رشوند: «خانه هنوز اینجاست» روایت تغییر معنای خانه و امنیت در روزهای جنگ است

مهدی رشوند، مستندساز و کارگردان فیلم «خانه هنوز اینجاست» حاضر در چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران، در گفت‌و‌گو با خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، با اشاره به ایده شکل‌گیری این اثر اظهار داشت: ساخت این فیلم از دل مواجهه با اتفاقات جنگ و پیامد‌های آن بر زندگی مردم شکل گرفت. دغدغه مشترک من، تهیه‌کننده و دیگر عوامل فیلم صرفاً ثبت خرابی‌ها نبود، بلکه می‌خواستیم به تجربه آدم‌هایی نزدیک شویم که جنگ وارد زندگی روزمره‌شان شده و معنای خانه و امنیت برای آنها تغییر کرده است.

وی با اشاره به حضور نیرو‌های داوطلب و مردمی در جریان جنگ افزود: در کنار افرادی که خانه‌هایشان آسیب دیده بود، حضور کسانی نیز برای ما اهمیت داشت که از نقاط مختلف برای کمک به هم‌وطنان خود آمده بودند؛ افرادی که شاید در روایت‌های رسمی کمتر دیده شوند، اما در لحظات سخت، بخشی از بار رنج دیگران را به دوش می‌کشند. از نگاه ما، این افراد نیز قهرمانان واقعی هستند؛ انسان‌های معمولی که بدون هیچ انتظاری برای کمک به دیگران قدم برمی‌دارند.

این مستندساز درباره روند شکل‌گیری روایت فیلم توضیح داد: تلاش کردیم از میان مصاحبه‌ها و تصاویر موجود، روایتی پیدا کنیم که صرفاً گزارشی از یک اتفاق نباشد. با بازنگری در متن و ساختار فیلم، به زاویه دیدی رسیدیم که امکان می‌داد موضوع را از منظری شخصی‌تر روایت کنیم. البته ترجیح می‌دهم جزئیات بیشتری درباره نحوه پیوند شخصیت‌ها مطرح نکنم تا مخاطبان فرصت داشته باشند خودشان با فیلم مواجه شوند.

روایت جنگ نباید به ثبت خرابی‌ها محدود شود

رشوند با تأکید بر ضرورت توجه به ابعاد انسانی جنگ بیان کرد: وقتی اتفاقی در ابعاد یک جنگ رخ می‌دهد، ثبت آن اهمیت دارد، اما ثبت رویداد به‌تنهایی کافی نیست. باید فرصت پیدا کنیم درباره تجربه انسانی آن نیز صحبت کنیم؛ اینکه جنگ چه تغییراتی در زندگی افراد ایجاد می‌کند و چه چیزی از این اتفاقات در حافظه فردی و جمعی جامعه باقی می‌ماند.

وی ادامه داد: آثار ساخته‌شده درباره جنگ اخیر را تا جایی که فرصت داشته‌ام دنبال کرده‌ام. به نظرم تنوع نگاه‌ها در روایت چنین اتفاقاتی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا یک رویداد بزرگ را نمی‌توان تنها از یک زاویه توضیح داد. هر فیلم می‌تواند بخشی از واقعیت را آشکار کند، به شرط آنکه به تجربه و نگاه خودش وفادار بماند.

کارگردان «خانه هنوز اینجاست» با اشاره به ظرفیت سینمای کوتاه برای روایت موضوعات اجتماعی و انسانی گفت: کوتاه بودن زمان فیلم الزاماً به معنای سطحی بودن آن نیست. گاهی تمرکز بر یک موقعیت، یک شخصیت یا یک جزئیات به فیلم‌ساز اجازه می‌دهد به لایه‌هایی از تجربه انسانی نزدیک شود که در روایت‌های کلی‌تر کمتر دیده می‌شوند.

وی افزود: البته این ظرفیت زمانی به نتیجه می‌رسد که فیلم‌ساز به‌جای تکرار اطلاعات و تصاویر آشنا، به دنبال کشف زاویه دید و روایت مستقل خود باشد. سینمای کوتاه می‌تواند با تمرکز بر تجربه‌های شخصی، ابعاد متفاوتی از رویداد‌های بزرگ مانند جنگ را به تصویر بکشد.

خانه و امنیت موضوعی مشترک میان همه انسان‌هاست

رشوند درباره مخاطبان مستند «خانه هنوز اینجاست» اظهار داشت: دوست دارم طیف متنوعی از مخاطبان این فیلم را ببینند؛ هم افرادی که با سینما و مستند آشنا هستند و هم تماشاگرانی که شاید کمتر به تماشای آثار مستند می‌نشینند.

وی تصریح کرد: موضوع خانه و امنیت محدود به یک گروه یا تجربه خاص نیست و هر فردی می‌تواند از زاویه زندگی خودش با آن ارتباط برقرار کند. برای من اهمیت دارد که فیلم صرفاً به انتقال اطلاعات محدود نشود، بلکه پس از تماشا، پرسش یا احساسی را در ذهن مخاطب باقی بگذارد.

جشنواره فیلم کوتاه فرصتی برای مواجهه آثار با مخاطبان متفاوت است

این کارگردان درباره حضور در چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران بیان کرد: جشنواره فیلم کوتاه تهران برای من فرصتی است تا فیلم در کنار آثار دیگر دیده شود و با مخاطبانی روبه‌رو شود که ممکن است برداشت‌ها و تجربه‌های متفاوتی از آن داشته باشند. معتقدم مواجهه فیلم با تماشاگر، بخشی از مسیر کامل شدن آن است.

وی در ادامه با اشاره به سوابق فعالیت حرفه‌ای خود گفت: فعالیت فیلم‌سازی را از سال ۱۳۸۴ با ساخت مستند «پزتیو‌های سوخته» آغاز کردم و در این سال‌ها در حوزه‌های مختلفی از جمله سینمای مستند، فیلم داستانی و مجموعه‌های تلویزیونی فعالیت داشته‌ام؛ هرچند بخش مهمی از تجربه حرفه‌ای من به کارگردانی و تدوین آثار مستند اختصاص داشته است.

رشوند افزود: فیلم داستانی «خاکستری تیره، خاکستری روشن» در سال ۱۳۹۰ جایزه بهترین کارگردانی جشنواره دانشجویی را دریافت کرد. همچنین فیلم «پسرم مرده» که تدوین، طراحی و ترکیب صدای آن را بر عهده داشتم، در سال ۱۳۹۶ در جشنواره فیلم کوتاه تهران انتخاب شد. در همان سال تدوین فیلم کوتاه «سوادکوهی» را نیز انجام دادم که مهدی حسینی‌نیا برای بازی در آن جایزه بهترین بازیگر مرد را دریافت کرد.

این مستندساز در پایان خاطرنشان کرد: از دیگر تجربه‌های حرفه‌ای من می‌توان به مجموعه مستند «ایران آن‌گونه که هست» به سفارش شبکه المیادین و مجموعه «قهرمانان معمولی» اشاره کرد که برای اثر دوم، جایزه بهترین مجموعه مستند جشنواره تلویزیونی مستند را دریافت کردیم.

انتهای پیام/ 121