انفجاری که پایان گمنامی «حاج حسن» بود

سردار حسن طهرانی‌مقدم، بنیان‌گذار صنعت موشکی جمهوری اسلامی ایران، ۲۱ آبان‌ماه ۱۳۹۰ در شهرستان ملارد حین آزمایش موشکی سوخت به همراه ۳۹ نفر از یارانش به شهادت رسید. مردی که نزدیک به ۲۵ سال در گمنامی کار کرد و اقتدار موشکی ایران امروز، بخش بزرگی از خود را مدیون اوست.
کد خبر: ۸۷۶۹۸۳
تاریخ انتشار: ۲۱ آبان ۱۴۰۵ - ۰۷:۲۵ - 12November 2026

گروه حماسه و جهاد دفاع‌پرس، «حسن طهرانی‌مقدم» در ۶ آبان‌ماه ۱۳۳۸ در محله سرچشمه تهران به دنیا آمد. پدرش محمود، خیاط بود و خانواده به همین دلیل از سرچشمه به شکوفه و سپس بهارستان رفت. حسن دوران ابتدایی و دبیرستان را در همین محله‌ها گذراند.

طهرانی مقدم

او در نوجوانی در مسجد زینب کبرای سرچشمه، زیر نظر آیت‌الله سیدعلی لواسانی، تعلیمات دینی را فرا گرفت و به همراه برادرانش در گروه سرود مسجد فعال شد. همان گروه سرود، هستهٔ اصلی گروهی بود که ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ در فرودگاه مهرآباد و در مراسم استقبال از امام خمینی (ره) برنامه اجرا کرد.

با اوج‌گیری فعالیت‌های انقلابی، او هم تحت تأثیر برادرش محمد به صف انقلابیون پیوست. در روز‌های منتهی به پیروزی انقلاب، به همراه دوستانش در فعالیت‌های زیرزمینی نارنجک دستی می‌ساخت؛ نارنجک‌هایی که با سه‌راهی لوله آب تولید می‌شد. شب ۲۲ بهمن در میدان امام حسین (ع) با پرتاب نارنجک دستی، یک خودروی نظامی ارتش را مصادره کرد و سرهنگ سوار بر خودرو را به اسارت گرفت.

او پس از متوسطه در رشته صنایع (برش قطعات صنعتی) در مقطع فوق‌دیپلم مدرسه عالی تکنیکیوم نفیسی پذیرفته شد و در سال ۱۳۵۸ در مقطع کارشناسی مهندسی صنایع ادامه داد و مدرک مهندسی خود را از دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی گرفت.

مردی که توپخانه و موشک سپاه را بنا نهاد

طهرانی‌مقدم تیرماه ۱۳۵۹ در ۲۱ سالگی و در ابتدای شکل‌گیری رسمی سپاه، مسئول اطلاعات منطقه ۳ سپاه شمال شد و تا ۱۳۵۹/۰۷/۳۱ در این سمت ماند. در آن دوره، ناآرامی‌های مرزی و حوادث تجزیه‌طلبانه در کردستان، سپاه را در ۱۵ ماه اول عمر خود متوجه ضرورت تقویت صبغهٔ نظامی کرد.

بعد از عملیات ثامن‌الائمه (ع) و رفع محاصره آبادان، یک آتشبار توپخانهٔ ۱۵۵ میلی‌متری کششی از غنائم دشمن در شمال آبادان، بین دارخوین و پل مارد، بلافاصله تعمیر و علیه دشمن به کار گرفته شد. سه ماه بعد در فتح بستان هم یک گردان توپخانهٔ ۱۳۰ میلی‌متری و یک آتشبار ۱۰۵ میلی‌متری پرتغالی به غنیمت تیپ ۱۴ امام حسین (ع) اصفهان درآمد که به دستور حسین خرازی سازماندهی شد و در فتح‌المبین اجرای آتش کرد. این دو اتفاق، مبدأ شکل‌گیری توپخانهٔ سپاه بود.

طهرانی مقدم

حاج حسن بعد از ثامن‌الائمه (ع) ضعف آتش پشتیبانی در خطوط مقدم را دید و در پاییز ۱۳۶۰ طرح ساماندهی آتش پشتیبانی (خمپاره‌اندازها) را مدون و به حسن باقری تقدیم کرد. نامه را محسن رضایی (فرمانده وقت کل سپاه) امضا کرد و به حسن باقری داد و او آن را به حسن طهرانی‌مقدم رساند. در نامه خطاب به فرماندهان قرارگاه قدس، نصر، فجر و فتح آمده بود: «برادر حسن مقدم به‌عنوان فرمانده پشتیبانی‌کننده آتش‌های خمپاره‌ای سپاه معرفی می‌شوند؛ لازم است با او همکاری کنید».

خود شهید، تأسیس توپخانهٔ سپاه در سال ۱۳۶۱ را این‌گونه روایت می‌کند: «عملیات فتح‌المبین تمام شد. من در سپاه شوش وقتی گزارش را به آقا رشید می‌دادم، دیدم با خنده می‌گوید: مقدم برو توپخانه سپاه را سازماندهی کن. گفتم آقا رشید، ما داریم خمپاره را سازماندهی می‌کنیم. در فتح‌المبین ۱۴۸ قبضه انواع توپ روسی به غنیمت سپاه درآمده بود. آن موقع سپاه ۹ تیپ داشت. قرار شد برویم آن توپ‌ها را بیاوریم و سازماندهی کنیم. شهید حسن شفیع‌زاده اولین نفری بود که رفتم دنبالش. بعد از فتح‌المبین از تیپ المهدی شوش آوردمش پیش خودم و محمد آقایی که از مسئولان توپخانهٔ سپاه بود، به انضمام شهید ناهیدی. این بچه‌های نخبهٔ باهوش را جمع کردیم و توپخانهٔ سپاه را تشکیل دادیم».

راه‌اندازی و سازماندهی «فرماندهی موشکی زمین به زمین سپاه» آبان ۱۳۶۲ به او محول شد و در ۲۱ اسفندماه ۱۳۶۳ اولین موشک ایران به کرکوک شلیک شد. شلیک توپ به بصره هم در بهمن ۱۳۶۲ توسط او انجام گرفت. هنگامی که امام خمینی (ره) با مقابله به مثل حملات موشکی عراق موافقت کردند، کشور هنوز سامانهٔ موشکی نداشت و مقابله به مثل تنها در سطح توپخانه‌ای انجام می‌شد. در جلسه‌ای که سردار حسن طهرانی‌مقدم به‌عنوان فرمانده توپخانه حضور داشت، قرار شد بصره با توپ‌های ۱۳۰ میلی‌متری که حداکثر بردشان ۲۸ تا ۳۰ کیلومتر بود، هدف قرار گیرد.

پس از فرمان تاریخی امام خمینی (ره) مبنی بر تشکیل نیرو‌های سه‌گانه سپاه، شهید مقدم در سال ۱۳۶۴ به سِمت فرماندهی موشکی نیروی هوایی سپاه منصوب شد.

سازندهٔ اقتدار موشکی؛ از نازعات تا شهاب ۳

از دیگر افتخارات شهید طهرانی‌مقدم می‌توان به تلاش برای استقلال در صنعت موشکی در سال ۱۳۶۵، راه‌اندازی یگان موشکی حزب‌الله در لبنان در سال‌های ۶۵–۶۶، دستیابی به موشک نازعات به‌عنوان اولین موشک ایرانی در سال ۱۳۶۶، شرکت در عملیات مرصاد در مرداد ۱۳۶۷، موفقیت در ساخت شهاب ۳ در سال ۱۳۷۷، ساماندهی صعود بزرگ به قله دماوند در سال ۱۳۸۱، انتصاب به جانشینی نیروی هوافضای سپاه در سال ۱۳۸۴ و انتصاب به ریاست سازمان جهاد خودکفایی سپاه در آذر ۱۳۸۵ اشاره کرد. عمده کار‌های تحقیقاتی شهاب ۳ را خود او انجام داد و در اول مهر ۱۳۸۴ به‌عنوان جانشین سردار علی زاهدی در نیروی هوایی سپاه منصوب شد و در ۲۵ آذر ۱۳۸۵ مشاور فرمانده‌کل سپاه در امور موشکی و رئیس سازمان خودکفایی شد. آخرین سمت او ریاست سازمان جهاد خودکفایی سپاه بود.

طهرانی مقدم

محمد طهرانی‌مقدم، برادر شهید، دربارهٔ راه‌اندازی یگان موشکی حزب‌الله لبنان می‌گوید: «حاج حسن حتی به لبنان آمد و یگان موشکی حزب‌الله را ایجاد کرد. تقریباً سال ۶۵–۶۶ بود. بچه‌های حزب‌الله دوستدار حاج حسن‌آقا بودند. با کار‌هایی که او انجام داد، حزب‌الله به سلاح‌هایی مجهز شد که هرگاه صهیونیست‌ها شرارتی می‌کردند با پاسخ دندان‌شکن روبه‌رو می‌شدند. بهترین هدیه حاج حسن‌آقا به حزب‌الله، آموزش و انتقال تجربیات موشکی بود؛ به‌طوری که پیروزی حزب‌الله در جنگ ۳۳ روزه و حماس در جنگ ۲۲ روزهٔ غزه مدیون همین آینده‌نگری او بود».

شهید طهرانی‌مقدم انسان تک‌بعدی نبود. با وجود فعالیت‌های جهادی و تخصصی، با نظم و برنامه‌ریزی در عرصه‌های دیگر هم مفید بود؛ از جمله ورزش که علاقهٔ همیشگی‌اش بود. کمک به محرومان، سرپرستی ایتام سادات، ساخت و بازسازی چندین مسجد، دارالقرآن و حوزهٔ علمیه از دیگر فعالیت‌های او بود. خانم فائضه غفارحدادی، نویسندهٔ کتاب «خط مقدم»، می‌گوید: «حاج حسن مقدم در هیچ عرصه‌ای وارد نشد مگر اینکه به اوج حرفه‌ای شدن رسید. در فوتبال حرفه‌ای شد، در کوهنوردی به مکان‌های مهمی صعود کرد و در عرصهٔ علمی هم دانشمند شد. اخلاص و تواضعش باعث شد هرگز در معرض رسانه‌ها قرار نگیرد و اهل مصاحبه نبود».

رهبر مجاهد شهید انقلاب اسلامی در پیام تسلیت خود، شهید طهرانی‌مقدم را «سردار عالی‌قدر»، «دانشمند برجسته» و «پارسای بی‌ادعا» خواندند و فرمودند: «شهید طهرانی مقدم سراپا اخلاص بود؛ من بیست‌وپنج، شش سال است که ایشان را از نزدیک می‌شناسم، همت خیلی بلندی داشت؛ افق‌های خیلی بلندی را می‌دید. یکی از خصوصیات برجستهٔ ایشان مدیریت بود؛ یک مدیر طبیعی بود؛ درس مدیریت هم نخوانده بود، اما واقعاً یک مدیر بود».

او در وصیت خود خواسته بود: «روی سنگ قبرم بنویسید، اینجا مدفن کسی است که می‌خواست اسرائیل را نابود کند». همچنین وصیت کرده بود: «هر وقت به یاد من افتادید، برای شادیم یاد و ذکر اهل بیت (ع) و ذکر مصیبت آقا اباعبدالله و ائمه اطهار (ع) نمایید».

روایت ۲۱ آبان؛ شهادت در ملارد

سردار حسن طهرانی‌مقدم تا روز آخر عمر، به‌عنوان مسئول سازمان سپاه در ایجاد توان علمی و دانشی پایه و زیربنایی، مشغول کار‌های علمی و تحقیقاتی بود. ۲۱ آبان‌ماه ۱۳۹۰، در حوالی ساعت یک و بیست دقیقه، تهران و حومهٔ تهران با صدای مهیبی لرزید. لرزش انفجار در بیشتر شهر‌های استان‌های تهران و البرز مانند تهران، شهریار، شهرقدس، نسیم‌شهر کرج، پرندک، اشتهارد، ملارد، ماهدشت و بخش‌هایی از ساوه احساس شد. برخی گفتند زلزله بود، برخی گمان کردند پمپ بنزین منفجر شده و عده‌ای از نشت گاز سخن می‌گفتند.

طهرانی مقدم

شدت انفجار به‌حدی بود که شیشهٔ برخی ساختمان‌های شهریار و شهر قدس از جمله ساختمان دانشگاه شهر قدس فرو ریخت و دود غلیظی تا ۱۰ کیلومتری محل حادثه پخش شد. طولی نکشید که خبر پخش شد: سردار حسن طهرانی‌مقدم، رئیس سازمان خودکفایی سپاه، به همراه جمعی از پاسداران در شهرستان ملارد، حین یک آزمایش موشکی مهم و جابه‌جایی سوخت به شهادت رسیدند.

آمار شهدا ابتدا در اعلام رسمی سپاه ۱۷ نفر اعلام شد؛ اما با ادامهٔ عملیات تجسس در بخش‌های تخریب‌شده، پیکر‌های بیشتری از زیر آوار بیرون آمد و نهایتاً مشخص شد ۳۹ نفر در این حادثه به شهادت رسیده‌اند؛ ۳۹ نفری که هر کدام سابقه‌ای درخشان در پا گرفتن توان موشکی ایران داشتند. چندی بعد این شهدا به «شهدای اقتدار» معروف شدند.

محمد طهرانی‌مقدم دربارهٔ تهدید‌های منافقین می‌گوید: «برادرم چند بار از جانب منافقین تهدید شد، به دلیل آنکه موشکی به مقر منافقین در خاک عراق زد. همان شب رادیو منافقین اعلام کرد این مقدم را ما می‌زنیم. زمانی که ترور شهید صیاد شیرازی را طراحی کردند، همزمان طرح ترور حاج حسن‌آقا را هم در دستور کار داشتند که یک گروه از آنها دستگیر شدند».

پس از این انفجار، رسانه‌های بیگانه شایعاتی مطرح کردند؛ از انفجار کلاهک هسته‌ای تا خرابکاری موساد. مجله تایم به‌نقل از یک «مقام اطلاعاتی غربی» نوشت این انفجار کار موساد بوده و روزنامهٔ دیلی تلگراف مدعی شد موساد با همکاری منافقین این عملیات را اجرا کرده است. اما مرحوم سرلشکر فیروزآبادی (رئیس وقت ستادکل نیرو‌های مسلح وقت)، سردار شریف (مسئول روابط عمومی وقت سپاه) و سردار حاجی‌زاده (فرمانده شهید نیروی هوافضای سپاه) این شایعات را رد کردند و علت واقعه را حادثه در حین جابه‌جایی سوخت و آزمایش موشکی عنوان کردند. اما بحث‌ها پیرامون خرابکاری و ترور کماکان بقای است.

اقتدار امروز ایران اسلامی در مواجهه با آمریکا و رژیم حرام‌زاده صیهونی در دفاع مقدس دو و سوم مدیون تلاش مردانی همچون او و دیگر شهدایی مثل محمود باقری، امیر علی حاجی زاده و.. است که تنها با شهادت از گمنامی درآمدند. 

انتهای پیام/ 119

نظر شما
captcha
پربیننده ها
آخرین اخبار