فلاح: قصه‌گویی باید تفکر انتقادی را در کودکان و نوجوانان تقویت کند
به گزارش خبرنگار فرهنگ و هنر دفاع‌پرس، فرهاد فلاح، دبیر بیست‌وهفتمین جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی، در آیین اختتامیه بخش علمی این جشنواره که امروز (دوشنبه) همزمان با روز بزرگداشت حافظ در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد، بر ضرورت بازآفرینی ظرفیت‌های قصه‌گویی در مسیر پرورش فکر، تربیت اخلاقی و تقویت مهارت‌های عقلانی کودکان و نوجوانان تأکید کرد.
فلاح با قدردانی از پژوهشگران، نویسندگان، استادان، قصه‌گویان و مربیان کانون پرورش فکری اظهار داشت: جداسازی بخش علمی جشنواره از بخش اصلی با این هدف صورت گرفت که ظرفیت‌های علمی قصه و قصه‌گویی به‌صورت تخصصی بررسی شود و فرصتی فراهم آید تا دیدگاه‌های صاحب‌نظران حوزه تعلیم و تربیت کودک و نوجوان با فراغت بیشتری مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به برگزاری بیست‌وهفتمین جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی در شرایط دشوار کشور، از تلاش دست‌اندرکاران جشنواره و مربیان کانون قدردانی کرد و گفت: مربیان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در روزهای سخت جنگ، شجاعانه پای کار کودکان و نوجوانان ایستادند و برای آنان خاطراتی ماندگار رقم زدند.
قصه، ابزاری ماندگار برای انتقال اندیشه و تربیت نسل آینده
دبیر بیست‌وهفتمین جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی با تأکید بر نقش مؤثر روایت در ماندگاری محتوا و اندیشه در ذهن کودکان و نوجوانان تصریح کرد: قصه و قصه‌گویی از ظرفیت‌های مهم فرهنگی و تربیتی برای انتقال مفاهیم و شکل‌دهی به اندیشه‌ها برخوردارند و می‌توانند تأثیر عمیق و ماندگاری بر مخاطب داشته باشند.
فلاح با اشاره به تحولات زیست کودکان و نوجوانان و شتاب پیشرفت فناوری افزود: کانون پرورش فکری باید متناسب با تغییرات فرهنگی، اجتماعی و فناورانه، در شیوه‌های بهره‌گیری از قصه و روایت بازنگری کند تا بتواند مأموریت اصلی خود، یعنی پرورش فکر کودکان و نوجوانان، را با روش‌های نوین دنبال کند.
وی خاطرنشان کرد: پرورش فکر یکی از مهم‌ترین مأموریت‌ها و مزیت‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است و لازم است ظرفیت‌های ادبی، هنری، فرهنگی و فناورانه برای تحقق هدفمند این مأموریت به کار گرفته شوند.
ضرورت تقویت تفکر عقلانی در کودکان و نوجوانان
فلاح با تشریح الگوی پیشنهادی خود برای پرورش فکر اظهار داشت: در این مسیر، سه محور اصلی شامل فراشناخت، خودتنظیمی عقلانی و خویشتن‌داری عقلانی باید مورد توجه قرار گیرد؛ محورهایی که قصه و قصه‌گویی می‌توانند در تقویت هر یک از آنها نقش مؤثری ایفا کنند.
وی درباره مرحله فراشناخت گفت: کنجکاوی حقیقت‌جویانه و عشق به یادگیری از مؤلفه‌های اساسی این مرحله هستند. قصه باید به‌گونه‌ای طراحی شود که پرسشگری را در کودکان برانگیزد، انگیزه آنان برای پیگیری موضوعات را افزایش دهد و زمینه یادگیری مستمر را فراهم کند.
دبیر جشنواره قصه‌گویی در ادامه، خلاقیت هدفمند، تفکر انتقادی، ژرف‌نگری و استدلال‌ورزی را از مؤلفه‌های مهم خودتنظیمی عقلانی برشمرد و تأکید کرد: خلاقیت باید در مسیر درست هدایت شود و قصه‌گویی می‌تواند زمینه‌ای مناسب برای پرورش خلاقیت هدفمند در کودکان و نوجوانان فراهم کند.
وی با اشاره به اهمیت تفکر انتقادی افزود: نباید تفکر انتقادی را با تفکر اعتراضی اشتباه گرفت. منظور از تفکر انتقادی، توانایی فهم دقیق موضوع، بررسی آن از ابعاد مختلف، طرح پرسش و شناسایی اشکالات و کاستی‌های احتمالی است. قصه باید به کودکان کمک کند تا به‌جای پذیرش منفعلانه مطالب، درباره آنها بیندیشند و قدرت تحلیل خود را تقویت کنند.
فلاح همچنین ژرف‌نگری را از نیازهای مهم کودکان و نوجوانان در عصر زیست دیجیتال دانست و گفت: قصه‌گویی باید به مخاطب کمک کند از نگاه سطحی و شتاب‌زده فاصله بگیرد و مسائل را عمیق‌تر و از زوایای گوناگون بررسی کند.
وی استدلال‌ورزی و برهان‌ورزی را دیگر مؤلفه‌های ضروری پرورش فکر دانست و خاطرنشان کرد: قصه‌ها و حکایت‌ها باید فرصتی برای مواجهه کودکان با استدلال‌ها، بررسی مقدمات و نتایج و تقویت توانایی داوری منطقی آنان فراهم کنند.
نخستین کتاب هوش مصنوعی کانون در آستانه انتشار
دبیر بیست‌وهفتمین جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی با اشاره به ضرورت استفاده هدفمند از فناوری‌های نوین در تربیت کودکان و نوجوانان اعلام کرد: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نخستین کتاب هوش مصنوعی خود را تولید کرده است که با عنوان آموزش هوش مصنوعی بدون ابزار و از طریق ۱۸۰ فعالیت کانونی، کودکان را با این حوزه آشنا می‌کند.
فلاح با بیان اینکه این اثر در آستانه انتشار قرار دارد، اظهار امیدواری کرد انتشار آن بتواند زمینه‌ساز تحولی جدی در شیوه‌های آموزش و پرورش فکر شود.
وی با تأکید بر ضرورت سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی برای مواجهه کودکان با فناوری‌های جدید افزود: استفاده از ظرفیت‌های هوش مصنوعی باید با رویکردی هدفمند و متناسب با نیازهای تربیتی کودکان همراه باشد و نمی‌توان نسبت به تحولات این حوزه بی‌تفاوت ماند.
انعطاف‌پذیری ذهنی و تحمل ابهام؛ ضرورت‌های تربیت عقلانی
فلاح در تشریح سومین محور الگوی پرورش فکر، یعنی خویشتن‌داری عقلانی، بر اهمیت انعطاف‌پذیری ذهنی، بردباری و تحمل ابهام و توانایی درک دیدگاه‌های مخالف تأکید کرد.
وی گفت: کودکان و نوجوانان باید بیاموزند بدون تعصب با مسائل مواجه شوند، توانایی تحلیل و پردازش موضوعات را داشته باشند و در صورت مواجهه با شواهد و استدلال‌های جدید، بتوانند در دیدگاه‌های خود بازنگری کنند.
دبیر جشنواره قصه‌گویی، بردباری و تحمل ابهام را از دیگر نیازهای تربیت عقلانی دانست و افزود: توانایی مواجهه با دیدگاه‌های مخالف، صبر در برابر مسائل پیچیده و پرهیز از قضاوت‌های شتاب‌زده باید در فرایند تربیت کودکان تقویت شود.
وی همچنین بر اهمیت درک دیدگاه مخالف تأکید کرد و گفت: کودکان و نوجوانان باید بتوانند خود را در جایگاه دیگران قرار دهند، استدلال‌های مخالف را بشنوند و مسائل را از منظرهای متفاوت بررسی کنند. قصه و قصه‌گویی می‌توانند زمینه مناسبی برای تقویت این توانایی‌ها فراهم آورند.
فلاح در پایان، با دعوت از پژوهشگران، نویسندگان و فعالان حوزه قصه‌گویی برای مشارکت در این مسیر، بر ضرورت بازآفرینی فعالیت‌های کانون پرورش فکری بر پایه مؤلفه‌های پرورش فکر تأکید کرد و خواستار توجه بیشتر به ظرفیت قصه و روایت در تقویت کنجکاوی حقیقت‌جویانه، عشق به یادگیری، خلاقیت هدفمند، تفکر انتقادی، ژرف‌نگری، استدلال‌ورزی، انعطاف‌پذیری ذهنی، تحمل ابهام و درک دیدگاه‌های مخالف شد.
انتهای پیام/ 121
