سردار سالاری: طرح محله‌محوری در ۵۰ هزار محله کشور اجرا می‌شود
گروه سیاسی دفاع‌پرس: مساجد کشور از نخستین روزهای پیروزی انقلاب اسلامی، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های حضور و سازمان‌دهی نیروهای مردمی در قالب بسیج مستضعفین، نقش مؤثری در عرصه‌های مختلف کشور ایفا کرده‌اند. از فعالیت‌های مردم‌یاری و خدمت‌رسانی اجتماعی گرفته تا حضور در جبهه‌های نبرد حق علیه باطل در دوران هشت سال دفاع مقدس، کمک به تأمین امنیت محلات و اجرای برنامه‌های فرهنگی، همواره بخشی از کارکردهای مساجد و پایگاه‌های بسیج بوده است.
این نقش‌آفرینی در دو جنگ تحمیلی اخیر نیز تداوم یافت و پایگاه‌های بسیج بار دیگر در مقابله با تهدیدات دشمنان و تلاش برای برهم زدن امنیت شهرهای کشور، حضور و اثرگذاری خود را نشان دادند.
با توجه به جایگاه و سابقه قشر بسیج مساجد و محلات به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین اقشار بسیج و نقش آن در عرصه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی و امنیتی کشور، خبرنگار دفاع‌پرس با سردار اباذر سالاری، معاون بسیج مساجد و محلات سازمان بسیج مستضعفین، به بررسی ابعاد مختلف فعالیت‌ها و نقش‌آفرینی این قشر پرداخته است که در ادامه می‌خوانید.
دفاع‌پرس: مأموریت اصلی سازمان بسیج مساجد و محلات چیست و چه محورهایی برای فعالیت‌های آن تعریف شده است؟
معاونت بسیج مساجد و محلات سازمان بسیج مستضعفین، متولی سازمان‌دهی و هدایت فعالیت‌های بسیج در محلات سراسر کشور است و نقش محوری در بسیج و مشارکت مردمی در جغرافیای ایران اسلامی، به‌ویژه در محلات، مساجد و سکونتگاه‌های کشور، بر عهده دارد.
در واقع، ریشه اصلی بسیج در محلات و بستر زندگی و سکونت مردم قرار دارد. بر همین اساس، مأموریت بسیج طیف گسترده‌ای از فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، امنیتی و سایر عرصه‌های مورد نیاز کشور و مردم را در بر می‌گیرد. در این میان، بسیج مساجد و محلات با ایفای نقش محوری و پیش‌برنده، زمینه حضور و مشارکت مردم را در این عرصه‌ها فراهم می‌کند و در راستای رفع نیازها و حل مسائل محلات گام برمی‌دارد.
دفاع‌پرس: با توجه به تأکید بر نقش‌آفرینی بسیج در حل مشکلات محلات، این سازمان چه برنامه‌ها و تدابیری برای رسیدگی به مسائل مردم در حوزه‌های معیشت، اشتغال و آسیب‌های اجتماعی در نظر گرفته است؟
بسیج طی سالهای گذشته در عرصه‌های مختلف بهداشتی، اجتماعی، فرهنگی و سازندگی نقش‌آفرینی کرده است. برای نمونه، در طرح ریشه‌کنی فلج اطفال، بسیج با مشارکت در اجرای برنامه‌های مرتبط، کمک شایانی به نظام سلامت کشور کرد. همچنین در دوران شیوع کرونا، پایگاه‌های بسیج در سراسر کشور با حضور میدانی و ارائه خدمات مختلف، از جمله کمک به کنترل بیماری، پاک‌سازی محیط، تأمین و توزیع اقلام موردنیاز مردم نظیر ماسک و لباس‌های حفاظتی، نقش مؤثری در حمایت از مردم ایفا کردند.
بسیج همچنین در حوزه‌های سازندگی، محرومیت‌زدایی و فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی حضوری فعال داشته است؛ در این میان، مسجد همواره اصلی‌ترین پایگاه فعالیت بسیج به شمار می‌رود. در واقع، بسیج بدون مسجد معنا و هویت کامل خود را پیدا نمی‌کند؛ چراکه مسجد، علاوه بر جایگاه معنوی، پایگاهی برای تربیت و تعالی انسان است و بسیج نیز در همین بستر شکل گرفته و رشد یافته است. بر همین اساس، بسیج با تکیه بر ظرفیت‌های معنوی و اجتماعی مساجد، در مسیر تعالی‌بخشی، خدمت‌رسانی به مردم و حل مسائل و مشکلات جامعه گام برمی‌دارد و این مسیر را در عرصه‌های مختلف ادامه می‌دهد.
اجرای طرح محله محوری
طرح «محله‌محوری با محوریت مسجد» از جمله برنامه‌هایی است که در سالهای گذشته در محلات مختلف استان‌های کشور اجرا و تجربه شده و اکنون مقرر است با قوت بیشتر و از طریق حمایت و هم‌افزایی دولت و مسئولان دنبال شود. این طرح در قرارگاه ملی مسجد به مسئولان مربوط و ریاست محترم جمهوری ارائه شده و کلیات آن مورد پذیرش قرار گرفته است.
اساس این طرح، محوریت مسجد در سامان‌دهی ظرفیت‌های مردمی و حل مسائل محله است. بر این اساس، همه افرادی که دغدغه خدمت به مردم و پیشرفت محله را دارند، اعم از بسیجی و غیربسیجی، پیر و جوان، معتمدان، متخصصان و سایر اهالی، گرد هم می‌آیند تا با تشکیل شورایی با عنوان «شورای پیشرفت و تعالی محله»، مسائل و نیازهای محله را شناسایی و برای رفع آن‌ها برنامه‌ریزی کنند. در این الگو، همه ظرفیت‌های انسانی، تخصصی و اجتماعی محله در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند تا مسیر عمران، آبادانی و پیشرفت منطقه هموار شود.
در این طرح، ملاک مشارکت، عضویت در بسیج نیست؛ بلکه هر فردی که دغدغه خدمت به مردم و پیشرفت کشور را داشته باشد، می‌تواند در این حرکت جمعی مشارکت کند. برای مثال، پزشک از تخصص خود در حوزه درمان، معلم از دانش و تجربه آموزشی و مهندس از توانمندی‌های فنی خود برای رفع نیازهای محله بهره می‌گیرد. به این ترتیب، هر فرد متناسب با تخصص و توانایی خود، بخشی از زنجیره خدمت‌رسانی را تکمیل می‌کند تا زمینه شکل‌گیری محله‌ای پویا، امن، آباد و برخوردار از همدلی و مشارکت اجتماعی فراهم شود؛ محله‌ای که در نهایت بتوان آن را الگویی از «محله ایرانی ـ اسلامی» دانست.
یکی از محورهای اصلی این طرح، شناسایی دقیق مسائل و نیازهای هر محله و تدوین «نظام مسائل محله» است. در این فرآیند، ابتدا مشکلات و اولویت‌های محله شناسایی می‌شود و سپس با توجه به ظرفیت‌های موجود، راهکارهای متناسب برای رسیدگی به آن‌ها در دستور کار قرار می‌گیرد. بخشی از این مسائل با مشارکت و هم‌افزایی اهالی و استفاده از امکانات محلی قابل حل است.
برای نمونه، اگر دانش‌آموزی به دلیل مشکلات مالی در معرض ترک تحصیل قرار داشته باشد، خیرین و ظرفیت‌های مردمی محله می‌توانند با حمایت از او، زمینه ادامه تحصیلش را فراهم کنند. همچنین اگر جوانی جویای کار باشد، افراد متخصص و صاحبان مشاغل در محله می‌توانند با آموزش مهارت‌های فنی و حرفه‌ای یا فراهم کردن زمینه اشتغال، به توانمندسازی او کمک کنند.
در حوزه تسهیل ازدواج نیز، چنانچه جوانی به دلیل ناتوانی مالی با مشکل تأمین جهیزیه یا سایر هزینه‌های اولیه زندگی مواجه باشد، خیرین و اهالی محله می‌توانند با تجمیع امکانات و ظرفیت‌های خود، بخشی از نیازهای او را برطرف کنند. در حوزه سلامت و درمان نیز همین سازوکار پیش‌بینی شده است تا افراد نیازمند، به دلیل مشکلات مالی از دسترسی به خدمات درمانی محروم نمانند.
همچنین با شناسایی خانواده‌های نیازمند و افرادی که برای تأمین حداقل نیازهای معیشتی خود با مشکل مواجه‌اند، می‌توان از ظرفیت‌های مردمی و خیرین برای حمایت از آنان بهره گرفت. در مجموع، این طرح تلاش دارد با تکیه بر مشارکت مردم، ظرفیت‌های بومی و محوریت مسجد، زمینه حل مسائل محلات را فراهم کند؛ به‌گونه‌ای که هیچ فردی صرفاً به دلیل مشکلات مالی از تحصیل، اشتغال، ازدواج، درمان و برخورداری از حداقل امکانات زندگی بازنماند.
در حوزه آسیب‌های اجتماعی نیز، این طرح به دنبال بهره‌گیری از ظرفیت افراد معتمد و تأثیرگذار محله برای شناسایی مشکلات و کمک به حل آن‌هاست. برای مثال، در محلاتی که با معضلاتی همچون اعتیاد یا اختلافات خانوادگی و طلاق مواجه هستند، افراد مورد اعتماد و صاحب نفوذ می‌توانند با میانجی‌گری و جلب مشارکت خانواده‌ها و متخصصان، در مسیر کاهش اختلافات، ترمیم روابط و پیشگیری از گسترش آسیب‌های اجتماعی نقش‌آفرینی کنند. این موارد بخشی از ظرفیت‌های اجتماعی محله است که با سازمان‌دهی مناسب می‌توان از آن‌ها برای بهبود شرایط زندگی مردم بهره گرفت.
در کنار این موضوع، عمران و آبادانی محلات نیز از محورهای مهم طرح محله‌محوری به شمار می‌رود. در این بخش، اهالی محله در قالب گروه‌های کاری مختلف، مسائل مربوط به زیرساخت‌ها، زیباسازی و بهسازی محیط زندگی خود را پیگیری می‌کنند. این اقدامات با استفاده از توانمندی‌های مردم، ظرفیت گروه‌های جهادی و تعامل با مسئولان دستگاه‌های مربوط دنبال می‌شود تا بخشی از نیازهای عمرانی و زیرساختی محله برطرف شود.
در واقع، هدف آن است که هر محله با مشارکت اهالی خود، چشم‌اندازی روشن برای پیشرفت و آبادانی ترسیم کند و زمینه شکل‌گیری «حکمرانی مردمی محله‌محور» را فراهم آورد. در این الگو، مردم نباید صرفاً منتظر اقدامات دولت باشند؛ چراکه اگرچه دولت و دستگاه‌های حاکمیتی ظرفیت‌ها و منابع مشخصی دارند، مشارکت و هم‌افزایی مردم می‌تواند بخش قابل توجهی از مسائل محلات را برطرف کند. در عین حال، نقش دولت در پشتیبانی، حمایت و تقویت این حرکت مردمی، زمینه‌ساز گسترش و اثربخشی بیشتر آن خواهد بود.
در این میان، ائمه جمعه و جماعات و نمایندگان ولی‌فقیه در استان‌ها، نقشی کلیدی و راهبردی در پیشبرد این طرح بر عهده دارند. همچنین حمایت و مشارکت دولت و دستگاه‌های مرتبط می‌تواند به توسعه فعالیت‌ها در حوزه‌های عمرانی، سازندگی، اجتماعی و فرهنگی کمک کند. تحقق این الگو نیازمند همکاری و هم‌افزایی مجموعه‌هایی است که به‌نوعی با امور مساجد مرتبط هستند؛ از جمله ائمه جمعه، سازمان تبلیغات اسلامی و سایر نهادهای مسئول.
بر همین اساس، یکی از مأموریت‌های اصلی و راهبردی معاونت بسیج مساجد و محلات، پیاده‌سازی و گسترش این طرح در مساجد، پایگاه‌های بسیج و محلات سراسر کشور است. در این مسیر، پایگاه‌های بسیج به دلیل برخورداری از ظرفیت‌های مردمی و تجربه فعالیت در عرصه‌های مختلف، می‌توانند به‌عنوان بازوی اجرایی طرح عمل کنند و در سازمان‌دهی مشارکت مردم و پیگیری مسائل و نیازهای محلات نقش مؤثری داشته باشند.
استفاده از هوش مصنوعی برای شناسایی ظرفیت‌ها و توانمندی‌های هر محله
دفاع‌پرس: آیا در اجرای طرح محله‌محوری، از ظرفیت‌های علمی و فناوری‌های نوین، از جمله هوش مصنوعی، نیز استفاده می‌شود؟
بله؛ در این طرح، علاوه بر بهره‌گیری از ظرفیت طرح‌های علمی، استفاده از فناوری هوش مصنوعی نیز در دستور کار قرار دارد و در حال کار روی آن هستیم تا به‌زودی مورد استفاده قرار گیرد. هدف از به‌کارگیری این فناوری، شناسایی ظرفیت‌ها و توانمندی‌های هر محله و ایجاد ارتباط میان توانمندان و نیازمندان است؛ به این معنا که اگر در محله‌ای ظرفیت و توانمندی‌ای وجود داشته باشد که بتواند بخشی از مشکلات و کمبودهای آن محله را برطرف کند، این نرم‌افزار می‌تواند میان آن ظرفیت و نیاز موجود ارتباط برقرار کند.
برای مثال، اگر فردی برای درمان با مشکل مواجه باشد و پزشکی نیز آمادگی ارائه خدمات داشته باشد، این سامانه می‌تواند آن‌ها را به یکدیگر متصل کند. همچنین، اگر دانش‌آموزی به تقویت درسی نیاز داشته باشد و معلمی برای ارائه خدمات آموزشی اعلام آمادگی کرده باشد، امکان برقراری ارتباط میان این دو فراهم می‌شود.
از سوی دیگر، در برخی محلات ظرفیت‌هایی در زمینه تولید صنایع‌دستی وجود دارد که با شناسایی و سازمان‌دهی آن‌ها می‌توان زمینه عرضه این محصولات در نقاط مختلف و ایجاد بازار فروش را فراهم کرد. چنین اقدامی می‌تواند به ایجاد درآمد برای تولیدکنندگان، به‌ویژه افراد نیازمند و سرپرستان خانوار، کمک کند. در مجموع، هدف این است که با شناسایی دقیق ظرفیت‌ها و نیازهای محلات و پیوند دادن آن‌ها به یکدیگر، از توانمندی‌های موجود برای حل مسائل مردم و بهبود شرایط زندگی در محلات استفاده شود.
دفاع‌پرس: پایگاه‌های بسیج چه نقشی در اجرای طرح محله‌محوری و تحقق اهداف آن بر عهده دارند؟
پایگاه‌های بسیج به‌عنوان بازوی اجرایی طرح محله‌محوری، نقش مؤثر و تعیین‌کننده‌ای در تحقق اهداف آن بر عهده دارند. این پایگاه‌ها در کنار سایر ارکان فعال در مساجد، به شناسایی و سازمان‌دهی ظرفیت‌های مردمی و فراهم‌کردن زمینه بهره‌گیری از این توانمندی‌ها کمک می‌کنند تا برنامه‌های پیش‌بینی‌شده به‌صورت عملیاتی در محلات اجرا شود.
دفاع‌پرس: طرح محله‌محوری با محوریت مسجد در حال حاضر در چه مرحله‌ای قرار دارد و چه زمانی وارد فاز اجرایی در محلات کشور خواهد شد؟
در حال حاضر، در مرحله مقدماتی اجرای این طرح قرار داریم و اقداماتی همچون ارائه طرح به مسئولان مربوطه و گفتمان‌سازی برای تبیین اهداف و ضرورت‌های آن در حال انجام است. اگرچه مقدمات اجرای طرح فراهم شده و چارچوب آن آماده است، اما برای آغاز فعالیت‌ها در سطح گسترده، لازم است هماهنگی‌های بیشتری با دولت و ارکان مرتبط با مساجد صورت گیرد تا ظرفیت‌های حمایتی این مجموعه‌ها نیز در خدمت اجرای طرح قرار گیرد و زمینه پیشبرد مؤثرتر آن فراهم شود.
البته در برخی مناطق کشور، اجرای طرح به‌صورت الگویی آغاز شده است؛ اما پیش‌بینی ما این است که با تکمیل هماهنگی‌ها و فراهم‌شدن بسترهای لازم، مرحله عملیاتی آن در محلات سراسر کشور نیز در کمتر از دو ماه آینده آغاز شود. در حال حاضر، جلسات هماهنگی و تعامل با دولت و ارکان مسجد در حال پیگیری است و امیدواریم با نهایی‌شدن این مراحل، شاهد اجرای گسترده طرح و تحقق آثار و برکات آن در زندگی مردم و بهبود شرایط محلات باشیم.
دفاع‌پرس: طرح محله‌محوری با محوریت مسجد چه ظرفیت‌هایی برای فرهنگ‌سازی و تقویت ارزش‌های فرهنگی و اجتماعی در سطح محلات دارد؟
این طرح می‌تواند نقش مؤثری در فرهنگ‌سازی، اصلاح سبک زندگی و ترویج الگوهای صحیح مصرف داشته باشد. یکی از زمینه‌های مهم در این حوزه، مدیریت و کاهش مصرف منابعی همچون برق، آب، گاز و سوخت است. با توجه به ظرفیت گسترده مساجد و پایگاه‌های بسیج در سراسر کشور و ارتباط مستقیم آن‌ها با مردم، می‌توان از این ظرفیت‌ها برای آگاهی‌بخشی، ترویج فرهنگ صرفه‌جویی و نهادینه‌کردن الگوهای صحیح مصرف در جامعه بهره گرفت. بی‌تردید، استفاده هدفمند از این ظرفیت مردمی می‌تواند در اصلاح رفتارهای مصرفی و حرکت به‌سوی سبک زندگی مسئولانه‌تر، نقش قابل‌توجهی ایفا کند.
دفاع‌پرس: این طرح در چه بازه زمانی و با چه گستره‌ای در محلات کشور اجرا خواهد شد؟
در حال حاضر، در مرحله شکل‌گیری و فراهم‌سازی مقدمات اجرای طرح قرار داریم و پیشنهادها و برنامه‌های لازم برای آغاز فعالیت‌ها با محوریت ظرفیت‌های مردمی محلات ارائه شده است. بر اساس پیش‌بینی‌های انجام‌شده، هدف‌گذاری ما برای سال جاری این است که دست‌کم ۱۰ درصد از مساجد، پایگاه‌های بسیج و محلات کشور اجرای این طرح را آغاز کنند.
البته این امکان نیز در نظر گرفته شده است که استان‌هایی با ظرفیت و آمادگی بیشتر، بتوانند اجرای طرح را در مقیاس گسترده‌تری دنبال کنند و محدودیتی از این بابت وجود ندارد. هدف‌گذاری ما این است که طی یک سال، زمینه اجرای این طرح در دست‌کم ۵۰ هزار محله و ۵۰ هزار پایگاه بسیج در سراسر کشور فراهم شود؛ هدفی که در سند اعتلای بسیج نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
دفاع‌پرس: ارتباط و تعامل شما با فعالان محلات و گروه‌های مردمی چگونه برقرار می‌شود و چه سازوکاری برای هماهنگی و همکاری با آن‌ها در نظر گرفته‌اید؟
ارتباط ما با فعالان محلات، ارتباطی مستقیم و مبتنی بر شبکه محلی است؛ شبکه‌ای که در حال راه‌اندازی است و بخشی از آن نیز به‌صورت الگویی در برخی مناطق کشور فعالیت خود را آغاز کرده است. اساس این طرح بر محوریت خود محلات استوار است و برای اجرای آن، ساختار مشخصی در نظر گرفته شده که مسجد و امام جماعت، پایگاه بسیج، کانون‌های فرهنگی، مراکز خیریه، مجموعه‌های ورزشی، مراکز بهداشتی و علمی، مدارس و حتی کلانتری محل را در بر می‌گیرد. بر این اساس، تمام مجموعه‌ها و افرادی که در محله فعالیت اجتماعی و جمعی دارند، می‌توانند در این شبکه حضور پیدا کنند و متناسب با ظرفیت و تخصص خود، بخشی از مسئولیت‌ها را بر عهده بگیرند.
در کنار این موضوع، برنامه‌های آموزشی نیز برای افراد دست‌اندرکار و ارکان اصلی طرح پیش‌بینی شده است تا با اهداف، سازوکارها و الزامات اجرای آن آشنا شوند و بتوانند با آمادگی بیشتری در پیشبرد برنامه‌ها مشارکت کنند. همچنین، مراحل و گام‌های اجرایی طرح بر اساس زمان‌بندی مشخصی تعریف شده است تا روند اجرای آن به‌صورت منسجم و هدفمند دنبال شود.
برخی محلات نیز از گذشته فعالیت‌های الگویی خود را آغاز کرده‌اند که در ادامه، ممکن است به تقویت، اصلاح یا بازنگری در شیوه اجرا نیاز داشته باشند تا زمینه دستیابی به نتایج بهتر فراهم شود. در سطح ملی نیز، ظرفیت‌هایی همچون قرارگاه ملی مسجد و شورای عالی پشتیبانی از محلات با محوریت رئیس‌جمهور پیش‌بینی شده است. در سطح استان‌ها نیز شوراهای راهبری و پشتیبانی با حضور نمایندگان مقام معظم رهبری، ائمه جمعه، ارکان مسجد و مجموعه دولت فعالیت خواهند کرد تا هماهنگی‌های لازم صورت گیرد و زمینه اجرای منسجم این طرح در سراسر کشور فراهم شود.
دفاع‌پرس: چه سازوکارهایی برای تعامل با زنان و دختران کشور و بهره‌گیری از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های آنان در قالب بسیج محلات و مساجد پیش‌بینی شده است؟
بانوان نقش بسیار اثرگذاری در جامعه دارند و به‌واسطه مسئولیت‌های مهمی که در خانواده، به‌عنوان مادر و همسر، بر عهده دارند، از جایگاه ویژه‌ای در پیشبرد فعالیت‌های اجتماعی برخوردارند. بنابراین، این تصور که فعالیت‌های محله‌محور صرفاً با حضور برادران دنبال می‌شود و بانوان نقش کمرنگی در آن دارند، صحیح نیست؛ چراکه زنان و دختران بخش مهمی از ظرفیت‌های اجتماعی محلات را تشکیل می‌دهند.
برای نمونه، در رویدادهای اخیر و تجمعات مردمی پس از شهادت رهبر انقلاب، شاهد حضور و نقش‌آفرینی گسترده بانوان در خیابان‌ها، میادین و دیگر عرصه‌های اجتماعی بوده‌ایم. این حضور نشان‌دهنده ظرفیت بالای زنان در مشارکت‌های اجتماعی و پیگیری فعالیت‌های مردمی است.
در ساختار بسیج مساجد و محلات نیز پایگاه‌های بسیج خواهران فعالیت دارند و سازمان بسیج جامعه زنان، هدایت و راهبری فعالیت‌های آنان را بر عهده دارد. بر همین اساس، تلاش می‌کنیم از توانمندی‌ها و ظرفیت‌های بانوان در اجرای طرح محله‌محوری و پیشبرد برنامه‌های فرهنگی، اجتماعی و خانوادگی در سطح محلات بهره بگیریم.
بانوان و خواهران جمعیتی اثرگذار در محلات
در طرح محله‌محوری با محوریت مسجد نیز، بانوان و خواهران از جمله گروه‌های اثرگذار و نقش‌آفرین در محلات به شمار می‌روند. بخشی از کارگروه‌هایی که متناسب با نیازها و اقتضائات هر محله تشکیل می‌شود، با حضور بانوان فعالیت می‌کند تا از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های آنان در پیشبرد برنامه‌ها استفاده شود.
بانوان در حوزه‌های مختلفی از جمله توانمندسازی، آموزش، ترویج سبک زندگی، فعالیت‌های علمی، مسائل معیشتی و دیگر عرصه‌های مرتبط با خانواده و جامعه نقش‌آفرینی می‌کنند و در برخی زمینه‌ها نیز حضوری گسترده و فعال دارند. از این‌رو، در محلات و پایگاه‌های بسیج نیز تلاش می‌شود متناسب با ظرفیت‌ها و نیازهای موجود، زمینه مشارکت مؤثر بانوان فراهم شود.
بر این اساس، بانوان با توجه به شرایط هر محله، کارگروه‌های متناسب را تشکیل می‌دهند و مسائل و برنامه‌های مربوط به خود را با جدیت دنبال می‌کنند. موضوعاتی که میان آقایان و بانوان مشترک است، در قالب «شورای پیشرفت و تعالی محله» مطرح می‌شود و درباره آن‌ها تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی و اقدام صورت می‌گیرد. در مقابل، مسائل اختصاصی بانوان در حوزه‌هایی همچون ورزش، فرهنگ، اجتماع، اقتصاد و سازندگی، از طریق کارگروه‌های تخصصی مربوط پیگیری می‌شود تا ظرفیت‌های آنان به شکلی هدفمند در مسیر پیشرفت و تعالی محلات به کار گرفته شود.
دفاع‌پرس: با توجه به سهم قابل‌توجه جوانان و نوجوانان در جمعیت کشور و علاقه‌مندی آنان به فناوری‌های نوین، از جمله بازی‌های آنلاین و رایانه‌ای، بازی‌های فکری و هوش مصنوعی، بسیج مساجد و محلات چه برنامه‌هایی برای تعامل با این نسل و پاسخ‌گویی به نیازها و علایق آنان در نظر گرفته است؟
می‌توان گفت شاکله اصلی پایگاه‌های بسیج را جوانان و نوجوانان تشکیل می‌دهند؛ چراکه بخش قابل‌توجهی از جمعیت فعال در مساجد و محلات، از همین گروه‌های سنی هستند. ازاین‌رو، برنامه‌ریزی برای پاسخ‌گویی به نیازها، علایق و دغدغه‌های این نسل، همواره مورد توجه ما بوده و برنامه‌های متنوعی نیز در این زمینه از گذشته طراحی و اجرا شده است.
در همین راستا، تلاش می‌کنیم برنامه‌هایی را دنبال کنیم که برای جوانان و نوجوانان جذابیت بیشتری داشته باشد؛ از فعالیت‌های علمی و آشنایی با فناوری‌های روز گرفته تا برنامه‌های سرگرمی، ورزشی، اوقات فراغت و آموزش‌های رزمی و دفاعی متناسب با سن آن‌ها. همچنین برگزاری اردوهای فرهنگی، تفریحی و ورزشی از جمله برنامه‌هایی است که می‌تواند زمینه حضور پرنشاط‌تر این نسل را در مساجد و پایگاه‌های بسیج فراهم کند.
این فعالیت‌ها در طول سال دنبال می‌شود، اما در فصل تابستان، به دلیل فراهم‌بودن فرصت بیشتر برای حضور نوجوانان، دامنه و تنوع برنامه‌ها افزایش می‌یابد. در این ایام، به‌ویژه در حوزه ورزش، اردوها و آموزش‌های متناسب با گروه‌های سنی مختلف، برنامه‌های گسترده‌تری پیش‌بینی می‌شود. در مجموع، بسیج تلاش دارد متناسب با شرایط و نیازهای گروه‌های سنی مختلف، از نوجوانان تا جوانان و افراد بزرگسال، برنامه‌هایی متنوع و متناسب طراحی و اجرا کند تا زمینه مشارکت بیشتر آنان در فعالیت‌های مسجد و محله فراهم شود.
دفاع‌پرس: آیا بسیج مساجد و محلات برای آشنایی و توانمندسازی دانش‌آموزان و جوانان در گروه‌های سنی مختلف، در زمینه فناوری‌های نوین و تکنولوژی‌های روز، برنامه مشخصی دارد؟
قطعاً همین‌طور است. ما تلاش می‌کنیم از ظرفیت فناوری‌های نوین و شیوه‌های جدید آموزشی برای توانمندسازی جوانان و نوجوانان بهره بگیریم. نسل امروز در مقایسه با گذشته، آشنایی بیشتری با فناوری‌های روز دارد و از انگیزه و ظرفیت مناسبی برای یادگیری و فعالیت در این عرصه برخوردار است. بر همین اساس، برنامه‌ریزی کرده‌ایم تا متناسب با علایق این نسل و اقتضائات جغرافیایی و ظرفیت‌های هر منطقه، آموزش‌های متنوعی در حوزه‌های علمی، فرهنگی و فناوری ارائه شود.
یکی از محورهای مورد توجه ما، آموزش هوش مصنوعی، برنامه‌نویسی و آشنایی با ابزارهای نوین طراحی و تولید است. هدف این است که جوانان و نوجوانان علاوه بر شناخت این فناوری‌ها، مهارت‌های لازم برای استفاده از آن‌ها را نیز فرا بگیرند و بتوانند در زمینه‌هایی همچون تولید محصولات جدید، طراحی‌های خلاقانه و حتی ابداع و ساخت اختراعات، استعدادها و توانمندی‌های خود را به کار بگیرند.
این برنامه‌ها در حال پیگیری است و تلاش داریم در آینده، با بهره‌گیری از ظرفیت‌های آموزشی موجود، برنامه‌هایی مؤثرتر، جذاب‌تر و متناسب‌تر با تحولات فناوری روز طراحی و اجرا کنیم تا زمینه رشد علمی، مهارتی و خلاقیت جوانان و نوجوانان در مساجد و محلات فراهم شود.
دفاع‌پرس: با توجه به تفاهم‌نامه منعقدشده میان بسیج مساجد تهران بزرگ و ائمه جماعات، تعامل و همکاری بسیج با ائمه جماعات و هیئت‌امنای مساجد چگونه دنبال می‌شود و چه سازوکاری برای تقویت این همکاری‌ها در نظر گرفته شده است؟
همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردم، در قالب طرح مسجد‌محوری، موضوع تعامل و هم‌افزایی میان ارکان مختلف مسجد به‌طور جدی مورد توجه قرار گرفته است. یکی از اهداف اصلی این طرح، ایجاد هماهنگی و همکاری از سطوح بالادستی تا پایین‌ترین سطح، یعنی مسجد و محله، است. خوشبختانه در حال حاضر، زمینه مناسبی برای هم‌افزایی و هم‌اندیشی میان ارکان مسجد فراهم شده و این روند در حال گسترش به استان‌ها، شهرستان‌ها و در نهایت، سطح محلات است. در همین چارچوب، تلاش می‌کنیم ارتباط و تعامل میان بسیج، ائمه جماعات و هیئت‌امنای مساجد بیش از گذشته تقویت شود.
البته در طول این سال‌ها، اختلاف‌نظرها و تفاوت دیدگاه‌هایی درباره نحوه و چگونگی اجرای فعالیت‌ها وجود داشته است؛ اما برای مدیریت این مسائل نیز تدابیری در نظر گرفته شده تا با مشارکت و همراهی همه ارکان مسجد، زمینه شکل‌گیری همکاری منسجم‌تری فراهم شود.
هدف نهایی این است که بتوانیم با محوریت مسجد، طیف گسترده‌تری از مردم، به‌ویژه جوانان و نوجوانان، را گرد هم آوریم و از ظرفیت‌های آنان برای حل مسائل و پیشرفت محله استفاده کنیم. به بیان دیگر، نباید فعالیت‌های مسجد صرفاً به حضور گروه محدودی از افراد در نماز جماعت و مراسم مذهبی محدود شود؛ بلکه باید زمینه‌ای فراهم کنیم تا مسجد به کانونی فعال برای مشارکت اجتماعی، همدلی و نقش‌آفرینی مردم در محیط زندگی خود تبدیل شود.
همان‌گونه که رهبر معظم انقلاب در پیام انتصاب حجت‌الاسلام طائب به‌عنوان رئیس سازمان بسیج مستضعفین بر این موضوع تأکید کردند که «هر ایرانی یک بسیجی» است، نگاه ما نیز این است که بسیج، محدود به اعضای رسمی خود نیست؛ بلکه همه افرادی که نسبت به نظام و انقلاب دلسوزی دارند، از روحیه وطن‌دوستی برخوردارند و برای خدمت به همنوعان و حمایت از مردم تلاش می‌کنند، می‌توانند در این مفهوم جای بگیرند. در واقع، بسیج پیش از آنکه صرفاً یک تشکیلات باشد، فرهنگ و روحیه‌ای مبتنی بر مسئولیت‌پذیری، ایثار، خدمت‌رسانی و مشارکت در پیشرفت کشور است.
افزایش هم‌افزایی بسیج با ارکان مساجد
به بیان دیگر، نگاه ما این است که همه ملت عزیز ایران می‌توانند در چارچوب فرهنگ بسیج و با روحیه مسئولیت‌پذیری، وطن‌دوستی و خدمت به مردم نقش‌آفرینی کنند. هر فردی که دل در گرو پیشرفت کشور و خدمت به مردم دارد، می‌تواند به‌اندازه توانمندی و ظرفیت خود، در شکل‌گیری محله‌ای مطلوب و پیشرفته سهیم باشد و برای تحقق این هدف، منتظر اقدام دیگران نماند. بر همین اساس، تلاش می‌کنیم زمینه مشارکت حداکثری مردم و هم‌افزایی میان ارکان مختلف مسجد، از جمله امام جماعت، پایگاه بسیج و نهادها و مؤسسات فعال در حوزه مسجد و محله، بیش از پیش فراهم شود. هر اندازه این هم‌افزایی تقویت شود، آثار و برکات آن نیز در زندگی مردم و پیشرفت محلات نمایان‌تر خواهد شد.
در همین راستا، انعقاد تفاهم‌نامه‌های جدید نیز در دستور کار قرار دارد و تاکنون چهار تا پنج جلسه با ارکان مختلف مسجد برای فراهم‌سازی مقدمات این همکاری‌ها برگزار شده است. هدف از این تفاهم‌نامه‌ها، تقویت هماهنگی و هم‌افزایی میان ارکان مسجد در همه سطوح، از رده‌های بالادستی تا سطح محله و مسجد، و فراهم‌کردن زمینه خدمت‌رسانی مؤثرتر به مردم است.
در نهایت، نقطه اتصال همه این اقدامات، خدمت‌رسانی به مردم و گره‌گشایی از مشکلات آن‌هاست؛ موضوعی که در طرح محله‌محوری با محوریت مسجد، جایگاه ویژه‌ای دارد و مورد توجه و توافق متولیان حوزه مسجد نیز قرار گرفته است. امیدواریم با تداوم این همدلی و همکاری، همه مجموعه‌های مرتبط بتوانند در قالب حرکتی منسجم و هماهنگ، در سراسر کشور برای تحقق این هدف مشترک گام بردارند.
دفاع‌پرس: آیا تمامی مساجد کشور ظرفیت و امکان ایجاد پایگاه بسیج را دارند؟
بله؛ اگرچه برخی پایگاه‌های بسیج در داخل مسجد مستقر نیستند، اما در محدوده مساجد فعالیت می‌کنند و بسیاری از آن‌ها نیز پایگاه‌هایی توانمند، فعال و اثرگذار هستند. با این حال، رویکرد ما این است که زمینه لازم برای شکل‌گیری پایگاه بسیج در تمامی مساجد کشور فراهم شود؛ چراکه معتقدیم پایگاه بسیج، بازوی اجرایی مسجد و امام جماعت است.
بر همین اساس، هر مسجدی که ظرفیت لازم را داشته باشد، ایجاد پایگاه بسیج در داخل آن، اولویت نخست ما خواهد بود. حتی به پایگاه‌هایی که در حال حاضر خارج از فضای مسجد فعالیت می‌کنند نیز توصیه می‌کنیم در صورت فراهم‌بودن شرایط، به داخل مسجد منتقل شوند؛ زیرا هرچه پیوند بسیج با مسجد مستحکم‌تر باشد، انسجام و استحکام این مجموعه افزایش می‌یابد و زمینه برای تربیت و پرورش نیروهای بسیجی در فضای مسجد نیز بیشتر فراهم می‌شود.
البته یکی از نقاط ضعف در این زمینه، فاصله‌گرفتن برخی پایگاه‌های بسیج از مساجد بوده است. در بعضی از مناطق کشور، با توسعه شهرها و گسترش محلات، پایگاه‌های بسیج در شرایطی شکل گرفتند که هنوز مسجدی در آن مناطق وجود نداشت. به همین دلیل، برخی پایگاه‌ها خارج از فضای مسجد فعالیت خود را آغاز کردند. با این حال، تلاش ما این است که با فراهم‌شدن زیرساخت‌ها و امکانات لازم، ارتباط این پایگاه‌ها با مساجد تقویت شود و تا حد امکان، فعالیت آن‌ها در بستر مسجد و با محوریت امام جماعت دنبال شود.
دفاع‌پرس: چرا علاوه بر پایگاه‌های بسیج، حوزه‌های مقاومت نیز که پیش‌تر در مساجد مستقر بودند، از فضای مسجد خارج شدند و در ساختمان‌های مستقل فعالیت خود را ادامه دادند؟
ساختار حوزه‌های مقاومت به‌گونه‌ای است که به دلیل برخورداری از چارچوب اداری مشخص، مسئولیت‌ها و وظایف متعددی بر عهده دارند و باید به‌صورت مستمر پاسخ‌گو باشند؛ بخشی از این وظایف نیز ممکن است در محدوده و فضای مسجد قابل انجام نباشد. از سوی دیگر، بسیاری از مساجد کشور از وسعت و فضای کافی برای استقرار هم‌زمان حوزه مقاومت و پایگاه بسیج برخوردار نیستند و همین مسئله، فعالیت حوزه‌ها در ساختمان‌های مستقل را ضروری کرده است.
با این حال، رویکرد ما درباره پایگاه‌های بسیج متفاوت است. تأکید داریم هر جا مسجد ظرفیت لازم را داشته باشد، حتی اگر پایگاه بسیج در حال حاضر ساختمان مستقلی در خارج از مسجد داشته باشد، تا حد امکان به فضای داخل مسجد منتقل شود. این موضوع را می‌توان یکی از سیاست‌های کلان بسیج دانست که در اولویت‌های معاونت بسیج مساجد و محلات و ریاست سازمان بسیج مستضعفین نیز قرار دارد؛ چراکه از نگاه ما، مسجد محل اصلی فعالیت پایگاه بسیج است و تقویت پیوند این دو مجموعه می‌تواند به افزایش انسجام، تعامل و اثربخشی فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی در محلات کمک کند.
دفاع‌پرس: یکی از طرح‌هایی که مساجد و محلات دنبال می‌کردند، طرح ۱۰ سالهای با بحث محله اسلامی بود؛ الان این طرح چه وضعیتی دارد؟
طرح «محله اسلامی» را می‌توان خروجی نهایی فعالیت‌های پایگاه‌های بسیج و قرارگاه‌های محله‌محوری دانست. در واقع، طرح محله‌محوری که در حال حاضر تدوین و ارائه شده است، قرار است زمینه‌ساز شکل‌گیری محلاتی با محوریت پیشرفت و تعالی و مبتنی بر الگوی ایرانی ـ اسلامی باشد.
بر این اساس، انتظار می‌رود مجموعه فعالیت‌هایی که در سالهای آینده در چارچوب طرح محله‌محوری انجام می‌شود، به‌تدریج زمینه تحقق محلات پیشرفته و برخوردار از شاخصه‌های محله اسلامی را فراهم کند. البته هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله داریم، اما گام‌ها و اقداماتی در این مسیر برداشته شده است و امیدواریم با تقویت هم‌افزایی میان مردم، مساجد، پایگاه‌های بسیج و سایر نهادهای مرتبط، این مسیر با سرعت و اثربخشی بیشتری دنبال شود.
دفاع‌پرس: با توجه به آشنایی نیروهای بسیج مساجد و محلات با شرایط و مسائل منطقه محل فعالیت خود، چه طرح‌ها و برنامه‌هایی برای ارتقای امنیت محلات و پیشگیری از ناامنی‌ها در نظر گرفته شده است؟
یکی از برکات وجود بسیج این است که هر جا کاری بر زمین مانده باشد، بسیج برای پیگیری و انجام آن وارد میدان می‌شود. در واقع، رویکرد بسیج این است که در برابر مشکلات و مسائل مردم بی‌تفاوت نباشد و برای رفع آن‌ها نقش‌آفرینی کند. بر همین اساس، یک بسیجی با تکیه بر روحیه مسئولیت‌پذیری و در چارچوب رویکرد «آتش‌به‌اختیار»، اگر در محله با مسئله یا مشکلی مواجه شود که برای مردم دردسر ایجاد کرده یا مانعی در مسیر زندگی آن‌ها به وجود آورده است، منتظر ابلاغ دستورالعمل و بخش‌نامه نمی‌ماند؛ بلکه با احساس مسئولیت، برای پیگیری و رفع آن مشکل اقدام می‌کند.
ورود بسیج برای مقابله با ناامنی و سرقت
یکی از مأموریت‌ها و کارکردهای بسیج، کمک به برقراری امنیت است. بر همین اساس، در مناطقی که به هر دلیل با ناامنی یا وقوع سرقت مواجه می‌شوند، بسیج متناسب با شرایط و در چارچوب وظایف خود، برای کمک به نیروهای انتظامی و تقویت امنیت و آرامش عمومی وارد میدان می‌شود. از آنجا که ظرفیت نیروهای انتظامی محدود است، در برخی شرایط می‌توان از ظرفیت مردمی بسیج نیز برای ارتقای امنیت بهره گرفت؛ رویکردی که تاکنون نیز تجربه‌های موفقی به همراه داشته است.
برای نمونه، در جریان جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم، دشمنان تلاش‌های گسترده‌ای برای ایجاد ناامنی در کشور انجام دادند و در پی آن بودند که از این طریق، امنیت و آرامش جامعه را مختل کنند. با این حال، حضور و نقش‌آفرینی بسیجیان، با وجود تهدیدات و مخاطرات فراوان و تقدیم شهدای متعدد، در ناکام‌ماندن این تلاش‌ها نقش داشت و اجازه نداد دشمنان به اهداف خود در زمینه گسترش ناامنی دست یابند.
در همین راستا، تقویت امنیت پایدار در محلات با مشارکت مردم و افزایش مسئولیت‌پذیری شهروندان در قبال امنیت محیط زندگی خود، یکی از گام‌های مهمی است که برداشته شده است. بسیج در این زمینه پیشگام بوده و برنامه‌هایی نیز برای آینده در دست دارد که با تکیه بر مشارکت مردم و همکاری با نیروهای انتظامی، به تقویت امنیت پایدار در محلات و ارتقای امنیت شهرها کمک خواهد کرد.
دفاع‌پرس: در حوزه ارتقای امنیت محلات و مشارکت بسیج در برقراری امنیت پایدار، تاکنون به چه دستاوردها و نتایجی دست یافته‌اید؟
دشمن برنامه‌ریزی کرده بود تا ناامنی را به سطح خیابان‌ها و محلات بکشاند؛ اما حضور منسجم بسیجیان و همچنین مردمی که اگرچه ممکن بود عضویت رسمی در بسیج نداشته باشند، اما دغدغه حفظ امنیت کشور و دفاع از نظام و انقلاب را داشتند، نقش مهمی در مقابله با این اقدامات ایفا کرد. این افراد با حضور در ایست‌وبازرسی‌ها، گشت‌های محله‌ای و دیگر اقدامات مرتبط با تأمین امنیت، به حفظ آرامش و امنیت عمومی کمک کردند.
در جریان جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم، شرایط به‌گونه‌ای بود که برخی از کسبه و خانواده‌ها در محل کار یا سکونت خود حضور نداشتند و همین مسئله، ضرورت تأمین امنیت محلات و اموال مردم را دوچندان می‌کرد. در چنین شرایطی، نیروهای انتظامی، نهادهای امنیتی و نظامی و بسیجیان در کنار یکدیگر نقش‌آفرینی کردند و برای حفظ امنیت و آرامش جامعه تلاش‌های گسترده‌ای انجام دادند.
با وجود مشکلات و چالش‌هایی که در این دوره وجود داشت، همکاری و حضور میدانی این مجموعه‌ها، به‌ویژه مشارکت بسیجیان و مردم، موجب شد از بروز آسیب‌های جدی در حوزه امنیت جلوگیری شود و بخش مهمی از اهداف دشمن برای ایجاد ناامنی در سطح محلات محقق نشود.
تقویت تورهای ایست و بازرسی بسیج
دفاع‌پرس: در سالهای گذشته، طرح‌هایی مانند تورهای ایست‌وبازرسی با هدف ارتقای امنیت محلات اجرا می‌شد که پس از مدتی متوقف شدند. با توجه به تحولات امنیتی اخیر و شرایط پس از جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم، آیا اجرای این طرح‌ها همچنان ادامه خواهد داشت یا به روال گذشته بازخواهیم گشت؟
بسیج نهادی پویا و اثرگذار است که متناسب با شرایط، تحولات و تهدیدات پیش‌رو، اولویت‌ها و نوع فعالیت‌های خود را تنظیم می‌کند. بر همین اساس، ممکن است در مقطعی تمرکز اصلی بسیج بر حوزه سازندگی و فعالیت‌های فرهنگی باشد و در مقاطع دیگر، با توجه به شرایط موجود، حوزه‌های امنیتی و دفاعی در اولویت قرار گیرند.
با توجه به شرایط کنونی، فعالیت نیروهای بسیج در حوزه امنیت، از جمله گشت‌های محله‌ای و تورهای ایست‌وبازرسی، تقویت خواهد شد. البته میزان و نحوه اجرای این برنامه‌ها در مناطق مختلف، با توجه به شرایط جغرافیایی و اقتضائات هر منطقه و همچنین بر اساس درخواست و تصمیم شورای تأمین شهرستان‌ها و استان‌ها، متفاوت خواهد بود.
در کنار این اقدامات، بسیجیان داوطلب در نقاط مختلف کشور، از جمله جزایر و مناطق راهبردی، حضور دارند و در چارچوب مأموریت‌های محوله، برای حفاظت از سرزمین و تأمین امنیت کشور تلاش می‌کنند. این نیروها با روحیه‌ای انقلابی و دینی و با انگیزه خدمت‌رسانی، به‌صورت داوطلبانه و بدون چشم‌داشت مادی در این عرصه حضور می‌یابند و با احساس مسئولیت، برای دفاع از میهن و حفظ امنیت مردم تلاش می‌کنند.
تغییر در شیوه معرفی پایگاه‌های طرح اسوه
دفاع‌پرس: یکی از طرح‌هایی که در حوزه بسیج مساجد و محلات دنبال می‌کنید، طرح معرفی و الگوسازی از پایگاه‌های برتر با عنوان «طرح اسوه» است. آیا این طرح در سال جاری نیز اجرا خواهد شد؟
طرح معرفی پایگاه‌های اسوه، همه‌ساله اجرا شده و در سال جاری نیز ادامه خواهد داشت؛ با این تفاوت که تلاش می‌کنیم فرآیند انتخاب پایگاه‌ها دقیق‌تر و معیارهای ارزیابی سخت‌گیرانه‌تر شود تا کیفیت و اثربخشی این طرح افزایش یابد.
در همین راستا، نمایشگاهی که با هدف معرفی و انتخاب پایگاه‌های برتر در سطح شهرستان‌ها، استان‌ها و در نهایت کشور برگزار می‌شد، امسال با رویکردی کیفی‌تر دنبال خواهد شد. هدف ما این است که تعداد محدودتری از پایگاه‌ها، بر اساس شاخص‌های دقیق‌تر و ارزیابی‌های جدی‌تر انتخاب شوند؛ پایگاه‌هایی که در عرصه‌های مختلف فعالیت‌های بسیج عملکردی برجسته دارند و از الگوهای موفق و اثرگذار در سطح کشور به شمار می‌روند.
بنابراین، رویکرد اصلی ما در اجرای طرح اسوه، صرفاً معرفی تعداد بیشتری از پایگاه‌ها نیست؛ بلکه شناسایی و معرفی پایگاه‌هایی است که از نظر کیفیت فعالیت، تنوع اقدامات و میزان اثرگذاری بر محلات، عملکردی ممتاز دارند و می‌توانند به‌عنوان الگویی موفق برای سایر پایگاه‌های بسیج معرفی شوند.
دفاع‌پرس: آیا زمان برگزاری مرحله کشوری طرح اسوه در سال جاری مشخص شده است یا برگزاری آن با توجه به شرایط موجود و اقتضائات پیش‌رو برنامه‌ریزی خواهد شد؟
قطعاً، برگزاری این برنامه در دستور کار ما قرار دارد؛ اما با توجه به اقتضائات کشور و مسائل امنیتی موجود، در شیوه اجرا، مدل برگزاری و نحوه ارائه نمایشگاه تغییراتی ایجاد خواهد شد. تلاش ما این است که با رویکردی کیفی‌تر و با هدف افزایش اثربخشی، شکل متفاوتی از این برنامه را اجرا کنیم. در همین راستا، مقدمات و چارچوب عملیاتی و اجرایی طرح در حال تدوین و آماده‌سازی است.
یکی از تغییرات مهم امسال، توسعه مفهوم «اسوه» و معرفی الگوهای برتر در حوزه‌های مختلف است. در گذشته، تمرکز اصلی بر معرفی پایگاه‌های برتر بسیج بود؛ اما اکنون بنا داریم در کنار پایگاه برتر خواهران و برادران، مسجد برتر و محله برتر را نیز شناسایی و معرفی کنیم؛ مجموعه‌هایی که توانسته‌اند شاخص‌ها و معیارهای موردنظر را به‌خوبی محقق کنند.
علاوه بر این، اقدامات شاخص و اثرگذار در حوزه‌هایی مانند کاهش آسیب‌های اجتماعی، اشتغال‌زایی و فعالیت‌های علمی نیز مورد توجه قرار خواهد گرفت. ممکن است در یک پایگاه بسیج، مسجد یا محله، اقدام برجسته‌ای در یکی از این زمینه‌ها انجام شده باشد که قابلیت معرفی به‌عنوان یک الگوی موفق را داشته باشد. همچنین این امکان وجود دارد که مجموعه‌ها، مؤسسات و افرادی که در حوزه‌های مرتبط با جامعه، به‌ویژه در زمینه تحقق سیاست‌های کلان بسیج، نقش برجسته‌ای ایفا کرده‌اند، در چارچوب این طرح به‌عنوان الگوهای برتر معرفی شوند.
بنابراین، رویکرد امسال ما این است که طرح اسوه با گستره‌ای محدودتر، اما با کیفیت و اثربخشی بیشتر اجرا شود. از هر استان، تعداد مشخصی از مجموعه‌های برتر معرفی خواهند شد؛ با این حال، انتخاب در سطح استانی به معنای راه‌یابی قطعی به مرحله کشوری نخواهد بود. مجموعه‌هایی که در سطح استان عملکرد برجسته‌ای داشته‌اند، در همان سطح مورد تقدیر قرار می‌گیرند و تنها برگزیدگانی که معیارهای لازم برای حضور در سطح ملی را احراز کنند، به مرحله کشوری راه خواهند یافت. به همین دلیل، تعداد برگزیدگان ملی نسبت به دوره‌های گذشته محدودتر خواهد بود. در حال حاضر، عدد نهایی مشخص نشده است؛ زیرا جزئیات برنامه همچنان در حال تدوین است.
در مقابل، برای مجموعه‌هایی که به‌عنوان اسوه‌های برتر کشوری انتخاب می‌شوند، فرصت و فضای بیشتری برای معرفی توانمندی‌ها و دستاوردهایشان در نظر خواهیم گرفت. برای مثال، ممکن است در دوره‌های گذشته فضای محدودی برای ارائه فعالیت‌های یک مجموعه اختصاص داده می‌شد، اما در الگوی جدید، این امکان وجود دارد که به یک رده یا مجموعه برگزیده، فضایی در حد ۱۰ تا ۲۰ غرفه اختصاص یابد تا بتواند ابعاد مختلف فعالیت‌ها، ظرفیت‌ها و دستاوردهای خود را به‌صورت کامل‌تر معرفی کند.
در مجموع، هدف ما این است که طرح اسوه از یک برنامه صرفاً مبتنی بر معرفی و تقدیر از پایگاه‌های برتر، به بستری برای شناسایی، معرفی و ترویج الگوهای موفق در سطح مسجد، محله، پایگاه بسیج و سایر عرصه‌های مرتبط تبدیل شود؛ به‌گونه‌ای که این الگوها بتوانند برای سایر مجموعه‌ها نیز الهام‌بخش و قابل استفاده باشند.
گفتوگو از رحیم محمدی
انتهای پیام/231
