مصحف فاطمه در شمار ودایع علمی امامت است

حجت‌الاسلام و المسلمین «رضا برنجکار» کارشناس مسائل دینی در گفتگو با خبرنگار دفاع‌پرس کرمانشاه؛ با تشریح جایگاه مصحف حضرت فاطمه زهرا (س) در میراث علمی اهل‌ بیت (ع)، اظهار داشت: این کتاب از جمله ودایع علمی امامت است که در کنار مجموعه‌هایی مانند جامعه و جفر و دیگر میراث علمی اهل‌ بیت (ع)، به ائمه اطهار (ع) منتقل شده و در شمار میراث علمی باقی‌مانده نزد امامان قرار دارد.

وی با بیان اینکه مصحف فاطمه (س) مجموعه‌ای از اخبار آینده، رویدادهای مهم و سرنوشت فرزندان حضرت زهرا (س) تا روز قیامت است، افزود: این مصحف پس از رحلت پیامبر اکرم (ص)، به املای فرشته و کتابت امیرالمؤمنین علی (ع) گردآوری شد و محتوای آن به قرآن، تفسیر آیات، احکام شرعی یا مباحث اعتقادی اختصاص ندارد، بلکه شامل اخبار آینده است.

این کارشناس مسائل دینی با اشاره به محتوای این مجموعه، گفت: در مصحف فاطمه (س) اطلاعاتی درباره وضعیت پیامبر اکرم (ص) پس از رحلت، جایگاه ایشان و اتفاقاتی که برای فرزندان حضرت فاطمه (س) و نسل ایشان تا روز قیامت رخ می‌دهد، بیان شده است.

چگونگی شکل‌گیری مصحف فاطمه (س)

برنجکار با استناد به روایات نقل‌شده از امام صادق (ع)، اذعان کرد: پس از رحلت پیامبر اکرم (ص)، اندوه و مصیبت بزرگی بر حضرت فاطمه زهرا (س) وارد شد و خداوند فرشته‌ای را برای تسلیت و آرامش‌بخشی به ایشان فرستاد؛ در برخی روایات از جبرئیل و در برخی دیگر از فرشته‌ای نام برده شده است که با حضرت فاطمه (س) سخن می‌گفت.

وی ادامه داد: حضرت فاطمه (س) پس از شنیدن صدای فرشته، موضوع را با امیرالمؤمنین علی (ع) در میان گذاشتند و ایشان از حضرت خواستند هر زمان دوباره صدای فرشته را شنیدند، به ایشان اطلاع دهند. پس از آن، امیرالمؤمنین (ع) سخنان و مطالبی را که فرشته برای حضرت فاطمه (س) بیان می‌کرد، می‌نوشتند و مجموعه این نوشته‌ها به مصحف فاطمه (س) معروف شد.

این کارشناس مسائل دینی با اشاره به اختلاف روایات درباره مدت این ارتباط، عنوان کرد: در برخی نقل‌ها مدت حیات حضرت فاطمه (س) پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) ۷۵ روز و در برخی دیگر ۹۵ روز ذکر شده است؛ بنابراین، درباره مدت این ارتباط نیز دو دسته روایت وجود دارد.

برنجکار با اشاره به روایات مربوط به مصحف فاطمه (س) در کتاب «الکافی» اثر مرحوم کلینی، گفت: در جلد نخست این کتاب، صفحه ۲۳۸، روایاتی درباره مصحف حضرت فاطمه (س) نقل شده است و در مجموع نیز روایت‌های متعددی در منابع اسلامی به این موضوع اختصاص دارد؛ تعدد این روایات نشان‌دهنده اهمیت موضوع در میراث روایی شیعه است.

وی همچنین درباره لقب «محدَّثه» حضرت فاطمه زهرا (س)، افزود: تحدیث در معنای اصطلاحی این روایات به معنای سخن گفتن فرشته با انسان است؛ بر اساس توضیح روایات، محدَّث کسی است که صدای فرشته را می‌شنود، اما او را مشاهده نمی‌کند؛ ازاین‌رو، حضرت فاطمه (س) در شمار محدَّثان قرار دارند.

معنای مصحف و تفاوت آن با قرآن

این کارشناس مسائل دینی در توضیح معنای واژه مصحف، بیان کرد: مصحف در لغت به معنای مجموعه‌ای از صحیفه‌ها و نوشته‌هایی است که در کنار یکدیگر گردآوری شده و شکل کتاب پیدا کرده‌اند؛ بنابراین، اطلاق واژه مصحف به معنای قرآن نیست و این واژه می‌تواند برای کتاب‌ها و مجموعه‌های مکتوب دیگر نیز به کار رود؛ هرچند قرآن یکی از مصادیق برجسته مصحف به شمار می‌رود.

برنجکار با اشاره به حجم مصحف فاطمه (س)، تصریح کرد: در برخی روایات، حجم این کتاب سه برابر قرآن توصیف شده است؛ این موضوع با توجه به گستردگی مطالب و اخبار نقل‌شده در آن قابل توجه است و نشان می‌دهد مجموعه مطالبی که در طول این مدت به حضرت فاطمه (س) ارائه شده، حجم قابل‌ توجهی داشته است.

وی درباره اینکه چه کسی مطالب مصحف را بیان می‌کرد، خاطرنشان کرد: در بخش عمده روایات، جبرئیل یا یکی از فرشتگان به‌عنوان املاکننده مطالب معرفی شده‌اند و در برخی نقل‌ها نیز این موضوع به خداوند نسبت داده شده است؛ این دو دسته روایت با یکدیگر تعارضی ندارند؛ زیرا ممکن است خداوند مطلبی را از طریق فرشته به حضرت فاطمه (س) ابلاغ کرده باشد.

استناد ائمه به محتوای مصحف فاطمه (س)

این کارشناس مسائل دینی در پایان با اشاره به استناد ائمه (ع) به محتوای مصحف فاطمه (س)، گفت: در برخی روایات، امام صادق (ع) برای بیان سرنوشت افراد و بررسی رخدادهای آینده به این کتاب استناد کرده‌اند؛ بااین‌حال، از محتوای روایات نمی‌توان نتیجه گرفت که تمام جزئیات و حوادث روزمره در این مصحف ثبت شده است، بلکه شواهد بیشتر بر درج اخبار و رویدادهای مهم، به‌ویژه درباره اهل‌ بیت (ع)، فرزندان حضرت فاطمه (س) و تحولات آینده دلالت دارد.

انتهای پیام/