سربازان صلح در صف جنگ

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: کشور‌های اروپایی عضو ائتلاف موسوم به «ائتلاف داوطلبان» قرار است طی روز‌های آینده رزمایش نظامی مشترکی را در لهستان برگزار کنند. هدف از این رزمایش، تمرین سناریوی اعزام نیروی نظامی به خاک اوکراین در صورت پایان درگیری‌هاست.

این رزمایش‌ها در آستانه مذاکرات صلح میان روسیه، آمریکا و اوکراین در ابوظبی برگزار می‌شوند. پرسش اصلی این است که چرا کشور‌های اروپایی در چنین مقطعی برای استقرار نیرو‌های نظامی خود در اوکراین برنامه‌ریزی می‌کنند و رهبران این کشور‌ها از این اقدام چه اهدافی را دنبال می‌کنند؟

انگلیس، فرانسه و شماری دیگر از کشور‌های اروپایی تصمیم گرفته‌اند پس از پایان درگیری‌ها با روسیه، تضمین‌های امنیتی قابل اتکایی خارج از چارچوب ناتو در اختیار کی‌یف قرار دهند. بر اساس گزارش روزنامه انگلیسی گاردین، ائتلاف مذکور قصد دارد نیرو‌های نظامی خود را در خاک اوکراین مستقر کند و به آنها اجازه دهد در صورت حمله نیرو‌های مسلح روسیه، آتش متقابل گشوده و از خود دفاع کنند.

در عین حال، نیرو‌های موسوم به «نیرو‌های تثبیت‌کننده» قرار نیست به سامانه‌ها یا فناوری‌های نظامی آمریکا متکی باشند و ترکیب آنها تقریباً به‌طور کامل از نیرو‌های کشور‌های اروپایی تشکیل خواهد شد. یک مقام غربی آگاه از این برنامه‌ها به گاردین گفته است: روشن است که ما در برابر هرگونه اقدام تهاجمی، از نیرو‌های خود دفاع خواهیم کرد.

سناریو‌های مربوط به این مأموریت قرار است در جریان رزمایش «ائتلاف» که از هجدهم آبان تا اول آذر در لهستان برگزار می‌شود، مورد تمرین قرار گیرد. در این رزمایش، ۱۱ کشور مشارکت خواهند داشت و نیرو‌های نظامی اروپا، سناریوی استقرار سریع یگان‌های خود در خاک اوکراین پس از پایان درگیری‌ها را تمرین می‌کنند.

در مجموع، حدود دو هزار و ۸۰۰ نفر از نیرو‌های زمینی، دریایی و هوایی در این مانور حضور خواهند داشت. فرانسه با اعزام یک‌هزار و ۵۰۰ نظامی و انگلیس با اعزام ۳۰۰ نیروی نظامی، بخش عمده‌ای از نیرو‌های مشارکت‌کننده را تأمین می‌کنند.

سرلشکر «تام بیتمن» فرمانده نیرو‌های ائتلاف، تأکید کرده است که نیرو‌های مورد نظر برای استقرار در اوکراین، بخشی از ساختار ناتو نخواهند بود و خارج از چارچوب این پیمان نظامی فعالیت خواهند کرد؛ آن هم با حداقل حمایت آمریکا یا حتی بدون پشتیبانی این کشور.

موضوع استقرار نظامیان غربی در اوکراین نیز نزدیک به سه سال است که در سطوح رسمی مورد بحث قرار دارد.  از آنجا که دستیابی به توافق در چارچوب ناتو درباره این موضوع امکان‌پذیر نشده است، سران کشور‌های اروپایی تصمیم گرفته‌اند مذاکرات را خارج از ساختار این ائتلاف دنبال کنند تا آمریکا درگیر چنین مأموریتی نشود.

علاوه بر آمریکا، کشور‌های آلمان، بلژیک، مجارستان، ایتالیا، اسپانیا و اسلواکی نیز با اعزام نیرو به اوکراین مخالفت کرده‌اند. در سال گذشته، ائتلاف موسوم به «ائتلاف داوطلبان» با محوریت انگلیس و فرانسه به‌صورت غیررسمی شکل گرفت.

در ابتدای سال جاری میلادی نیز کی‌یف، لندن و پاریس بیانیه مشترکی درباره قصد خود برای به‌کارگیری نیرو‌های چندملیتی پس از پایان عملیات نظامی امضا کردند. هم‌زمان با برگزاری کنفرانس امنیتی مونیخ، وزیران اروپایی بررسی علنی چارچوب‌های احتمالی این مأموریت را آغاز کردند؛ چارچوب‌هایی که از جمله شامل نظارت بر آتش‌بس، ایجاد منطقه پروازممنوع و مین‌روبی در دریای سیاه می‌شود.

روسیه به‌شدت با هرگونه حضور نیرو‌های نظامی کشور‌های غربی در خاک اوکراین مخالفت می‌کند و چنین سناریویی را اقدامی در راستای تشدید مستقیم تنش‌ها و تهدیدی علیه امنیت ملی خود می‌داند. 

مقام‌های مسکو بار‌ها تأکید کرده‌اند که در صورت استقرار رسمی یگان‌های نظامی کشور‌های عضو ناتو یا حتی نیرو‌های مستقل کشور‌های اروپایی در اوکراین، این نیرو‌ها به اهدافی مشروع و در اولویت حملات نظامی روسیه تبدیل خواهند شد.

گفتنی است هفته آینده مذاکراتی با حضور نمایندگان روسیه، آمریکا و اوکراین در ابوظبی برگزار خواهد شد. «دیمیتری پسکوف» سخنگوی نهاد ریاست‌جمهوری روسیه، پیش‌تر اعلام کرده بود که ریاست هیئت روسی را «ولادیمیر مدینسکی» دستیار رئیس‌جمهور این کشور، بر عهده خواهد داشت.

از سوی آمریکا نیز «استیو ویتکاف» و «جرد کوشنر» نمایندگان ویژه رئیس‌جمهور این کشور، به‌عنوان میانجی و مذاکره‌کنندگان اصلی حضور خواهند یافت. اوکراین نیز آمادگی خود را برای شرکت در این نشست در سطح کارشناسی تأیید کرده است.

در همین حال، «یوری اوشاکوف» دستیار رئیس‌جمهور روسیه، اعلام کرده است که نمایندگان کشور‌های اروپایی اجازه حضور در میز اصلی مذاکرات را نخواهند داشت.  به گفته وی، کشور‌های اتحادیه اروپا حداکثر می‌توانند در حاشیه نشست ابوظبی و در جایگاه ناظر حضور داشته باشند و صرفاً با هیئت‌های آمریکایی و اوکراینی گفت‌و‌گو کنند و حق هیچگونه گفت‌و‌گو با مذاکره کنندگان روسی را نخواهند داشت.

با این حال، برخی کارشناسان معتقدند که کشور‌های اروپایی بیش از هر چیز بر حفظ نفوذ خود در روند تحولات متمرکز شده‌اند و تلاش می‌کنند ابتکار‌های آمریکا برای حل‌وفصل بحران اوکراین را با مانع مواجه کنند.

«آندری کوشکین» کارشناس نظامی و رئیس گروه تحلیل سیاسی و فرآیند‌های اجتماعی ـ روان‌شناختی دانشگاه اقتصاد «پلخانوف» روسیه، در این باره اظهار داشت: گذار اتحادیه اروپا از موضع‌گیری‌های سیاسی و بیانیه‌های کلی به مرحله برنامه‌ریزی عملیاتی، از نگرانی عمیق غرب حکایت دارد. امروز در محافل کارشناسی و سیاسی این برداشت شکل گرفته است که اوکراین ظرفیت‌های خود را به پایان رسانده و تثبیت شکست این کشور صرفاً به زمان و توافق بر سر جزئیات حقوقی بستگی دارد.

این کارشناس احتمال می‌دهد که آماده‌سازی شتاب‌زده نیرو‌های اروپایی، اقدامی حساب‌شده برای جلوگیری از شکل‌گیری توافق احتمالی صلح میان روسیه، آمریکا و اوکراین باشد. وی افزود: سران کشور‌های اروپایی به‌شدت با پایان درگیری‌ها بر اساس شرایط مورد نظر مسکو مخالف‌اند و خواهان ادامه مناقشه هستند. آنها آگاهانه سطح تنش را به مرحله‌ای بالاتر و خطرناک‌تر سوق می‌دهند تا هرگونه توافق سازش‌کارانه‌ای را که بدون مشارکت مستقیم آنها حاصل شود، با شکست مواجه کنند.

به اعتقاد کوشکین، رهبران فرانسه و انگلیس از یک سو تلاش می‌کنند با نمایش جایگاه خود به‌عنوان حامیان اصلی اوکراین، توجه افکار عمومی را از بحران‌ها و مشکلات داخلی کشورهایشان منحرف کنند و از سوی دیگر، با اقدامات خود روند دستیابی به توافق صلح را مختل می‌سازند.

«واسیلی داندیکین» کارشناس نظامی روس نیز معتقد است که تحرکات اخیر اروپا نوعی کارشکنی در روند صلح محسوب می‌شود. وی در این زمینه گفت: مقام‌های اروپایی به نیروی اصلی اخلال در روند صلح تبدیل شده‌اند. آنها با فعالیت‌های نظامی خود تلاش می‌کنند که هرگونه توافق میان روسیه و آمریکا را بی‌اثر کنند؛ همان‌گونه که به اعتقاد برخی، بوریس جانسون در گذشته مانع اجرای توافق استانبول شد.

داندیکین افزود: اروپا به‌شدت نگران آن است که در زمان انعقاد یک توافق راهبردی میان مسکو و واشنگتن، از معادلات کنار گذاشته شود. به همین دلیل تلاش می‌کند از پیش شرایطی ایجاد کند که بدون موافقت کشور‌های این قاره، دستیابی به هرگونه راه‌حل سیاسی ناممکن باشد.

به گفته این کارشناس، برگزارکنندگان رزمایش در لهستان برای افزایش مشروعیت و گستردگی برنامه‌های خود درصدد تشکیل ائتلافی بزرگ‌تر هستند و حتی ممکن است برای افزایش شمار مشارکت‌کنندگان، از نیرو‌های نظامی استرالیا، نیوزیلند و کشور‌های جنوب شرق آسیا نیز دعوت کنند.

با این حال، داندیکین معتقد است که پشت نمایش قدرت اروپا، مشکلات جدی پنهان شده است. وی در توضیح این موضوع به دو مسئله اشاره می‌کند: نخست آنکه کشور‌های اروپایی برای برگزاری چنین رزمایش‌هایی هزینه‌های هنگفتی متحمل می‌شوند و به گفته او، تأمین این هزینه‌ها به‌تدریج از طریق استقراض صورت می‌گیرد.

دوم آنکه در داخل اروپا نیز اختلاف‌نظر درباره اعزام نیرو به اوکراین رو به افزایش است. از جمله، مواضع رئیس‌جمهور جدید بلغارستان و تردید‌های داخلی در لهستان نشان می‌دهد که اجماع لازم میان کشور‌های اروپایی در این زمینه وجود ندارد.

وی همچنین رزمایش‌های متعارف نظامی در منطقه کالینینگراد و اظهارات هسته‌ای فرانسه را نشانه‌هایی از افزایش خطر رویارویی دانست و مدعی شد که بروکسل به رهبری «اورزولا فون در لاین» پیامد‌های اقدامات خود را به‌درستی ارزیابی نمی‌کند و با این رویکرد خطر شعله‌ور شدن جنگ جهانی سوم را افزایش می‌دهد.

کوشکین در تحلیل برنامه استقرار نیرو‌های اروپایی در منطقه احتمالی رویارویی با روسیه اظهار داشت که غرب در تلاش است الگویی از تقابل را تثبیت کند که از نظر خود برای آن مناسب‌تر است. وی همچنین تصریح کرد: به نظر می‌رسد اروپا می‌خواهد محدوده جغرافیایی درگیری‌ها را به‌طور کامل به خاک اوکراین محدود کند. منطق رهبران اروپایی ساده است: شما به خاک ما تعرض نمی‌کنید و ما در خاک اوکراین به رقابت برای تعیین طرف قدرتمندتر ادامه می‌دهیم. در واقع، هم‌اکنون نیز تمام جهان غرب در برابر روسیه قرار گرفته و از اوکراین به‌عنوان میدان آزمایش و ابزاری برای پیشبرد اهداف خود استفاده می‌کند.

این کارشناس معتقد است که غرب از وضعیتی رضایت دارد که در آن کشور‌های اروپایی منابع مالی و تسلیحات را تأمین می‌کنند، اما از نظر حقوقی خود را طرف مستقیم درگیری نمی‌دانند. وی در ادامه افزود: تغییر و توسعه این الگو با هدف تداوم آن در بلندمدت صورت می‌گیرد. راهبردپردازان اروپایی به‌جای رویارویی مستقیم و گسترده با روسیه در تمامی جبهه‌ها تا سال ۲۰۳۰، امیدوارند با استفاده از نیرو‌های موسوم به حافظ صلح، جنگ نیابتی را از طریق نیرو‌های مسلح اوکراین ادامه دهند و منابع روسیه را مستهلک کنند.

کوشکین در ادامه تأکید کرد که تلاش غرب برای تحمیل سناریوی حضور نظامیان خارجی در اوکراین به روسیه، با شکست مواجه خواهد شد. وی گفت: مسکو هیچ توافق صلحی را امضا نخواهد کرد، مگر آنکه مطالبات اساسی این کشور در حوزه امنیت به‌طور کامل تأمین شود. شرط اصلی و غیرقابل‌چشم‌پوشی روسیه همچنان پابرجاست: عدم حضور هرگونه نیروی نظامی خارجی در خاک اوکراین و تضمین وضعیت غیرهسته‌ای، بی‌طرفانه و خارج از ائتلاف‌های نظامی برای این کشور.

داندیکین نیز با اشاره به تحولات میدانی اظهار داشت که با وجود تلاش نیرو‌های اوکراینی برای جمع‌آوری تمامی ذخایر و نیرو‌های احتیاط در محور «اسلاویانسک»، نیرو‌های روسیه همچنان به پیشروی خود ادامه می‌دهند و به اعتقاد او، تغییر موازنه درگیری‌ها آشکار شده است.

انتهای پیام/ 999