نوبت به انتقال این روایت به جهانیان می‌رسد. امروز رسانه‌های اجتماعی در فضای مجازی نقش اصلی را در اطلاع‌رسانی ایفا می‌کنند و در پنج قاره جهان مخاطبانی وجود دارند که می‌خواهند روایت ایران را بشنوند و بدانند در این بخش از جهان چه اتفاقی برای مردم ایران رخ داده است.

وی افزود: آثار خوبی که تولید می‌شوند باید ترجمه شده و به زبان‌های مختلف در اختیار مردم جهان قرار گیرند. باید با زبانی منطقی و مستند، ابعاد حوادثی را که بر مردم ایران گذشته است، برای افکار عمومی جهان تبیین کنیم.

بابایی تصریح کرد: این اقدام باید به‌صورت هدفمند و برای ابهام‌زدایی از سرفصل‌های حساس نبرد‌های دفاعی ملت ایران انجام شود. در این زمینه باید از تجربه‌های گذشته نیز استفاده کرد تا خلأ‌های موجود در روایت جنگ تحمیلی تکرار نشود.

از ثبت خاطره تا خلق رمان و آثار هنری

وی با بیان اینکه روایت جنگ نباید به خاطره‌نگاری محدود شود، گفت: در مرحله نخست باید جامعه ایرانی را از نظر اطلاعاتی نسبت به ماهیت و سیر تحولات جنگ و ابهاماتی که وجود دارد، آگاه کنیم. پس از آن، در بلندمدت نوبت به خلق آثار فاخر و قابل توجه توسط نویسندگان کارآزموده می‌رسد؛ آثاری که قابلیت ترجمه و عرضه در میان ملت‌های دیگر را نیز داشته باشند.

بابایی افزود: اگر ثبت دقیق وقایع، تاریخ‌نگاری، مستندنگاری و روایت‌های مردمی به‌درستی انجام شود، از دل آنها می‌توان آثار متنوعی در گونه‌های مختلف استخراج کرد؛ از مستند و خاطره گرفته تا داستان، رمان و دیگر قالب‌های هنری.

وی تأکید کرد: سوژه‌های واقعی بسیار زیادی در جبهه جنگ وجود دارد که باید استخراج شوند؛ از مظلومیت خانواده‌هایی که اعضای آنها در یک حادثه به شهادت رسیدند گرفته تا صلابت فرماندهان و رزمندگان، نیرو‌های هوافضا، خلبانان نیروی هوایی ارتش، دریادلان نیروی دریایی سپاه و ارتش، نیرو‌های پدافند، آتش‌نشانان، کادر درمان و زحمتکشان عرصه خدمات شهری.

این پژوهشگر خاطرنشان کرد: اگر این اتفاق بیفتد، ادبیات جنگ کنونی می‌تواند از مرحله ثبت خاطرات عبور کند و به مرحله آفرینش آثار ادبی و هنری ماندگار برسد. تحقق این هدف نیازمند حمایت است؛ حمایتی که نباید صرفاً به پشتیبانی صوری از اهل قلم جنگ محدود شود و ابعاد گسترده‌تری دارد.

سمیه جمالی: برخی در جنگ اخیر بخاطر جوایز جشنواره‌ها سکوت کردند
سمیه جمالی نویسنده کتاب «خط خاک» در آیین رونمایی از ۴۰ کتاب روایت مردمی دفاع مقدس سوم که توسط نشر فاتحان منتشر شده است، با اشاره به ضرورت ثبت و روایت حوادث و وقایع روزهای جنگ، اظهار داشت: از اینکه امروز در این مراسم حضور دارم، خوشحال نیستم؛ بلکه عذاب وجدان دارم. شاید تک‌تک شما نیز چنین حسی داشته باشید؛ چراکه بسیاری رفتند تا ما امروز اینجا باشیم و برای کتاب‌هایی که به یاد آن عزیزان نوشته شده است، مراسم رونمایی برگزار کنیم.

وی افزود: روز ۲۳ خرداد، زمانی که نخستین اصابت در تهران رخ داد و صدای انفجار را شنیدیم، با خودم گفتم باید سریع پشت لپ‌تاپ بنشینم و لحظه‌به‌لحظه حوادث را ثبت کنم. فکر کردم شاید تنها کاری که از دست من به عنوان نویسنده برمی‌آید، همین باشد؛ اما ۱۲ روز گذشت و نتوانستم چیزی را که می‌خواستم، کامل بنویسم. این موضوع به یک غم و سنگینی در دلم تبدیل شد و مدام با خودم فکر می‌کردم که من به عنوان نویسنده‌ای که در حوزه دفاع مقدس کتاب نوشته‌ام، چه وظیفه‌ای داشتم و آیا وظیفه‌ام را درست انجام داده‌ام یا خیر.

جمالی ادامه داد: در روزهای بعد، با شنیدن صدای انفجار از خواب بیدار شدیم و پس از اینکه کمی به خودمان آمدیم، دوباره پشت لپ‌تاپ نشستم و شروع به نوشتن کردم. کار سختی بود؛ چراکه هنوز ابعاد حوادث به‌طور کامل مشخص نشده بود و حتی درباره تعداد شهدا اطلاعات دقیقی نداشتیم. مدام اعداد را تغییر می‌دادیم و در کانال‌ها و گروه‌ها منتشر می‌کردیم.

این نویسنده با بیان اینکه «کلمات در اختیار ماست»، گفت: اگر از زبان همه راویان و نویسندگان صحبت کنم و بگویم «من»، منظورم همه شماست. همه ما این حس را داشتیم که وقتی این حوادث پشت سر هم رخ می‌دهد، باید کاری انجام دهیم و آن کار، نوشتن است. سال‌ها کلمات را آموخته و به کار گرفته‌ایم تا روزی بتوانیم از آنها برای وطن و اعتقاداتمان استفاده کنیم.

وی افزود: در همان روزها گروهی با عنوان «خانه راوی» تشکیل شد و از نویسندگان و دوستانی که می‌شناختم دعوت کردم تا به این گروه بپیوندند. به آنها گفتم این کار، وظیفه تک‌تک ماست، اما باید در کنار یکدیگر روایت‌ها را ثبت کنیم. هر چیزی را که فکر می‌کنید جزئی و بی‌اهمیت است، بنویسید؛ شاید امروز به چشم نیاید، اما در آینده اهمیت پیدا کند.

جمالی تصریح کرد: استاد بابایی نیز تأکید داشتند که باید با تمام جزئیات نوشت و هر آنچه را که برای ثبت روایت لازم است، از دست نداد. در «خانه راوی» علاوه بر متن، مستند ساخته می‌شد، عکس‌ها ثبت و منتشر می‌شد و شعر، روایت و آثار دیگری نیز شکل می‌گرفت. حجم کار به اندازه‌ای بود که گاهی اعتراض می‌کردم و می‌گفتم هر نفر در روز فقط دو روایت بگذارد؛ اما در نهایت، کار نویسنده همین نوشتن بود.

وی با اشاره به شکل‌گیری گروه‌های مختلف برای ثبت روایت‌های مردمی، اظهار داشت: گروه «خانه راوی» تنها یک نمونه از فعالیت‌هایی بود که در آن روزها شکل گرفت و خوشبختانه امروز نتیجه بخشی از این تلاش‌ها را در قالب کتاب‌هایی که توسط نشر فاتحان منتشر شده است، می‌بینیم. یکی از این آثار، کتاب «خط خاک» است که به روایت‌های مردمی اختصاص دارد.

این نویسنده ادامه داد: در آن روزها، بسیاری از ما با عذاب وجدان و احساس سنگینی مواجه بودیم و مدام از خودمان می‌پرسیدیم که چه کار دیگری می‌توانیم انجام دهیم. من هم احساس می‌کردم دیگران در حال نوشتن هستند و خودم کاری که احساس کنم وظیفه اصلی‌ام است، انجام نمی‌دهم.

جمالی با تأکید بر ضرورت حضور نویسندگان در میدان روایت، گفت: من دوست داشتم در محل اصابت‌ها حضور داشته باشم، در کنار نیروهای هلال احمر و گروه‌های جهادی باشم و هر جایی که روایت وجود دارد، حضور پیدا کنم. اما گاهی گفته می‌شد مجوز لازم است. با خودم گفتم در میدان که دیگر کسی مجوز نمی‌خواهد؛ بنابراین به میدان رفتم.

وی افزود: در میدان، نویسندگان زیادی را دیدم و با برخی از دوستان نویسنده که در تهران بودند، قرار گذاشتیم تا درباره نحوه روایت‌گری صحبت کنیم، از یکدیگر یاد بگیریم و کمک کنیم این روایت‌ها از دست نرود. این روایت‌ها گنجینه‌ای هستند که نباید آنها را از دست بدهیم.

جمالی خاطرنشان کرد: در آنجا دیدم که اتفاقاً اصلی‌ترین روایت‌ها در میان خود مردم در حال شکل‌گیری است. آنجا دیگر کسی نمی‌گفت مجوز ندارید یا حضور شما خطرناک است. مردم در متن حادثه بودند و روایت اصلی در میان آنها شکل می‌گرفت.

وی با بیان اینکه نویسنده نیز باید همانند خبرنگار، عکاس و مستندساز امکان حضور در صحنه را داشته باشد، گفت: اگر انتظار داریم نویسنده بنویسد، نویسنده دغدغه‌مند باید دسترسی داشته باشد و در صحنه حضور پیدا کند تا بتواند آنچه را دیده و تجربه کرده، به‌درستی روایت کند. نمی‌گویم این اتفاق برای هیچ‌کس نیفتاده است، اما معتقدم این امکان باید برای نویسندگان بیشتر فراهم شود.

نویسنده کتاب «خط خاک» با تأکید بر اهمیت روایت‌های مردمی اظهار داشت: روایت زندگی شهدا و بسیاری از اتفاقات دیگر مهم است و باید به بهترین شکل نوشته شود، اما در کنار آن باید به روایت‌های مردمی نیز توجه بیشتری داشته باشیم. ما در کتاب «خط خاک» به خاکریز و جایی رسیدیم که مردم در آن حضور داشتند و ایستادگی می‌کردند.

جمالی ادامه داد: همه ما مردم هستیم و کتاب‌هایی که امروز رونمایی می‌شوند، روایت‌های مردم هستند. نویسندگان این آثار خود را بدهکار هیچ نهاد و سازمانی نمی‌دانند؛ بلکه خود را مدیون انقلاب، جمهوری اسلامی و خون‌هایی می‌دانند که برای این کشور ریخته شده است.

وی افزود: در روزهای نخست جنگ، برخی نویسندگان گفتند که نمی‌نویسیم؛ چراکه معلوم نیست چه اتفاقی برای کشور خواهد افتاد. برخی نیز نگران بودند که شاید در جشنواره‌ها حضور نداشته باشند یا جایزه‌ای دریافت نکنند. اما برخی از همین عزیزان که تعدادی از آنها امروز در این مراسم حضور دارند، گفتند «هرچه بادا باد؛ خون ما که رنگین‌تر از خون کسانی نیست که رفتند» و شروع به نوشتن کردند.

جمالی با اشاره به روند تدوین آثار منتشرشده، بیان کرد: کتاب چهارم ما روایت روزهای نخست جنگ را با روایت سرکار خانم راضیه تجار آغاز می‌کند و به بخش‌هایی می‌رسد که شاید هیچ‌وقت فکر نمی‌کردیم مجبور به روایت آنها شویم. همیشه می‌گفتیم «زبانم لال»، اما در نهایت به روایت وداع رسیدیم و خود من مجبور شدم این روایت را بنویسم.

وی در پایان با قدردانی از دست‌اندرکاران انتشار این آثار گفت: از نشر فاتحان، سردار آزادی و آقای خاتمی که در جریان این کتاب‌ها بودند و برای انتشار آنها پیگیری و تلاش کردند، تشکر می‌کنم. امیدوارم همیشه بنویسید و هیچ‌وقت بابت نوشتن یا ننوشتن خود عذاب وجدان نداشته باشید.

در پایان این مراسم، از ۴۰ اثر تازه منتشرشده «روایت مردمی دفاع مقدس سوم؛ جنگ رمضان» رونمایی و از نویسندگان این مجموعه آثار تجلیل شد.

انتهای پیام/ 121