«راز ساقی» بازتاب شخصیت امام علی(ع) در دیوان حافظ است

به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، روز حافظ، فرصتی برای تأمل در نسبتی است که میان زبان، ایمان و رفتار برقرار می‌کنیم. در خوانشی اخلاقی از دیوان او، پرسش از صدق جایگاهی محوری دارد: آیا آنچه بر زبان می‌آوریم، در کردار ما نیز آشکار است؟ آیا نام و نشان دینداری، با انصاف، فروتنی و رعایت حق دیگران همراه شده است؟

کتاب «راز ساقی» با توجه به چنین پیوندهایی، بازتاب شخصیت امام علی علیه‌السلام را در دیوان حافظ بررسی می‌کند. این بررسی، میان اشارهٔ روشن، قرینهٔ معنایی و تفسیر پیشنهادی تفاوت می‌گذارد و برای همهٔ نماد‌های شعر، مصداقی واحد تعیین نمی‌کند. کتاب در دست آماده‌سازی برای انتشار است. به همین بهانه در آستانه روز بزرگداشت حافظ با مصطفی شاهرضایی نویسنده گفت‌گو کردیم.

دفاع‌پرس: چرا در خوانش شما از حافظ، «صدق» اهمیت ویژه‌ای دارد؟

برای من، صدق نقطهٔ پیوند میان باور و رفتار است. در خوانشی اخلاقی از حافظ، نقد ریا ما را متوجه همین فاصله می‌کند. ارزش این خوانش زمانی آشکار می‌شود که پرسش شعر را به خودمان بازگردانیم و ببینیم آنچه می‌گوییم، تا چه اندازه در رفتارمان حضور دارد.

دفاع‌پرس: نقد زاهد و صوفی در شعر حافظ را چگونه باید فهمید؟

باید هر بیت را در بافت غزل خواند. عنوان‌هایی مانند زاهد و صوفی در همهٔ موارد کارکرد یکسان ندارند. در بسیاری از مواضع، موضوع نقد، تظاهر، خودبینی یا ناسازگاری ادعا و عمل است؛ تعمیم آن به همهٔ دینداران یا همهٔ صورت‌های دینداری، نیازمند استدلالی جداگانه است.

دفاع‌پرس: محبت امام علی علیه‌السلام چه نسبتی با این خوانش دارد؟

در میراث علوی، علم، عدالت و مسئولیت اخلاقی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. این مفاهیم امکان گفت‌و‌گو با برخی مضامین حافظ را فراهم می‌کنند. برای من، حاصل این گفت‌و‌گو آن است که محبت علوی را در رعایت حق مردم، انصاف و فروتنی نیز جست‌و‌جو کنیم.

دفاع‌پرس: آیا «راز ساقی» باطن دین را جایگزین شریعت می‌کند؟

خیر. توجه به معنای باطنی، در این کتاب مجوز کنارگذاشتن مسئولیت دینی و اخلاقی نیست. همچنین از زبان استعاری شعر نمی‌توان مستقیماً حکم فقهی استخراج کرد. بحث کتاب دربارهٔ فهم ادبی و معنایی نشانه‌هاست و حدود این بحث باید حفظ شود.

دفاع‌پرس: کتاب اکنون در چه مرحله‌ای است؟

متن «راز ساقی» برای انتشار به ناشر سپرده شده و مراحل دریافت مجوز نشر آن در جریان است. موضوع کتاب، بازتاب شخصیت امام علی علیه‌السلام در دیوان حافظ است. زمان عرضه و برنامهٔ رونمایی پس از مشخص‌شدن مراحل نهایی نشر اعلام خواهد شد.

انتهای پیام/ 122