فاطمیه در اصفهان از خانه‌ها تا میدان‌های شهر امتداد یافت
گروه استان‌های دفاع‌پرس- «پژمان گنجی‌پور»؛ روضه‌های فاطمیه برای بسیاری از خانواده‌های اصفهانی، خاطره‌ای آشناست؛ مجلس‌هایی که هر سال با فرارسیدن روز‌های شهادت حضرت زهرا (س) در خانه‌ها و مساجد برپا می‌شوند.
گاهی جمعی از اعضای خانواده و همسایه‌ها دور هم جمع می‌شوند، گاهی مسجد محله میزبان عزاداران است و گاهی هیئتی قدیمی، طبق رسم هر سال، برنامه سوگواری خود را برگزار می‌کند.
این رسم آشنا امسال در فضای دیگری هم ادامه پیدا کرده است. در کنار خانه‌ها و مسجدها، خیابان‌ها و میدان‌ها نیز میزبان برنامه‌های عزاداری شده‌اند. روضه‌ها به محیط عمومی شهر راه یافته و بخشی از برنامه‌های شبانه مردم را به خود اختصاص داده است.
در این میان، آنچه توجه‌برانگیز است، کنار هم قرار گرفتن شکل‌های متفاوت عزاداری است؛ از مجلس کوچک خانگی تا برنامه‌های مختلف هیئت‌های مذهبی تا دیگ‌های سمنویی که با نذر و مشارکت مردم برپا می‌شوند. هرکدام از این آیین‌ها، راهی برای زنده نگه‌داشتن یاد بانوی دو عالم است.
روضه‌های قدیمی هنوز چراغ خانه‌ها را روشن می‌کنند
برای بسیاری از خانواده‌ها، ایام فاطمیه با یک قرار تکرارشونده همراه است؛ قراری که هر سال در روز‌های مشخصی از تقویم مذهبی، اعضای خانواده و آشنایان را کنار هم جمع می‌کند. بعضی خانه‌ها از سال‌ها قبل میزبان روضه بوده‌اند و با آغاز فاطمیه، دوباره پذیرای عزاداران می‌شوند.
مسجدها و حسینیه‌ها نیز همچنان جایگاه اصلی بسیاری از برنامه‌های سوگواری‌اند. برخی مساجد هر سال در ایام فاطمیه، مجلس عزاداری برگزار می‌کنند و هیئت‌های مذهبی نیز برنامه‌های خود را با توجه به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س) تنظیم می‌کنند.
بازارها هم رنگ عزا می‌گیرند
سوگواری فاطمیه به خانه و مسجد محدود نمی‌ماند؛ در بازار‌های اصفهان نیز می‌توان نشانه‌های این مناسبت را دید. پارچه‌های مشکی بر سردر مغازه‌ها و بخش‌های مختلف بازار نصب می‌شود و کسبه، فضای محل کار خود را متناسب با روز‌های شهادت حضرت زهرا (س) تغییر می‌دهند.
در برخی بازارها، ماجرا به سیاه‌پوش کردن مغازه‌ها ختم نمی‌شود. تعدادی از کسبه در روز‌های فاطمیه، برای برگزاری مجلس روضه ساعاتی کار را کنار می‌گذارند و گاهی مغازه‌ها را می‌بندند تا در همان فضای بازار مراسم عزاداری برگزار شود. در این ساعت‌ها، جای رفت‌وآمد مشتریان را جمعی از کسبه و حاضران می‌گیرند که برای شنیدن روضه گرد هم آمده‌اند.
این شکل از عزاداری، برنامه‌ای جدا از زندگی روزمره بازاریان نیست؛ بخشی از مناسبت مذهبی را به همان جایی می‌آورد که بیشتر ساعات روز خود را در آن سپری می‌کنند.
خیابان‌هایی که شب‌ها میزبان عزاداران‌اند
در کنار مجالس ثابت و سالانه، خیابان‌های اصفهان نیز در این ایام میزبان برنامه‌های سوگواری شده‌اند. بخشی از این مراسم در ادامه تجمعات شبانه‌ای برگزار می‌شود که بیش از ۲۵۰ شب است با حضور مردم جریان دارد.
این حضور در تمام این مدت به شب‌های مناسب و هوای آرام محدود نبوده است. مردم در سرما، گرما و بارندگی به خیابان آمده‌اند و حتی در روز‌های جنگ و حملات موشکی نیز حضورشان را ادامه داده‌اند. در این تجمعات، پرچم ایران و پرچم سرخ امام حسین (ع)، پسر حضرت زهرا (س)، در کنار یکدیگر دیده می‌شود.
برای حاضران، حضور در خیابان تنها به معنای شرکت در یک برنامه شبانه نیست. بخشی از این همراهی با باور‌های مذهبی، توسل به امام حسین (ع) و امید به عنایت امام زمان (عج) پیوند خورده است. همین پیوند در روز‌های فاطمیه جلوه دیگری پیدا می‌کند؛ زمانی که روضه و مرثیه‌خوانی نیز به برنامه‌های این اجتماعات اضافه می‌شود.
در شب‌های سوگواری، خیابان دیگر فقط محل عبور خودرو‌ها و عابران نیست. جمعی از مردم برای شرکت در مراسم توقف می‌کنند، به برنامه عزاداری می‌پیوندند و ساعاتی را به شنیدن روضه حضرت زهرا (س) اختصاص می‌دهند. به این ترتیب، تجمعاتی که ماه‌ها با حضور شبانه مردم ادامه داشته، در ایام فاطمیه با حال‌وهوای این مناسبت همراه شده است.
موکب‌ها؛ از خدمت‌رسانی تا برگزاری مراسم
موکب‌ها نیز در برگزاری برنامه‌های این ایام نقش دارند. بخشی از فعالیت آنها به پذیرایی و خدمت‌رسانی به عزاداران اختصاص دارد و در برخی موارد، برنامه‌های مذهبی و سوگواری نیز در کنار این فعالیت‌ها برگزار می‌شود.
حضور موکب‌ها، شکل دیگری از مشارکت مردم در مراسم فاطمیه است؛ گروه‌هایی که برای آماده‌سازی و ارائه خدمات، از توان و امکانات خود استفاده می‌کنند و در برگزاری برنامه‌ها سهم دارند. در این میان، خدمت به عزاداران و فراهم کردن امکان حضور آنها در مراسم، بخشی از فعالیت این مجموعه‌هاست.
پای دیگ‌های سمنو؛ نذری‌ای که با همکاری مردم آماده می‌شود
یکی دیگر از آیین‌های این روزها، سمنوپزان به نیت حضرت فاطمه زهرا (س) است؛ رسمی که امسال در باغ نور اصفهان و روستای حیدرآباد در بخش مرکزی شهرستان اصفهان برگزار شد.
در باغ نور، دیگ‌های سمنو با حضور ورزشکاران، شهروندان و خانواده‌ها برپا شد و در این مراسم برای تهیه سمنوی نذری مشارکت کردند و این آیین در نهم آبان، به نیت حضرت زهرا (س) و پنج تن آل‌عبا (ع) برگزار شد.
آماده‌سازی مواد اولیه و هم‌زدن پیوسته دیگ‌ها، بخشی از فرایند پخت است و تا آماده شدن نذری ادامه پیدا می‌کند. همین زمان‌بر بودن، حضور و همکاری چند نفر را ضروری می‌کند.
در حیدرآباد نیز اهالی روستا با برگزاری آیین سنتی سمنوپزان، در این نذر فاطمی مشارکت کردند. برگزاری این مراسم در کنار برنامه باغ نور، نشان می‌دهد که این رسم هم در فضای شهری و هم در محیط روستایی همچنان برگزار می‌شود.
فاطمیه در زندگی روزمره مردم
آنچه در روز‌های فاطمیه اصفهان دیده می‌شود، تنها مجموعه‌ای از مراسم رسمی و از پیش اعلام‌شده نیست. خانواده‌ای در خانه خود روضه برگزار می‌کند، کسبه بازار محل کارشان را سیاه‌پوش می‌کنند، مسجدها و هیئت‌ها میزبان عزاداران می‌شوند و گروه‌هایی از مردم برای برگزاری نذر و پخت سمنو کنار هم قرار می‌گیرند.
در خیابان‌ها نیز حضور شبانه مردم ادامه دارد؛ حضوری که با فرارسیدن ایام فاطمیه، روضه و مرثیه‌خوانی را هم دربرگرفته است. هرکدام از این برنامه‌ها در محل و با شیوه‌ای متفاوت برگزار می‌شوند، اما در همه آنها یک مناسبت مشترک، مردم را به برگزاری مراسم سوگواری حضرت فاطمه زهرا (س) پیوند می‌دهد.
انتهای پیام/
