کاظمی: موزه‌ها و کتابخانه‌ها باید به کانون تربیت فرهنگی دانش‌آموزان تبدیل شوند
به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، آیین رونمایی از کتاب‌های کودک انتشارات کتابخانه و موزه ملی ملک با حضور علیرضا کاظمی وزیر آموزش و پرورش برگزار شد.
در ابتدای مراسم، امیر خوراکیان، رئیس کتابخانه و موزه ملی ملک، با تأکید بر ضرورت توجه به نیاز‌های فکری و معنوی کودکان و نوجوانان اظهار کرد: در دوره کنونی، مخاطبان کودک و نوجوان برای ما اولویت جدی‌تری دارند و رونمایی از چهار کتاب کودک، آغازی برای تقویت این رویکرد و بهره‌گیری از ظرفیت‌های ارزشمند کتابخانه و موزه ملی ملک در حوزه آموزش است. این آثار صرفاً کتاب‌هایی تازه منتشرشده نیستند، بلکه زمینه‌ای برای شکل‌گیری ارتباط مؤثر میان ظرفیت‌های فرهنگی کتابخانه و موزه ملی ملک با اهداف آموزشی به شمار می‌روند. در این مسیر، تعامل با گروه‌های تاریخ، مدارس و بخش‌های مرتبط که در این حوزه مسئولیت‌های کاری و مدیریتی دارند، می‌تواند به استفاده گسترده‌تر از این توانمندی‌ها کمک کند.
وی با اشاره به ضرورت برنامه‌ریزی برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگی و آموزشی این مجموعه ادامه داد: هدف، ایجاد پیوندی مؤثر میان منابع موجود و نیاز‌های نسل آینده است تا بتوان از این امکانات برای پاسخ‌گویی به نیاز‌های فکری و معنوی کودکان و نوجوانان استفاده کرد. تحقق این هدف، مستلزم همکاری نهاد‌های آموزشی و فرهنگی و طراحی برنامه‌هایی متناسب با گروه‌های سنی مخاطبان است.
برنامه‌ریزی برای بررسی تخصصی کتاب‌ها
رئیس کتابخانه و موزه ملی ملک همچنین با قدردانی از عوامل تولید این آثار گفت: نویسندگان، تصویرگران و دیگر افرادی که در فرایند تولید چهار کتاب مشارکت داشتند، نقش مهمی در تحقق این طرح ایفا کردند و بدون حضور و همکاری آنان، انتشار این آثار امکان‌پذیر نبود. وی افزود: با توجه به محدودیت زمانی این مراسم و با هدف آغاز رسمی این مسیر، برنامه‌ریزی شده است برای هر کتاب، نشستی تخصصی با حضور نویسنده و تصویرگر آن برگزار شود تا آثار به‌صورت جداگانه و با دقت بیشتری بررسی شوند. این نشست‌ها فرصتی برای پرداختن عمیق‌تر به محتوای کتاب‌ها، شناخت ظرفیت‌های آموزشی و فرهنگی آنها و فراهم‌کردن زمینه بهره‌برداری مؤثرتر از این منابع در ارتباط با کودکان و نوجوانان خواهد بود.
در ادامه مراسم، علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، با تأکید بر نقش آموزش و پرورش در انتقال هویت دینی، ملی و فرهنگی به نسل جدید بیان کرد: مسئولیت این نهاد تنها به آموزش علم و دانش محدود نمی‌شود، بلکه انتقال فرهنگ، آداب و سنن، تمدن، مفاخر، ارزش‌های فرهنگی و قهرمانان ملی به دانش‌آموزان نیز از وظایف اساسی آن است. به گفته وی، ملتی که از هویت مستحکم برخوردار نباشد، نمی‌تواند از میراث تاریخی و فرهنگی خود به‌درستی پاسداری کند و آموزش و پرورش باید در کنار ارتقای علمی دانش‌آموزان، زمینه شکل‌گیری هویتی پایدار را در آنان فراهم سازد.
کاظمی با اشاره به جایگاه حسین ملک در تاریخ فرهنگی ایران، اقدامات او را در حفظ و حراست از میراث فرهنگی و هنری کشور ارزشمند دانست و اظهار کرد: این چهره ماندگار از مفاخر ایران است که با نگاه گسترده و مسئولانه خود، بخش‌های مختلفی از نیاز‌های جامعه را در قالب وقف پوشش داده است. به گفته وزیر آموزش و پرورش، گستره فعالیت‌های عام‌المنفعه ملک در حوزه‌هایی مانند سلامت، کتاب، کتاب‌خوانی، فرهنگ و مسکن معلمان، نمونه‌ای برجسته از توجه به نیاز‌های مردم و تلاش برای ارتقای شرایط زندگی آنان به شمار می‌رود.
وی با اشاره به وقف مسکن برای معلمان در مشهد افزود: یکی از ابعاد قابل توجه اقدامات حسین ملک، توجه به وضعیت معیشتی فرهنگیان و اختصاص ظرفیت‌هایی برای تأمین مسکن آنان است. این اقدام نشان می‌دهد که نگاه او به وقف، محدود به یک حوزه خاص نبوده و نیاز‌های مختلف جامعه را در بر می‌گرفته است. کاظمی با تأکید بر ضرورت پاسداشت چنین میراثی، ادامه مسیر واقفان و بزرگان فرهنگی را مسئولیتی اجتماعی و ملی دانست و بر اهمیت آشنایی نسل جدید با این الگو‌ها تأکید کرد.
آموزش و پرورش؛ مسئول انتقال هویت تاریخی
وزیر آموزش و پرورش با بیان اینکه شناخت مفاخر و قهرمانان ملی بخشی از فرایند هویت‌سازی در نسل جدید است، گفت: نظام تعلیم و تربیت باید علاوه بر انتقال دانش، زمینه آشنایی دانش‌آموزان با تاریخ، فرهنگ، ارزش‌ها و دستاورد‌های ملت ایران را فراهم کند. از نگاه وی، آموزش علمی و تربیت فرهنگی دو مسئولیت به‌هم‌پیوسته هستند که تحقق هم‌زمان آنها می‌تواند به پرورش نسلی آگاه، توانمند و برخوردار از هویت دینی و ملی مستحکم منجر شود.
کاظمی با اشاره به شخصیت‌هایی که در تاریخ ایران نقش‌آفرینی کرده‌اند، از میراث‌داری نسل امروز نسبت به چهره‌هایی همچون میرزا کوچک‌خان، ستارخان، باقرخان، رئیسعلی دلواری و سرداران و فرماندهان برجسته کشور سخن گفت و شهیدان قاسم سلیمانی و امیرعلی حاجی‌زاده را نیز از چهره‌هایی دانست که شناخت زندگی و عملکرد آنان می‌تواند در انتقال ارزش‌ها به نسل جوان مؤثر باشد. وی تأکید کرد: معرفی این شخصیت‌ها نباید به بیان نام و شرح مختصر زندگی آنان محدود شود، بلکه باید با بهره‌گیری از روش‌های جذاب و متناسب با نیاز‌های کودکان و نوجوانان، زمینه درک عمیق‌تر از شخصیت و مسیر زندگی آنها فراهم شود.
وی با اشاره به بخش مربوط به جهان‌پهلوان تختی در موزه ملک، روایت هنرمندانه زندگی این قهرمان را نمونه‌ای از ظرفیت‌های فرهنگی و تربیتی مجموعه دانست و اظهار کرد: تختی یکی از پهلوانان و افتخارات ایران است و نحوه روایت زندگی او در این موزه به‌گونه‌ای طراحی شده که مخاطبان در سنین مختلف می‌توانند با شخصیت و منش او ارتباط برقرار کنند. به گفته کاظمی، چنین روایت‌هایی می‌توانند مفاهیمی مانند مسئولیت‌پذیری، پایداری، جوانمردی و پایبندی به ارزش‌ها را از طریق تجربه‌ای فرهنگی و ملموس به مخاطبان منتقل کنند.
موزه‌ها و روایت هنری برای تربیت نسل جدید
وزیر آموزش و پرورش با تأکید بر ظرفیت موزه‌ها در تکمیل فرایند تعلیم و تربیت، فعالیت‌های فرهنگی موزه ملک را اقدامی در راستای مسئولیت ملی و تربیتی دانست و بر ضرورت گسترش ارتباط میان مراکز فرهنگی و نظام آموزشی تأکید کرد. وی معتقد است معرفی تاریخ و مفاخر کشور زمانی اثربخش‌تر خواهد بود که دانش‌آموزان بتوانند به‌صورت مستقیم با آثار، روایت‌ها و شخصیت‌های تاریخی ارتباط برقرار کنند و مفاهیم فرهنگی را نه‌فقط در قالب مطالب درسی، بلکه از طریق مشاهده و تجربه بیاموزند.
کاظمی با اشاره به اهمیت توجه ویژه به کودکان و نوجوانان بیان کرد: اگر هدف، پرورش نسلی توانمند، دانشمند و برخوردار از آگاهی فرهنگی است، باید برنامه‌ریزی برای تحقق این هدف از سال‌های ابتدایی زندگی و تحصیل آغاز شود. وی با اشاره به حضور کودکان در برنامه‌های فرهنگی و هنری و ظرفیت‌های آنان در حوزه‌هایی مانند تلاوت قرآن، هنر و اجرا، اظهار کرد: استعداد‌های نسل آینده باید از سنین پایین شناسایی و تقویت شوند و برای شکوفایی آنها فرصت‌های مناسب آموزشی و فرهنگی فراهم شود.
وی با بیان اینکه شکل‌گیری هویت پایدار به برنامه‌ریزی مستمر نیاز دارد، افزود: آموزش و پرورش این موضوع را از سیاست‌های اصلی خود قرار داده و بر ضرورت توجه به کیفیت آموزش از دوره پیش‌دبستانی و ابتدایی تأکید دارد. به گفته کاظمی، پایه‌های هویت دینی، ملی و فرهنگی در سال‌های نخست شکل می‌گیرد و هر اندازه برنامه‌های تربیتی در این دوره هدفمندتر باشد، زمینه مقاومت فکری و فرهنگی نسل جدید در برابر چالش‌ها و دگرگونی‌های آینده تقویت خواهد شد.
تقویت هویت ملی و دینی از دوران کودکی
کاظمی با اشاره به نقش فعالیت‌های هنری در انتقال مفاهیم هویتی، اجرای برنامه‌های روایی و حماسی با حضور کودکان و نوجوانان را از شیوه‌های مؤثر در برقراری ارتباط با این گروه سنی دانست. وی اظهار کرد: روایت هنرمندانه شخصیت‌ها و تجربه‌های تاریخی می‌تواند مفاهیمی را منتقل کند که بیان مستقیم و صرفاً آموزشی آنها به همان اندازه تأثیرگذار نیست. این روش به کودکان کمک می‌کند تا با الگو‌های فرهنگی جامعه ارتباط برقرار کنند و درک روشن‌تری از جایگاه خود در تاریخ و هویت ملی به دست آورند.
وزیر آموزش و پرورش با اشاره به حضور مردم و دانش‌آموزان در صحنه‌های اجتماعی و ملی، این مشارکت را دارای ظرفیت تربیتی دانست و گفت: رفتار نسل جوان در شرایط بحرانی و مقاطع حساس کشور می‌تواند بازتابی از ارزش‌ها و آموزه‌هایی باشد که در خانواده، مدرسه و محیط اجتماعی آموخته است. از این منظر، فعالیت‌های فرهنگی نباید تنها به کلاس درس یا برنامه‌های مناسبتی محدود شود، بلکه باید موقعیت‌هایی برای تجربه عملی ارزش‌های ملی و دینی در اختیار دانش‌آموزان قرار گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت بازنگری در برنامه‌های اردو‌های دانش‌آموزی افزود: انتخاب مقصد اردو باید با هدف تربیتی آن تناسب داشته باشد. به گفته کاظمی، بازدید از موزه‌ها، مراکز فرهنگی و مجموعه‌هایی که امکان آشنایی مستقیم با تاریخ، مفاخر و میراث کشور را فراهم می‌کنند، می‌تواند در کنار سایر فعالیت‌های آموزشی، تجربه‌ای ماندگار برای دانش‌آموزان ایجاد کند. چنین برنامه‌هایی این فرصت را فراهم می‌سازند که آموخته‌های مدرسه با مشاهده، گفتوگو و تجربه عملی پیوند بخورند و مفاهیم فرهنگی در ذهن دانش‌آموزان تثبیت شوند.
کتاب‌خوانی و ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگی
کاظمی در ادامه با تأکید بر جایگاه کتابدر فعالیت‌های فرهنگی و هنری، انس با کتاب و گسترش فرهنگ مطالعه را از نیاز‌های اساسی جامعه دانست و اظهار کرد: کتاب باید محور اصلی بسیاری از برنامه‌های فرهنگی قرار گیرد و معرفی مفاخر و قهرمانان ملی نیز با استفاده از ظرفیت کتاب و مطالعه تقویت شود. به گفته وی، تولید آثار مکتوب درباره شخصیت‌های برجسته کشور، زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که این منابع به دست دانش‌آموزان برسند و در برنامه‌های آموزشی و فرهنگی مدارس مورد استفاده قرار گیرند.
وی با اشاره به ظرفیت شبکه شاد و کتابخانه‌های مدارس، بر ضرورت طراحی برنامه‌ای مشترک برای معرفی چهره‌های برجسته تاریخی و فرهنگی تأکید کرد. کاظمی پیشنهاد کرد از ابزار‌های مختلف، از جمله نمایشگاه‌های کتاب، برنامه‌های نمایشی و محتوای آموزشی، برای آشنایی دانش‌آموزان با قهرمانان ملی استفاده شود. وی افزود: معرفی مفاخر باید با زبان و شیوه‌ای متناسب با گروه‌های سنی مختلف انجام گیرد تا کودکان و نوجوانان بتوانند با زندگی، اندیشه و عملکرد این شخصیت‌ها ارتباط برقرار کنند.
وزیر آموزش و پرورش همچنین با اشاره به ظرفیت برنامه‌های ملی مرتبط با کودکان و تربیت، بر اهمیت استفاده از فرصت‌های فرهنگی و اجتماعی برای تقویت جایگاه نسل جدید تأکید کرد. وی حضور مسئولان ارشد کشور در کنار کودکان و مشارکت در برنامه‌های مرتبط با آنان را دارای پیامی فراتر از یک رویداد تشریفاتی دانست و گفت: توجه به کودکان در واقع سرمایه‌گذاری برای آینده کشور است و اگر قرار است آینده‌ای توانمند و پایدار ساخته شود، باید آموزش، تربیت و رشد فرهنگی این نسل در اولویت قرار گیرد.
کاظمی در پایان با تأکید بر ضرورت همکاری نهاد‌های آموزشی و فرهنگی بیان کرد: تحقق اهداف تربیتی نیازمند هم‌افزایی میان مدارس، موزه‌ها، کتابخانه‌ها و مجموعه‌های فرهنگی است. وی کودکان و نوجوانان را از مهم‌ترین سرمایه‌های ایران دانست و بر لزوم بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود برای تقویت هویت ملی و دینی، گسترش کتاب‌خوانی و معرفی مفاخر کشور تأکید کرد. به گفته وی، برنامه‌ریزی مشترک و استفاده هدفمند از فرصت‌های آموزشی و فرهنگی می‌تواند زمینه پرورش نسلی آگاه، توانمند و پایبند به میراث تاریخی و ارزش‌های فرهنگی ایران را فراهم سازد.
در انتهای مراسم از کتاب‌های؛ «دیوار ماجرا» نوشته نیلوفر نیک‌بنیاد با تصویرگری عاطفه فتوحی، «قلمدان عجیب» نوشته سیده سمیه سیدیان با تصویرگری ویدا کریمی، «پهلوانان نمی‌میرند» نوشته تهمینه حدادی با تصویرگری عاطفه ملکی‌جو و «کارآگاه نیمو و سکه گمشده» نوشته سپیده نیک‌رو با تصویرگری ناهید زمانی رونمایی به عمل آمد.
انتهای پیام/ 121
