نجفی: انقلاب اسلامی ایران را از حاشیه به مرکز آورد

به گزارش خبرنگار دفاع‌پرس از اصفهان، «موسی نجفی» رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، در نشست علمی «مکتب استعمارشناسی ایرانی» که امروز (پنجشنبه) به مناسبت روز ملی مبارزه با استکبار جهانی در خانه مشروطیت اصفهان برگزار شد، با اشاره به اهداف تدوین مجموعه آثار استعمارشناسی اظهار داشت: انقلاب اسلامی دو تحول بزرگ ایجاد کرد؛ نخست، اسلام را از حاشیه زندگی به متن جامعه آورد و دوم، در برابر سلطه و نفوذ خارجی ایستاد. شناخت استعمار نیز باید متناسب با اهمیت این دو تحول تقویت شود.

وی با بیان اینکه مستعمره‌نبودن ایران در شکل‌گیری شناخت ناکافی از استعمار تأثیر داشته است، افزود: ملت ایران با وجود تجربه دخالت و نفوذ قدرت‌های خارجی، آن‌گونه که باید با ابعاد استعمار آشنا نشده و گاهی با یک لبخند از سوی غرب، فجایع و مداخلات گذشته را فراموش می‌کند.

نجفی با اشاره به جایگاه ایران پیش و پس از انقلاب اسلامی، تصریح کرد: نظام پهلوی ایران را در موقعیت پیرامونی قدرت‌های غربی قرار داده بود، اما انقلاب اسلامی کشور را از این جایگاه خارج کرد و امکان تصمیم‌گیری مستقل درباره سرنوشت ایران را فراهم آورد؛ همین استقلال، یکی از عوامل تقابل قدرت‌های استعماری با جمهوری اسلامی است.

استعمار با سه شیوه کهن، نو و سایبری ادامه دارد

رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با تقسیم استعمار به سه نوع کهن، نو و فرانو یا سایبری، گفت: قدرت‌های استعماری همچنان از هر سه شیوه استفاده می‌کنند؛ گاهی با ابزار نظامی و لشکرکشی، گاهی با تربیت و به‌کارگیری نیرو‌های وابسته و گاهی با نفوذ در ذهن و افکار جامعه از طریق ابزار‌های رسانه‌ای و فضای مجازی.

وی با تأکید بر ضرورت شکل‌گیری نگاه بومی به استعمار، افزود: کشوری که فناوری هسته‌ای، موشک و صنعت بومی دارد، باید از ذهن و اندیشه بومی نیز برخوردار باشد و نسبت خود را با قدرت‌های خارجی بر اساس منافع ملی تعریف کند. شناخت ایرانی استعمار می‌تواند صحنه سیاست ملی را شفاف‌تر کند، ظرفیت‌های کشور را آزاد سازد، ابتکار عمل را در اختیار ایران قرار دهد و شناخت تحولات بین‌المللی را بهبود ببخشد.

نجفی با اشاره به ضرورت بازخوانی تاریخ از منظر ضد استعماری اظهار داشت: شخصیت‌ها و رویداد‌های تاریخی ایران باید با نگاه خود ایرانیان بررسی شوند، نه صرفاً بر اساس روایت استعمارگران؛ چراکه هنوز در بسیاری از کشور‌ها و حتی در بخشی از تاریخ‌نگاری داخلی، روایت‌های برآمده از نگاه استعماری دیده می‌شود.

انحراف مشروطه زمینه‌ساز وابستگی پهلوی شد

رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با اشاره به تجربه مشروطه، گفت: یکی از پیامد‌های کاهش حساسیت نسبت به بیگانگان پس از مشروطه، شکل‌گیری رژیم پهلوی بود؛ رژیمی که به تعبیر او، از نظر وابستگی به قدرت‌های خارجی، در شمار وابسته‌ترین حکومت‌های سلطنتی ایران قرار داشت.

وی با اشاره به دخالت انگلیس در تحولات مشروطه، افزود: کاهش حساسیت جامعه نسبت به نفوذ بیگانگان، زمینه را برای انحراف مشروطه و روی کار آمدن رضاشاه فراهم کرد. ازاین‌رو، شناخت استعمار باید با بررسی ضعف‌ها و تجربه‌های داخلی نیز همراه باشد تا مسائل انقلاب اسلامی و تحولات سیاسی کشور به‌درستی تحلیل شوند.

نجفی با اشاره به پیشینه تاریخی تقابل غرب با ایران و اسلام، بیان کرد: تقابل ایران و غرب به دوره معاصر محدود نیست و ریشه‌های تاریخی دارد؛ از رویارویی ایران با یونان باستان و تقابل غرب مسیحی با جهان اسلام تا مواجهه قدرت‌های غربی با ایران در دوره پس از قرارداد‌های گلستان و ترکمانچای. انقلاب اسلامی وارث این تجربه تاریخی و هویت ایرانی، اسلامی و شرقی است.

استقلال ایران با لبخند و وعده قدرت‌های خارجی حفظ نمی‌شود

رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با اشاره به ضرورت شناخت شیوه‌های نفوذ دشمن، اظهار داشت: برخی جریان‌ها و سخنان ظاهراً داخلی ممکن است ریشه در شبکه‌ای از نفوذ خارجی داشته باشند؛ ازاین‌رو باید منشأ پیام‌ها و جریان‌های سیاسی را با دقت بررسی کرد.

وی با انتقاد از ادبیات اعتمادسازی در برابر قدرت‌هایی که سابقه مداخله و دشمنی دارند، گفت: در روابط با قدرت‌های سلطه‌گر، این طرف مقابل است که باید اعتماد خود را اثبات کند. ادبیات مسئولان نیز باید متناسب با جایگاه مستقل ایران و شأن انقلاب اسلامی باشد.

نجفی با اشاره به ضرورت توجه به جریان‌های علمی معاصر در حوزه استعمارشناسی، افزود: مطالعات شرق‌شناسی و جریان‌های پسااستعماری در دانشگاه‌های غربی، زمینه‌های مهمی برای بررسی علمی استعمار فراهم کرده‌اند و انقلاب اسلامی نیز می‌تواند در شکل‌گیری یک جریان علمی پیشرفته در حوزه پسااستعمار نقش‌آفرین باشد.

رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شناخت ایرانی استعمار را قطب‌نمای حرکت کشور دانست و تأکید کرد: در تحلیل مسائل سیاسی باید دوگانه‌های کاذب کنار گذاشته شود و معیار اصلی، استقلال و وابستگی، خدمت و خیانت باشد تا جامعه در تشخیص مسیر درست و شناخت جریان‌های دشمن دچار خطا نشود.

انتهای پیام/