بررسی مسائل و ظرفیت روستا در برنامه «جریان روستا»

 به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، به مناسبت روز ملی روستا و عشایر، برنامه «جریان روستا» با حضور «حجت ورمزیاری» عضو محترم هیئت علمی دانشگاه تهران»، «حسن ساجدی» فعال رسانه‌ای و مستندساز حوزه روستا، «حسن غلامی کریم آباد» دهیار نمونه کشوری و دبیر باشگاه کشاورزان روستایی کریم آباد در شهرستان رشدخوار استان خراسان رضوی، «اقبال واحدی» فعال رسانه‌ای و مستندساز حوزه روستایی، «کاوه فرهادی» عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور استان تهران پخش شد.

در این برنامه با حضور مسئولان ملی حوزه روستا و عشایر، دهیاران، پژوهشگران، کارآفرینان، تولیدکنندگان و نمایندگان جوامع روستایی و عشایری ظرفیت‌ها، مسائل و تجربه‌های پیشرفت روستا‌ها و عشایر ایران مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

همچنین تجربه‌های واقعی پیشرفت و آبادانی روستاها، ظرفیت‌های تولید و اشتغال، مهاجرت معکوس جوانان، مسائل عشایر، مدیریت محلی، زیرساخت‌های روستایی و به عنوان مهم‌ترین موانع توسعه از محور‌های این برنامه بود.

تغییر در نگاه به مقوله روستا و عشایر

ورمزیاری در این برنامه درباره وضعیت و روایت پرچمداری تولید و فرهنگ روستایی اظهار داشت: روستا عشایر در کشور جایگاه بالایی دارند. تمدن ایران مرهون همین مناطق روستایی و عشایری است. در بحث تولید هم همین طور است، در ایام جنگ محصولات مختلفی که در بازار وجود دارد توانسته آرامشی را از نظر حداقل موجود بودن محصول در بازار و جامعه حاکم بکند. 

وی در ادامه گفت: بسیاری از محصولات کشاورزی صادر می‌شود به سایر کشورها. با وجود اینکه در کشاورزی در روستا سرمایه‌گذاری کردیم در قیاس با صنعت عددی قابل توجهی نیست می‌خواهم عرض کنم که اگر می‌خواهیم ایران آبادی داشته باشیم و اگر می‌خواهیم ایران امن و با اقتداری داشته باشیم این اقتدار به روستا برمی‌گردد. 

ورمزیاری بیان کرد: بعد از انقلاب خدمات زیادی به روستا‌ها ارائه شده هرچند هنوز با وضعیت مطلوب فاصله داریم ولی چیزی که باید می‌رفتیم و نرفتیم موضوع نرم‌افزار روستاست که متاسفانه به نوعی با اهمال کردیم. ابر چالش‌هایی که الان در شهر‌ها مواجه هستیم مشکل آب، آلودگی هوا و ... و حتی مشکل هزینه‌های بالای درمان است اگر ما از غذای سالم حمایت بکنیم سلامت مردم تضمین خواهد شد. اگر بخواهیم ریشه‌های بعضی از چالش‌هایی که الان در کشور مواجه هستیم راهی غیر از رسیدن به روستا نداریم ولی با روش درست. 

وی گفت: روستا‌های ما فرزندانی مثل قاسم سلیمانی را تربیت کردند و تحویل این جامعه دادند که به کل جهان اسلام خدمت ارائه کرد نه فقط ایران. ما وقتی می‌گوییم روستا و عشایر چنین چشم اندازی را در نظر داریم. روستایی نه فقیر است و نه محرومیت دارد. 

ما باید مطالبه‌گر باشیم

ساجدی در بحث مرتبط با حوزه تولیدات و فرهنگ بومی محلی روستا اظهار داشت: من روستاییان را پرچمداران و غیرتمندان کشور می‌دانم که همیشه پای کار کشور هستند و به این مردم افتخار می‌کنم. ما سعی می‌کنیم موفقیت‌هایی که در عرصه روستا و شهر افتاده را به مخاطبین ارائه بدیم تا از توانمندی‌هایی که اتفاق افتاده منجر به امیدآفرینی بشد. ما در واقع سفیرانی هستیم که از سوی رسانه عازم می‌شویم به نکات مناطقی که روستاییان زحمت کشیدند تا آنها را منعکس کنیم.

وی گفت: در سال ۱۳۸۵ سفری داشتم به نهبندان در مناطق محروم که مسئله آب رو در واقع می‌خواستم کار کنم رفتم قلعه گنج یه برنامه ساختم به نام «قلعه گنج» که به رئیس جمهور وقت رساندم و چهار تا وزیر را بر اساس این مستند به آن منطقه فرساد و اتفاقات خوبی افتاد. من یک برنامه‌سازم ولی به عنوان یک ایرانی می‌باید به داد مردم روستا‌ها برسیم. ما باید جریان سازی کنیم؛ و طرح مسئله کنیم که چکار می‌تونیم کنیم که روستا‌های ما خالی از سکنه نشوند. 

ساجدی بیان کرد: ما فقط برنامه‌ساز نیستیم که فقط پشت دوربین کار کنیم ما باید مطالبه‌گری کنیم. ما همه باید به فکر هم باشیم اگر به فکر هم باشیم هیچ دشمنی نمی‌تواند بر ما چیره بشود.
غلامی کریم آباد در بخش دیگری از این برنامه در خصوص پرچمداری تولید و فرهنگ جلب مشارکت‌های مردمی اظهار داشت: روستا یک سازه اجتماعی است ما نگاهمان به روستا نگاه اشتباهی است؛ یا نگاه تخصصی کشاورزی است و یا نگاه توسعه تخصصی توسعه روستایی است. روستا یک ساختار اجتماعی است.

وی توضیج داد: ما سه تا سازه اجتماعی داریم یا دولتی دولتی هستند یا دولتی مردمی هستند و یا دولتی یا مردمی. ما اگر نگاه سوم را تقویت کنیم موفق خواهیم شد. ما همواره از بیرون برای روستاییان نسخه نوشتیم در حالی که برای دو روستای همجوار نمی‌توانیم نسخه واحد بنویسیم. این معضل سبب وادادگی در جامعه محلی شده است. اگر به جامعه محلی میدان بدهید تا خودشان مسئله خود را طرح کنند به نتایج خوبی می‌رسیم. 

غلامی ادامه داد: ما اولین بار در خراسان رضوی این کار را انجام دادیم در ۱۵۰ روستا جوانان اهل قلم سند پیشرفت توسعه را دارند می‌نویسند. بهترین رهبران محلی خود فرزندان روستا‌ها هستند که از زبده‌ترین کارشناسان اثرگذارتر هستند. چون هم درد دارند و هم درک دارند. ما بیرونی‌ها ادارات و نهاد‌های متولی توسعه روستایی درک موضوع داریم ولی درد موضوع را نداریم. اگر جامعه محلی خودش را وادار به نوشتن کند مسئله بنویسد اتفاق خوبی خواهد افتاد. 

باید منافع روستاییان حفظ شود

اقبال واحدی نیز در ادامه این برنامه درباره تولید و فرهنگ توضیح داد: ما زمانی در بانک‌ها که به عنوان ارباب رجوع می‌رفتیم کار بسیار کند پیش می‌رفت تا اینکه همه چیز سیستماتیک شد و عدالت برقرار شد، چون سیستم کارش را درست انجام می‌داد. از این منظر سیستم خیلی مهم است. در بحث روستا و روستاییان نیز باید همراه سیستم آموزش را هم در نظر داشت. 

وی ادامه داد: درک زندگی روستایی یک دانش علمی است من به این نتیجه رسیدم که ما اصلاً نباید روستا و شهر را از هم جدا کنیم. اما باید یک سیستمی طراحی کنیم تا مسائل حل شود. بحث مهم مسئله تبعیض است. بشر منفعت طلب است، اگر منافعش رعایت نشود خودش به فکر کسب منفعت است. اگر منفعت روستائیان در همان روستا حل شود. هرگز مهاجرت نخواهد کرد. چون زمین دارد، زبان و فرهنگ مختص به خود را دارد. بزرگترین منفعت برای روستاییان آن است که محصولات خود را بدون واسطه عرضه کند. 

لزوم ثبت و ضبط دانش بومی روستاییان 

فرهادی در بخش پایانی برنامه و درباره پرچمداری روستاییان و عشایر در حوزه تولید و فرهنگ اظهار داشت: ریشه‌های فرهنگ و تاریخ این سرزمین روستاییان هستند. هرجا که ما نتوانستیم بر روی ریشه‌مان استراتژی توسعه بسازیم. آموزش و پرورش بسازیم، نگاه رسانه‌ای بسازیم، آنجا لحظه‌ای است که ما از ریشه جدا افتادیم. نکته بعدی اینکه شما در تک تک نماد‌ها و رنگ‌های روستاییان دانش ضمنی می‌بینید. باید دانش بومی روستاییان ثبت و ضبط بشود.

وی ادامه داد: بعد از اسلام ما نهاد ساختیم. اتفاقاً نهاد‌های ما با پویایی بسیار برای اینکه دانش ضمنی ما را انباشت کند. دانش ضمنی مردمان سیستان و بلوچستان مردمان کرمان مردمان یزد مردمان میبد است که حکمرانی آب را با دانش ذهنی‌اش لحاظ کرده است. 

انتهای پیام/ 161