مکتب فاطمی؛ نقشه راه بصیرت و کنشگری زن مسلمان

گروه استان‌های دفاع‌پرس- «صدیقه رضایی» مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان‌رضوی؛ سیره سیاسی حضرت فاطمه‌زهرا (سلام‌الله‌علیها) را نمی‌توان فقط در اعتراض به حوادث پس از رحلت پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) خلاصه کرد. شخصیت سیاسی و اجتماعی آن حضرت، جلوه‌ای از معرفت و بصیرت، مسئولیت‌پذیری اجتماعی، حق‌طلبی و جهاد تبیین است. ایشان الگویی از زن مسلمان را به نمایش گذاشتند که در کنار برخورداری از معرفت دینی و معنویت، درباره سرنوشت جامعه بی‌تفاوت نیست و در بزنگاه‌های حساس تاریخی، مسئولیت خود را در دفاع از حقیقت و روشنگری ایفا می‌کند. بازخوانی این سیره، برای شناخت جایگاه و مسئولیت زنان مسلمان در جامعه امروز اهمیت ویژه‌ای دارد.

نخستین مؤلفه این سیره، شناخت جریان‌های حق و باطل و برخورداری از قدرت تحلیل تحولات اجتماعی و سیاسی است. حضرت‌زهر ا (س) نشان دادند که حضور اجتماعی و سیاسی باید با آگاهی، شناخت و بصیرت همراه باشد. زن مسلمان برای ایفای نقش مؤثر در جامعه، باید بتواند مسائل و تحولات پیرامونی را به‌درستی بشناسد، جریان‌های مختلف را تشخیص دهد و در برابر حوادث و اتفاقات، موضعی آگاهانه و مبتنی بر شناخت داشته باشد.

مؤلفه دوم، بهره‌گیری از دانش، استدلال و ظرفیت‌های ارتباطی برای روشنگری و مقابله با تحریف است. خطبه فدکیه جلوه‌ای برجسته از این رسالت در سیره حضرت‌زهرا (س) به شمار می‌رود. آن حضرت با تکیه بر معرفت دینی، استدلال و تبیین حقایق، به روشنگری پرداختند و نشان دادند که دفاع از حقیقت، نیازمند آگاهی، قدرت بیان و توانایی انتقال درست پیام است. این ویژگی، امروز نیز در قالب جهاد تبیین و مسئولیت آگاه‌سازی جامعه، ازجمله وظایف مهم زنان مسلمان به شمار می‌رود.

سومین مؤلفه، بی‌تفاوت‌نبودن درباره سرنوشت جامعه و حضور آگاهانه و مسئولانه در عرصه‌های مورد نیاز است. در سیره فاطمی، زن مسلمان فقط ناظر تحولات جامعه نیست، بلکه متناسب با مسئولیت و تکلیف خود در صحنه حاضر می‌شود. این حضور، با شناخت موقعیت، احساس مسئولیت و پایبندی به ارزش‌های دینی همراه است. از همین رو، دفاع از حقیقت و ارزش‌های اسلامی، همراه با حفظ استقلال فکری و پایبندی به اصول، از دیگرابعاد مهم شخصیت سیاسی حضرت‌زهرا (س) است.

مؤلفه دیگر، پیوند مطالبه‌گری و کنشگری اجتماعی با عدالت، صداقت، کرامت و اخلاق اسلامی است. در الگوی فاطمی، حق‌طلبی و دفاع از ارزش‌ها از معیار‌های اخلاقی و دینی جدا نیست. زن مسلمان در عرصه مطالبه‌گری و مسئولیت اجتماعی، ضمن دفاع از حقیقت، باید کرامت انسانی، صداقت و اخلاق اسلامی را نیز پاس بدارد.

همچنین نقش تربیتی حضرت‌زهرا (س) و تأثیرگذاری ایشان بر فرهنگ و آینده جامعه اسلامی، از ابعاد مهم این الگوست. تربیت نسل آگاه و برخوردار از معرفت و بصیرت، بخشی جدایی‌ناپذیر از مسئولیت اجتماعی و فرهنگی بانوان است.

امروز ما باید با تأسی به حضرت‌زهرا (س) و در راستای تبیین رهبر شهیدمان درباره «الگوی سوم زن مسلمان»، زمینه تربیت بانوانی را فراهم کنیم که علاوه بر برخورداری از دانش و معنویت، قدرت تحلیل مسائل روز، توانایی جهاد تبیین و آمادگی حضور مؤثر در عرصه‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی و مدیریتی را داشته باشند؛ بانوانی که هم از هویت دینی و اخلاقی خود صیانت می‌کنند و هم در قبال مسائل و تحولات جامعه احساس مسئولیت دارند.

زن میدان‌دار در مکتب فاطمی، زنی است که بصیرت دارد، قدرت تشخیص و تحلیل مسائل را در خود تقویت می‌کند، در مسیر روشنگری و تبیین حقایق گام برمی‌دارد و در بزنگاه‌های تاریخی از حضور و ایفای نقش تأثیرگذار غافل نمی‌شود. چنین زنی، حضور اجتماعی را در کنار معنویت و اخلاق دنبال می‌کند و مسئولیت‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی خود را در پیوند با ارزش‌های اسلامی می‌بیند.

بر این اساس، ما باید با الگوبرداری از حضرت‌زهرا (سلام‌الله‌علیها)، از زن منتظر و ناظر بر تحولات جامعه به سوی زن بصیر، تبیینگر و میدان‌دار در مسیر تحقق تمدن اسلامی حرکت کنیم. این همان پیوند میان الگوی فاطمی، هویت زن مسلمان و مسئولیت تمدنی بانوان در جامعه معاصر است؛ الگویی که در آن معرفت، معنویت، حق‌طلبی، مسئولیت‌پذیری و حضور آگاهانه اجتماعی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

انتهای پیام/