مقدم‌دوست: فیلمساز باید صاحب نگاه و رأی شخصی باشد
به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، هادی مقدم‌دوست نویسنده و کارگردان سینما و تلویزیون، در سومین روز از کارگاه‌های انتقال تجربه نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، درباره ایده‌یابی، اقتباس، خلاقیت، تفاوت فیلم کوتاه و بلند، جهان شخصی فیلمساز و نسبت تجربه زیسته با سینمای مقاومت سخن گفت و اظهار کرد: فیلمساز زمانی به امضای هنری می‌رسد که نسبت به موضوع اثر خود، صاحب نگاه و رأی مشخص باشد.
این فیلمنامه‌نویس در ابتدای این نشست با بیان اینکه نقطه آغاز بسیاری از آثار سینمایی ایده است، اظهار داشت: حتی در اقتباس نیز نمی‌توان مرحله ایده‌یابی را کنار گذاشت. اینکه فیلمساز یک کتاب یا منبع اقتباسی در اختیار داشته باشد، به این معنا نیست که همه‌چیز آماده است و فقط باید آن را به فیلمنامه تبدیل کند.
وی با اشاره به معنای واژه اقتباس گفت: اقتباس یعنی نوری یا شعله‌ای برگرفتن. وقتی اثری را می‌خوانید و از آن تأثیر می‌گیرید، باید بفهمید دقیقاً چه چیزی شما را روشن کرده است؛ شخصیت، موقعیت، فضای اثر یا نگاه آن.
این نویسنده و کارگردان با بیان اینکه منبع اقتباس الزاماً کتاب نیست، افزود: داستان کوتاه، شعر، ضرب‌المثل، مقاله، یک شخصیت، نقاشی یا حتی یک موقعیت روزمره می‌تواند زمینه شکل‌گیری یک اثر اقتباسی باشد.
مقدم‌دوست یکی از مهارت‌های مهم فیلمساز را مشاهده‌گری دقیق دانست و با استفاده از اشیای ساده موجود در سالن توضیح داد: فیلمساز نباید فقط نام و ظاهر یک شیء را ببیند، بلکه باید به جنس، فرم، اندازه، کاربرد و ارتباط اجزای آن نیز توجه کند.
وی ادامه داد: همین شیوه نگاه به جزئیات، نویسنده را برای درک ساختار روایت آماده می‌کند؛ چراکه فیلمنامه نیز مانند یک سازه است و عناصر آن باید همانند اجزای یک ساعت یا خودرو در ارتباط با یکدیگر عمل کنند.
این کارگردان با تأکید بر نقش دانش و تجربه در شکل‌گیری خلاقیت تصریح کرد: خیال هنرمند زمانی می‌تواند به نتیجه برسد که به دانایی و تجربه مجهز باشد؛ می‌توان از این وضعیت با عنوان «خیال مسلح» یاد کرد.
مقدم‌دوست در بخش دیگری از این کارگاه به تفاوت ایده در فیلم کوتاه و بلند پرداخت و گفت: قواعدی مانند وحدت مکان یا تعداد محدود شخصیت‌ها، الزام قطعی فیلم کوتاه نیستند، اما بسیاری از ایده‌های مناسب این قالب از موقعیت‌های کوچک و دقیق شکل می‌گیرند.
وی برای توضیح این موضوع به موقعیت کودکی اشاره کرد که از مدرسه به خانه می‌آید، می‌خوابد و پس از بیدار شدن تصور می‌کند صبح روز بعد شده است؛ موقعیتی ساده که به گفته او می‌تواند زمینه شکل‌گیری یک فیلم کوتاه کامل باشد.
این نویسنده و کارگردان تأکید کرد: فیلمساز کوتاه باید شم خود را برای دیدن جزئیات تربیت کند. همیشه لازم نیست به دنبال اتفاق‌های بزرگ باشیم؛ یک موضوع کوچک نیز می‌تواند بسیار مهم باشد.
مقدم‌دوست در ادامه به موضوع جهان شخصی فیلمساز پرداخت و با بیان اینکه مشاهده به‌تنهایی کافی نیست، اظهار داشت: هنرمند باید نسبت به آنچه می‌بیند، تحلیل و رأی داشته باشد. همین رأی و زاویه دید به‌تدریج دستخط و امضای شخصی فیلمساز را شکل می‌دهد.
وی افزود: اگر کسی می‌خواهد صاحب سلیقه یا سبک باشد، باید صاحب رأی باشد. این تصور که هنرمند نباید در اثر خود نظری داشته باشد، درست نیست؛ زیرا اگر فیلمساز تمام تلاش خود را برای حذف نگاه شخصی‌اش به کار بگیرد، اثر ممکن است به گزارشی خنثی تبدیل شود.
این کارگردان در بخش دیگری از سخنان خود به نسبت تجربه زیسته با سینمای مقاومت اشاره کرد و گفت: تجربه زیسته الزاماً به معنای حضور مستقیم در یک موقعیت نیست. برای مثال، ممکن است نویسنده پزشک نباشد، اما با مفاهیمی مانند علاج، یاری و بهبودی زندگی کرده باشد.
وی ادامه داد: به همین ترتیب، فیلمسازی که در جنگ حضور نداشته است، می‌تواند با مفاهیمی مانند حق، عزت، استقلال و دفاع از حق زیسته باشد.
مقدم‌دوست تأکید کرد: برای نوشتن درباره مقاومت لازم نیست حتماً در میدان جنگ بوده باشید، اما باید با بنیادهای آن زندگی کرده باشید. اگر فیلمساز در زندگی شخصی خود به درستکاری، ایستادگی و دفاع از حق باور داشته باشد، هنگام مواجهه با یک روایت جنگی بهتر می‌تواند معنای مقاومت را درک و آن را به شکلی اصیل روایت کند.
مقدم‌دوست در جمع‌بندی سخنان خود با اشاره به نقش تحقیق در تولید آثار سینمایی گفت: تحقیق می‌تواند اطلاعات تاریخی و میدانی را در اختیار فیلمساز قرار دهد، اما اصالت اثر از جایی می‌آید که موضوع برای او صرفاً یک سفارش بیرونی نباشد و با باورها و جهان شخصی‌اش پیوند داشته باشد.
انتهای پیام/ 121
