پدافند غیرعامل و آزمون امانتداری از بیت المال

گروه استان‌های دفاع‌پرس- «کاظم یاوری‌نسب» استاد دانشگاه و فعال سیاسی اجتماعی یزد؛ جنگ همیشه با صدای انفجار آغاز نمیشود؛ گاهی پیش از شلیک نخستین گلوله، با شناخت توانمندیها، زیرساخت‌ها و نقاط آسیبپذیر یک کشور آغاز شده است.

در جهان امروز، اطلاعات به اندازه سلاح اهمیت دارد و گاه دانستن یک نقطه ضعف، از در اختیار داشتن چندین سلاح خطرناک‌تر است. پدافند غیرعامل، بنابراین، نه ویترینی برای نمایش تجهیزات، بلکه مسئولیتی حیاتی برای حفاظت از جان مردم و کاهش آسیبپذیری کشور است.

اکنون که در شرایط نه جنگ و نه صلح به سر میبریم و احتمال شعله‌ور شدن دوباره جنگ را نمیتوان نادیده گرفت، برگزاری نمایشگاه و همایش ملی پدافند غیرعامل با عنوان «یزد پایدار» این پرسش جدی را ایجاد می‌کند: در چنین شرایطی، آیا برگزاری یک نمایشگاه ضرورت داشت؟

پدافند غیرعامل برای روز حادثه آغاز نمی‌شود؛ از مدت‌ها پیش از حادثه، برای جلوگیری از غافلگیری، کاهش آسیبپذیری و ناکام گذاشتن محاسبات دشمن شکل می‌گیرد. فلسفه آن، حفاظت از جان مردم، صیانت از زیرساخت‌های حیاتی، تداوم خدمات ضروری و کاهش خسارت‌های احتمالی است.

 اگر روزی ارتباطات مختل شود یا زیرساختی آسیب ببیند، آنچه اهمیت دارد، نتیجه همان تدابیر پیشگیرانه، تجهیزات آماده، نیرو‌های آموزش دیده، زیرساخت‌های مقاوم و هماهنگی عملیاتی است نه زیبایی غرفه ها، شکوه مراسم و تعداد سخنرانیها.

نکته مهمتر آن است که در عصر فناوری، آیا برای معرفی دستاوردها، تبادل تجربه و برگزاری نشست‌های تخصصی، حتماً باید به نمایشگاه فیزیکی، غرفه سازی رفت وآمد، اقامت، پذیرایی و تشریفات متوسل شد؟

امروز نمایشگاه‌های مجازی، تور‌های سه بعدی، پلتفرم‌های تخصصی، نشست‌های برخط، شبیهسازی دیجیتال و ابزار‌های تعاملی، امکان معرفی بسیاری از فناوری‌ها و تبادل دانش را با هزین‌های به مراتب کمتر فراهم کرده اند. میتوان بخش عمومی نمایشگاه را در فضای مجازی برگزار کرد، نشست‌های علمی را برخط پیش برد و منابع مالی را به جای هزینه‌های تکرارشونده و نمایشی، به آموزش عملی، تجهیزات امدادی، تقویت زیرساخت‌ها و رفع کمبود‌های واقعی اختصاص داد.

البته مانور میدانی، آزمایش تجهیزات و تمرین مشترک نیرو‌های عملیاتی را نمیتوان با نمایش مجازی جایگزین کرد؛ اما همین واقعیت، پرسش را جدیتر می‌کند: اگر هدف، آمادگی عملیاتی است، چرا منابع محدود به‌جای غرفه‌آرایی، مستقیماً صرف تمرین، تجهیز و رفع نقاط ضعف نشود؟ و اگر هدف، صرفاً معرفی و تبادل اطلاعات است، چرا از ظرفیت فناوری برای کاهش چشمگیر هزینه‌ها استفاده نشود؟

فناوری باید هزینه اداره کشور را کاهش دهد و بهره وری را افزایش دهد؛ نه اینکه در عصر ارتباطات، همچنان برای هر گردهمایی، هزینه‌های سنگین برگزاری حضوری را بدیهی فرض کنیم.

اگر نمایشگاه قرار بوده توانمندی‌های پدافند غیرعامل کشور را به نمایش بگذارد، موضوع را باید در دو حالت اصلی بررسی کرد:

حالت اول؛ اگر نمایشگاه، توانمندی‌های قدرتمند و قابلتوجه پدافندی کشور را به نمایش گذاشته است، آیا نمایش علنی این توانمندیها، ضرورت داشته است؟ آیا این اقدام ممکن است اطلاعات ارزشمندی درباره تجهیزات، ظرفیت‌ها و امکانات دفاعی کشور را در اختیار دشمن قرار دهد؟ در شرایط تهدید، آیا نباید پیش از هرگونه نمایش عمومی، پیامد‌های امنیتی آن را بهدقت سنجید؟

حالت دوم؛ اگر توانمندی‌های بهنمایشگذاشتهشده ضعیف یا محدود بودهاند، دو احتمال وجود دارد:

اگر این تصویر، بازتاب واقعیت بوده است، آیا نمایش علنی ضعف‌ها و کمبودها، شناخت نقاط آسیبپذیر کشور را برای دشمن آسانتر نمیکند؟ اگر این کمبود‌ها واقعیاند، چرا هزینه برگزاری نمایشگاه به جای رفع آنها صرف نمایش شان نشده است؟

اگر این تصویر، عمداً ضعیف‌تر از واقعیت ارائه شده است، این تصویرسازی چه دستاوردی داشته است؟ آیا دشمن ارزیابی خود را بر اساس ظاهر یک نمایشگاه انجام می‌دهد یا به اطلاعات و تحلیل‌های مستقل خود تکیه می‌کند؟ اگر این نمایش نتواند محاسبات دشمن را تغییر دهد، هزینهکرد منابع عمومی برای آن چه توجیهی دارد؟

در هر سه فرض، پرسش اصلی پابرجاست: این نمایشگاه چه دستاورد مشخصی برای افزایش آمادگی عملیاتی، کاهش آسیب‌پذیری‌ها و حفاظت از جان مردم داشته است؟ برگزارکنندگان باید درباره ضرورت برگزاری، هزینه‌های صرفشده، دستاورد‌های واقعی و ملاحظات امنیتی آن شفافسازی کنند؛ زیرا اقتدار دفاعی با نمایش آن اثبات نمیشود، بلکه با آمادگی واقعی و کاهش آسیبپذیری‌های کشور سنجیده میشود. 

هر ریال از منابع عمومی، سهمی از دارایی مردمی است که ممکن است امروز یا فردا برای درمان، امداد، بازسازی و امنیت به آن نیاز داشته باشند. ریال به ریالِ پول مردم، در هر زمان امانتی گرانبها و پراهمیت بوده است؛ اما امروز، در میانه جنگ و صلح، آنجا که دشمن تمام توان خود را بر جنگ اقتصادی متمرکز کرده و با تشدید فشارها، پا از گلوی ملت بزرگ و مبعوث شده ایران برنمیدارد، ارزش هر ریال و ضرورت پاسداشت آن هزاران برابر بیشتر است؛ چراکه هر ریالی که بی حاصل هزینه شود، میتوانست مرهمی بر زخم معیشت مردم، توانی برای تولید ملی یا پشتوان‌های برای امنیت و تابآوری کشور باشد.

یزد، خانه مردم است؛ خانه‌های با صنایع، زیرساخت‌های حیاتی و انسان‌هایی که امنیتشان نباید به ابزار تبلیغات مدیریتی تبدیل شود. پدافند غیرعامل، پیش از آنکه نمایش توانمندی‌ها باشد، تعهدی اخلاقی به جان انسان هاست.

برگزارکنندگان باید روشن کنند هزینه واقعی برنامه چقدر بوده، چه دستاورد عملیاتی مشخصی حاصل شده، چرا شیوه‌های کمهزینهتر فناورانه کافی نبودهاند و چه تدابیری برای جلوگیری از انتشار اطلاعات حساس اتخاذ شده است.

اقتدار دفاعی با بلندتر شدن صدای مراسم اثبات نمی‌شود؛ با کمتر شدن آسیبپذیری‌ها اثبات میشود. آمادگی را با تعداد غرفه‌ها نمیسنجند؛ با توان حفاظت از جان انسان‌ها می‌سنجند.

در روزگار احتمال جنگ، مردم به پدافندی نیاز دارند که پیش از بحران، بی‌وقفه و هوشمندانه کار کند؛ نه آنکه در هیاهوی مراسم، مشهور شود. به مدیریتی نیاز دارند که پیش از حادثه، خطر را پیش بینی و آسیب پذیری‌ها را برطرف کند، نه اینکه پس از آن گزارش بنویسد.

کشور را با نمایش آمادگی، آماده نمی‌کنند؛ با آمادگی واقعی از کشور دفاع می‌کنند.

انتهای پیام/