رسول و نوید؛ دو همکار شهید
به گزارش خبرنگار حماسه و جهاد دفاع‌پرس، بعضی رؤیا‌ها در حد آرزو باقی می‌مانند، بعضی دیگر آن‌قدر در وجود آدم ریشه می‌دوانند که در رفتار و انتخاب‌هایش خودشان را نشان می‌دهند.
نوید صفری از آن دسته جوان‌هایی بود که نشانه‌ای از رؤیای خود را همیشه همراه داشت. روی پلاک او جمله‌ای نوشته شده بود: «رسول و نوید؛ دو همکار شهید» عبارتی کوتاه که شاید در نگاه اول یادآور یک دوستی ساده باشد، اما آشنایی با زندگی و نوشته‌های شخصی او، معنای عمیق‌تری به این جمله می‌دهد؛ انگار نوید از مدت‌ها قبل، آرزویی را در ذهن پرورانده بود که سرانجام به آن رسید.
کتاب «شهید نوید» نوشته مرضیه اعتمادی و منتشرشده از سوی انتشارات شهید کاظمی، تلاشی برای نزدیک شدن به دنیای این جوان است؛ پسری که زندگی‌اش را از محله تهران‌پارس آغاز کرد و در نهایت در صحرای بوکمال سوریه به شهادت رسید. البته ارزش این کتاب فقط به شرح حضور او در جبهه دفاع از حرم و چگونگی شهادتش محدود نمی‌شود. نویسنده کوشیده است تصویری از انسانی ارائه دهد که در کنار باورها و آرمان‌هایش، زندگی شخصی، خانواده، دوستان، دلبستگی‌ها و روابط عاطفی خود را نیز داشت.
نوید صفری، شهید مدافع حرم، ۱۸ آبان ۱۳۹۶ در منطقه بوکمال به شهادت رسید. بنا بر روایت منتشرشده از شهادت او، سرش از بدن جدا شد؛ پایانی تلخ برای جوانی که سال‌ها پیش از آن، نشانه‌هایی از آرزوی شهادت را در زندگی و نوشته‌هایش بروز داده بود.
«شهید نوید» را می‌توان روایتی از زندگی او از زبان کسانی دانست که هرکدام از زاویه‌ای متفاوت با او آشنا بودند. پدر، مادر، خواهر، دوست و همسرش در این کتاب از خاطرات و تجربه‌های خود گفته‌اند و دست‌نوشته‌های شهید نیز در کنار این روایت‌ها قرار گرفته تا خواننده فقط شنونده خاطرات دیگران نباشد و فرصتی برای آشنایی با افکار و احساسات خود نوید هم پیدا کند.
سه روایت برای شناخت
مرضیه اعتمادی برای روایت زندگی نوید صفری، کتاب را در سه فصل با عنوان‌های «همراه»، «هم‌نفس» و «هم‌قدم» تنظیم کرده است. هر فصل، زندگی شهید را از دریچه نگاه یکی از نزدیکانش دنبال می‌کند و در کنار دو فصل دیگر، تصویری کامل‌تر از شخصیت او به دست می‌دهد.
در فصل نخست، «همراه»، پدر و یکی از دوستان نوید خاطرات خود را بازگو می‌کنند. این بخش خواننده را با سال‌های نخست زندگی او، شکل‌گیری شخصیتش و بخشی از روابط دوستانه و اجتماعی‌اش آشنا می‌کند.
فصل دوم با عنوان «هم‌نفس» به خاطرات مادر و خواهر اختصاص دارد. آنها از نزدیک‌ترین افراد به نوید در فضای خانواده بودند و می‌توانند از رفتارها، روحیات و جزئیاتی سخن بگویند که شاید در روایت‌های رسمی کمتر دیده شود. فصل سوم نیز با نام «هم‌قدم»، از زبان همسر شهید روایت می‌شود؛ کسی که قرار بود سال‌های آینده زندگی را در کنار نوید بگذراند و حالا خاطرات زندگی مشترکشان را بازگو می‌کند.
این شیوه روایت، فقط کنار هم قرار دادن چند خاطره نیست. هرکدام از راویان، بخشی از شخصیت نوید را به تصویر می‌کشند که ممکن است در روایت دیگران دیده نشود. پدر از جایگاه پدری به او نگاه می‌کند، مادر و خواهر از تجربه زندگی در کنار او می‌گویند و همسرش از رابطه‌ای سخن می‌گوید که بر پایه همراهی و زندگی مشترک شکل گرفته بود.
در نتیجه، خواننده با شخصیتی یک‌بعدی روبه‌رو نمی‌شود. نوید در خاطرات اطرافیانش فقط یک رزمنده یا شهید نیست؛ او فرزندی برای پدر و مادر، برادری برای خواهرش، دوستی برای همراهان و همسری برای شریک زندگی‌اش بوده است. همین تفاوت زاویه دید‌ها به کتاب حال‌وهوایی نزدیک به زندگی واقعی می‌دهد.
دست‌نوشته‌هایی با صدای نوید
یکی از بخش‌های قابل توجه کتاب، استفاده از نوشته‌های شخصی شهید در میان خاطرات اطرافیان است. در بسیاری از زندگی‌نامه‌ها، شخصیت اصلی از زبان کسانی معرفی می‌شود که با او زندگی کرده یا همراهش بوده‌اند. این خاطرات ارزشمندند، اما طبیعتاً از حافظه و نگاه راوی عبور می‌کنند.
در کتاب «شهید نوید»، دست‌نوشته‌های باقی‌مانده از او فرصت دیگری در اختیار مخاطب قرار می‌دهد. خواننده علاوه بر شنیدن روایت نزدیکان، می‌تواند با بخشی از افکار و دنیای درونی خود شهید نیز آشنا شود. گاهی یک جمله شخصی، تصویری روشن از دغدغه یا احساس نویسنده آن به دست می‌دهد؛ تصویری که ممکن است در میان خاطرات طولانی دیگران به چشم نیاید.
این نوشته‌ها کمک می‌کنند تا نوید فقط موضوع روایت دیگران نباشد، بلکه صدای خودش نیز در کتاب شنیده شود. از خلال آنها می‌توان به بخشی از باورها، دلبستگی‌ها و نگاه او به زندگی پی برد. به‌ویژه آنکه یکی از محور‌های مهم زندگی‌اش، رابطه عمیقی بود که با شهید رسول خلیلی داشت؛ رفاقتی که ظاهراً از یک دوستی معمولی فراتر رفته و به آرمانی مشترک پیوند خورده بود.
دست‌نوشته‌ها در این کتاب، در کنار خاطرات خانواده و دوستان، به روایت عمق بیشتری می‌دهند. مخاطب می‌تواند آنچه را دیگران از نوید به یاد دارند، با آنچه خود او نوشته است کنار هم بگذارد و از این راه، شناخت دقیق‌تری از شخصیتش پیدا کند.
رفاقتی که روی پلاک ماندگار شد
در میان بخش‌های مختلف زندگی نوید صفری، دوستی او با شهید رسول خلیلی جایگاه ویژه‌ای دارد. این ارتباط در کتاب صرفاً به عنوان خاطره‌ای از یک رفاقت قدیمی مطرح نشده، بلکه بخشی از دنیای فکری و عاطفی نوید را شکل داده است.
نوشته روی پلاک او، «رسول و نوید؛ دو همکار شهید»، نشانه‌ای روشن از اهمیت این پیوند است. این عبارت کوتاه، وقتی در کنار خاطرات و دست‌نوشته‌های شهید قرار می‌گیرد، معنای بیشتری پیدا می‌کند. خواننده به‌تدریج با رابطه‌ای آشنا می‌شود که برای نوید فراتر از همراهی در یک دوره یا مأموریت بوده است.
نویسنده به جای آنکه همه ابعاد این دوستی را در چند جمله توضیح دهد، از مجموعه خاطرات و نوشته‌ها کمک گرفته است تا مخاطب خودش به عمق این ارتباط نزدیک شود. این شیوه در روایت زندگی‌نامه‌ای اهمیت دارد؛ زیرا گاهی یک یادداشت، یک نشانه کوچک یا نوشته‌ای روی پلاک، می‌تواند بیش از توصیف‌های طولانی، احساس و جهان ذهنی یک فرد را آشکار کند.
پلاک نوید، در این میان، تنها وسیله‌ای برای شناسایی او نبود؛ جمله‌ای که روی آن نوشته شده بود، بخشی از خاطره و آرزوی مشترک دو دوست را نیز با خود حمل می‌کرد.
زندگی فراتر از میدان نبرد
نوید صفری ۱۶ تیر ۱۳۶۵ در تهران متولد شد. او از نیرو‌هایی بود که برای حضور در سوریه اعزام شدند و پس از پایان مأموریت اولیه، با درخواست خودش و موافقت فرماندهان، بار دیگر به منطقه دیرالزور بازگشت. سرانجام ۱۸ آبان ۱۳۹۶، در جریان درگیری‌های منطقه بوکمال به شهادت رسید.
با این حال، کتاب «شهید نوید» زندگی او را به تاریخ اعزام و روز شهادتش محدود نمی‌کند. آنچه در روایت مرضیه اعتمادی اهمیت دارد، نشان دادن مسیری است که این جوان در زندگی شخصی و اجتماعی خود طی کرد و در نهایت به انتخابی بزرگ رسید.
نوید در کنار باور‌های اعتقادی و مسئولیت‌هایی که برای خود قائل بود، زندگی خانوادگی و روابط انسانی داشت. او ازدواج کرده بود و همسرش یکی از راویان اصلی کتاب است. حضور روایت همسر در فصل «هم‌قدم» فرصتی فراهم می‌کند تا مخاطب با جنبه‌هایی از زندگی او آشنا شود که در خاطرات پدر، مادر یا دوستانش کمتر مجال طرح پیدا می‌کند.
خاطرات زندگی مشترک، تصویری متفاوت از نوید ارائه می‌دهد؛ مردی که در کنار انتخاب‌های اعتقادی و حضور در میدان دفاع از حرم، قرار بود شریک روز‌های عادی زندگی نیز باشد. این بخش از کتاب کمک می‌کند فاصله میان زندگی روزمره یک جوان و تصمیمی را که در ادامه مسیرش گرفت، بهتر درک کنیم.
به همین دلیل، روایت کتاب تنها درباره حضور در میدان نبرد نیست؛ بلکه از خانواده، رفاقت، عشق و باور‌هایی سخن می‌گوید که در شکل‌گیری شخصیت نوید نقش داشته‌اند. این نگاه مانع از آن می‌شود که تمام زندگی او در یک واقعه یا یک تاریخ خلاصه شود.
بر پایه خاطرات نزدیکان و نوشته‌های شهید
نگارش زندگی‌نامه یک شهید، به‌ویژه زمانی که خانواده و دوستانش هنوز خاطرات روشنی از او دارند، کار ساده‌ای نیست. نویسنده باید روایت‌های مختلف را با حفظ امانت کنار هم قرار دهد و از دل آنها متنی منسجم بسازد؛ متنی که هم به خاطرات راویان وفادار بماند و هم خواننده را با زندگی شخصیت اصلی آشنا کند.
مرضیه اعتمادی برای نوشتن «شهید نوید» به سراغ پدر، مادر، خواهر، همسر و یکی از دوستان شهید رفته و در کنار این خاطرات، از دست‌نوشته‌های خود نوید نیز بهره گرفته است. تنوع منابع، امکان شناخت او از چند زاویه را فراهم می‌کند و باعث می‌شود روایت تنها به یک نگاه محدود نماند.
تقسیم‌بندی سه‌گانه کتاب نیز به سامان یافتن این خاطرات کمک کرده است. هر فصل بخشی از زندگی نوید را از منظر یکی از نزدیکانش پیش می‌برد و در کنار فصل‌های دیگر، تصویری چندوجهی از او می‌سازد. به این ترتیب، خواننده با مجموعه‌ای از خاطرات پراکنده روبه‌رو نیست، بلکه با روایتی مواجه می‌شود که تلاش دارد اجزای مختلف زندگی شهید را به یکدیگر پیوند دهد.
نوید صفری از نسلی بود که در فضای اجتماعی و فرهنگی معاصر رشد کرد، اما باورها و انتخاب‌هایش مسیر زندگی او را به سوی دیگری برد. برای شناخت چنین شخصیتی، دانستن زمان تولد، محل شهادت و چگونگی حضورش در میدان نبرد کافی نیست. باید دید چه چیز‌هایی برای او اهمیت داشت، چگونه با خانواده و دوستانش رفتار می‌کرد و چه تصویری از آینده در ذهن داشت.
کتاب «شهید نوید» از همین مسیر به زندگی او نزدیک می‌شود؛ به جای تمرکز صرف بر پایان زندگی، تلاش می‌کند روز‌هایی را روایت کند که به آن پایان رسیدند. شاید مهم‌ترین امتیاز این اثر نیز همین باشد؛ نوید را نه فقط در لحظه شهادت، بلکه در میان خاطرات خانواده، رفاقت‌ها، زندگی مشترک و نوشته‌های شخصی‌اش به مخاطب معرفی می‌کند؛ جوانی که نام دوست شهیدش را روی پلاک همراه داشت و بخشی از رؤیاهایش را در همان جمله کوتاه ثبت کرده بود.
انتهای پیام/ 122
