نگاه هیئت انتخاب جشنواره فیلم کوتاه از زمانه عقب است

مهدی باقری، مستندساز و کارگردان فیلم «پشت چراغ قرمز» حاضر در بخش «وطن به روایت من» چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، با اشاره به ایده شکل‌گیری این اثر اظهار داشت: این فیلم بخشی از یک سه‌گانه است که با نگاهی به تداوم رویدادهای تاریخی در زمان حال ساخته شده و به روایت سربازی می‌پردازد که در جریان جنگ ۱۲روزه، پشت چراغ قرمز میدان قدس، نرسیده به میدان تجریش، کشته شده است.

کارگردان مستندساز و کارگردان فیلم «پشت چراغ قرمز» درباره سابقه فعالیت خود در سینمای مستند اظهار داشت: ۲۲ سال است که فیلم‌ساز هستم و در این مدت تنها در حوزه مستند فعالیت کرده‌ام و هیچ‌وقت فیلم داستانی نساخته‌ام. «پشت چراغ قرمز» چهلمین فیلم من است. این سومین بار است که در جشنواره فیلم کوتاه تهران حضور دارم. در دو دوره گذشته، یک بار جایزه بهترین کارگردانی و یک بار جایزه بهترین پژوهش جشنواره را دریافت کردم.

وی درباره تجربه حضور در دوره‌های گذشته جشنواره بیان کرد: حس‌وحال بسیار خوبی داشتم. یادم می‌آید که آن زمان چقدر هیجان‌زده بودم. تندیسم را در کوله‌ام گذاشتم و از سالن جشنواره تا خانه پیاده رفتم. تجربه بسیار جذابی بود. اساساً حضور در جشنواره فیلم کوتاه ذهن، فکر و حس آدم را جوان‌تر می‌کند.

این مستندساز با اشاره به ارتباط سه فیلم در مجموعه آثار خود توضیح داد: «پشت چراغ قرمز» قسمت اول یک سه‌گانه است. قسمت دوم آن «عکاس کشتی نوح» و قسمت سوم که در حال تدوین است، «قصه‌های اسلاید» نام دارد. ایده اصلی این سه‌گانه بر این اساس شکل گرفته که من زمان و تاریخ را به‌صورت خطی و کرونولوژیک نمی‌بینم. معتقدم هر اتفاقی که در طول تاریخ رخ داده، نتیجه‌اش در زمان حال قابل مشاهده است و تمام تاریخ برای من انگار در حال استمراری و همچنان در حال رخ دادن است.

باقری درباره شکل‌گیری ایده فیلم «پشت چراغ قرمز» گفت: پس از اتفاقی که در جنگ ۱۲روزه رخ داد و برخورد موشک به خودروهای پشت چراغ قرمز میدان قدس، نرسیده به میدان تجریش، این ایده در ذهنم شکل گرفت که اگر سربازی پشت این چراغ قرمز کشته شده باشد، او در طول تاریخ ایران همواره سرباز و مدافع این کشور بوده است. در فیلم، با محوریت همین سرباز، سه دوره تاریخی شامل حمله اسکندر، حمله مغول‌ها و حمله افغان‌ها به ایران را روایت می‌کنم. ایده کلی سه‌گانه نیز این است که رویدادهای تاریخی به گذشته محدود نمی‌شوند و آنچه در گذشته بر ما گذشته، در زمان حال نیز ادامه پیدا می‌کند.

وی درباره نگاه خود به مخاطب سینمای مستند اظهار داشت: در این ۲۲ سالی که فیلم ساخته‌ام، خیلی به مخاطب فکر نکرده‌ام؛ چون معتقدم فیلم‌های مستند کار خودشان را در طول زمان انجام می‌دهند. ممکن است بعضی فیلم‌ها در زمان ساخت یا نمایش اولیه چندان مورد توجه قرار نگیرند، اما با گذشت زمان بهتر درک شوند و مخاطبان بیشتری پیدا کنند. تجربه من نشان داده است که برخی از فیلم‌هایم پس از گذشت زمان، در نمایش‌های مختلف و حتی در مقایسه با زمان حضورشان در جشنواره‌ها، بیشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.

این کارگردان با تأکید بر ضرورت دادن فرصت به آثار مستند برای پیدا کردن مخاطب خود بیان کرد: به نظرم باید به فیلم‌ها زمان بدهیم تا تماشاگر خودشان را پیدا کنند. سینمای مستند ابزارهای دراماتیک متفاوتی نسبت به سینمای داستانی دارد و از واقعیت الهام می‌گیرد. به همین دلیل ممکن است مخاطب عام کمتر با آن ارتباط برقرار کند، اما من به‌عنوان مستندساز معتقد نیستم که باید برای جلب نظر مخاطب عام به او باج بدهم. ممکن است تماشاگر در زمان حال نتواند با فیلم ارتباط برقرار کند، اما اثر آن در طول زمان بر مخاطب باقی بماند.

باقری با اشاره به علاقه خود به ارتباط با نسل جوان‌تر گفت: ایده‌های تجربه‌گرایانه بیشتری برای فیلم‌هایم دارم و دوست دارم نسل جوان‌تر آثارم را ببیند و نظراتشان را بشنوم. زمانی که خودم جوان بودم، دوست داشتم آثارم دیده شوند و بتوانم درباره فیلم‌های دیگران صحبت کنم. اکنون نیز علاقه‌مندم نسل جوان‌تر درباره فیلم‌های من صحبت کند و نگاه و دیدگاه خود را درباره آن‌ها بیان کند.

وی در ادامه با انتقاد از نحوه انتخاب آثار بخش مسابقه جشنواره فیلم کوتاه تهران اظهار داشت: من ۴۰ فیلم مستند ساخته‌ام و تقریباً نیمی از فیلم‌های حاضر در بخش مسابقه امسال را دیده‌ام. امسال با دو فیلم «پشت چراغ قرمز» و «عکاس کشتی نوح» در جشنواره شرکت کردم، اما هر دو اثر از بخش اصلی مسابقه کنار گذاشته شدند؛ درحالی‌که فیلم «پشت چراغ قرمز» پیش‌تر در جشنواره سینماحقیقت انتخاب شده و به نمایش درآمده بود.

این مستندساز افزود: به نظرم جشنواره فیلم کوتاه تهران یکی از فرصت‌هایی است که می‌تواند امکان نمایش آثار با ایده‌های روایی جدید و نگاه‌های تجربه‌گرا را فراهم کند. مسئله من با برگزارکنندگان جشنواره این است که چرا در جشنواره‌ای با حضور جوانانی که ایده‌ها و نگاه‌های تجربی دارند، نگاه هیئت انتخاب، به‌ویژه در دوره امسال، تا این اندازه کلاسیک و عقب‌تر از زمانه است. من گله‌ای از خود هیئت انتخاب ندارم، چون هر هیئت انتخابی دیدگاه خودش را دارد، اما برگزارکنندگان باید به این موضوع توجه کنند که آیا جشنواره فیلم کوتاه صرفاً قرار است سینمای مستند کلاسیک را پوشش دهد یا می‌خواهد فرصتی برای روایت‌های نو و برخوردهای متفاوت با سوژه‌های واقعی فراهم کند.

باقری با اشاره به حضور دو فیلم بلند خود در جشنواره سینماحقیقت گفت: من اساساً با فیلم کوتاه در جشنواره سینماحقیقت شرکت نمی‌کنم و امسال دو فیلم بلند به این جشنواره ارائه داده‌ام که احتمال می‌دهم یکی از آن‌ها انتخاب شود. به نظرم جشنواره فیلم کوتاه تهران باید محل تجربه‌گرایی و نمایش نگاه‌های جدید باشد، اما احتمالاً آثار دیگری هم که نگاه کلاسیک نداشته‌اند و با دیدگاه هیئت انتخاب همسو نبوده‌اند، کنار گذاشته شده‌اند.

وی درباره حضور «پشت چراغ قرمز» در بخش «وطن به روایت من» جشنواره خاطرنشان کرد: خوشحالم که این فیلم در این بخش به نمایش درمی‌آید؛ زیرا مخاطبانی که آثار بخش مسابقه اصلی و بخش «وطن به روایت من» را با یکدیگر مقایسه کنند، متوجه خواهند شد که برخی از فیلم‌های این بخش می‌توانستند در بخش اصلی مسابقه حضور داشته باشند. این موضوع فرصتی است تا مخاطبان پیگیر سینمای مستند بتوانند آثار را با یکدیگر مقایسه کنند و درباره جایگاه آن‌ها در جشنواره قضاوت کنند.

انتهای پیام/ 121