دست برتر کرملین در ابوظبی
گروه بینالملل دفاعپرس: برگزاری مذاکرات سهجانبه میان مسکو، کییف و واشنگتن در ابوظبی، گواهی بر این حقیقت است که جنگ فرسایشی اوکراین به نقطه عطف سرنوشتسازی رسیده و ساختار موازنه قدرت در حال دگرگونی است. این رویداد نه محصول یک دیپلماسی متوازن، بلکه نتیجه اضمحلال گزینههای اوکراین در برابر بمبارانهای سهمگین روسیه و واقعگرایی فزاینده غرب در محاسبات امنیتی خود است. از این رو، با وجود اینکه این گفتوگوها دستاورد فوری ملموسی به همراه نداشت، اما دورنمایی را ترسیم کرد که در آن اوکراین ضعیفشده در میدان نبرد، ناگزیر است به پای میز مذاکره با رقیب قدرتمند خود برود و تن به پذیرش سازشی تلخ و ناخواسته بدهد.

این اجبار دیپلماتیک در حالی شکل گرفته است که شکاف عمیق سیاسی میان طرفین همچنان پابرجاست و «ولودیمیر زلنسکی» رئیسجمهور اوکراین، همین هفته در «کپنهاگ» از زنده بودن ولادیمیر پوتین ابراز تاسف کرد. با این حال، واقعیتهای خشن میدان نبرد، رئیس رژیم اوکراین را به سمت پذیرش شرایطی سوق میدهد که تا چندی پیش غیرقابل تصور بود. «داوید آراخامیا» از مذاکرهکنندگان ارشد اوکراین و رهبر فراکسیون پارلمانی حزب زلنسکی، مذاکرات ابوظبی را یکی از دشوارترین گفتوگوهای خود از سال ۲۰۲۲ تاکنون توصیف کرده و اذعان داشته است که هیئت روسی با دستورالعملهایی بسیار سختگیرانه حاضر شده و نرم کردن لحن مذاکرات تقریبا ناممکن بوده است. این اعتراف نشان میدهد مسکو کاملا آگاه است که از موضع قدرت و دست برتر در حال چانهزنی است.
در سوی مقابل، لحن خوشبینانه مقامات کرملین حکایت از آن دارد که روسیه بدون عقبنشینی حتی یک میلیمتر از شروط پیشین خود، مسیر صلح را هموار میبیند. «ولادیمیر مدینسکی»، دستیار پوتین، از نزدیکتر شدن دو کشور به صلح سخن گفته و حتی آراخامیا نیز به وجود شتابی برای دستیابی به راهحل تا پیش از پایان سال میلادی اشاره کرده است. این خوشبینی در حالی ابراز میشود که مسکو همچنان بر ایجاد یک اوکراین بیطرف، غیرنظامی و متعهد به حفظ حقوق جمعیت روسزبان خود پافشاری میکند و هیچ نشانهای از تعدیل این خواستههای بنیادین بروز نداده است.
شگفتی جهان غرب از این تحولات، ریشه در این واقعیت دارد که بخش عمدهای از سال ۲۰۲۶ با روایتگری سیاستمداران غربی و رسانههای جریان اصلی پیرامون تغییر موازنه جنگ به نفع اوکراین سپری شد؛ سرابی که با تکیه بر حملات دوربرد کییف به تأسیسات نفتی روسیه و کندی پیشرویهای مسکو تقویت میشد و حتی تا سپتامبر امسال ادامه یافت. این دقیقا در مقطعی بود که «گیتاناس ناوسدا»، رئیسجمهور لیتوانی، از شکست عملی روسیه دم زد و «مارک روته»، دبیرکل ناتو، وضعیت مسکو را وخیم توصیف کرد. این جو روانی به حدی بود که حتی در نشست سران ناتو در آنکارا در ماه ژوئیه، به نظر میرسید دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نیز به این تصور از دست برتر کییف در میدان نبرد تن داده است.
اما پاسخ روسیه به پیشرویهای اوکراین که با بودجه اروپایی و اطلاعات آمریکایی پشتیبانی میشد، به سرعت این توهمات را در هم شکست و کییف را عاجز ساخت. مسکو با حملات هوایی شبانهروزی و بیوقفه، پیامی مرگبار مخابره کرد: هرگونه ضربه به خاک روسیه، با ویرانی تاریخی در اوکراین پاسخ داده خواهد شد که بازسازی آن دههها زمان میبرد. با فرا رسیدن زمستان، انهدام زیرساختهای انرژی و قطع سیستمهای گرمایش مرکزی، میلیونها شهروند اوکراینی ساکن آپارتمانها را در آستانه یک فاجعه انسانی قرار داده و هزینههای سرسامآور تامین برق از طریق ژنراتورها، توان مالی اوکراین و مالیاتدهندگان غربی را تحلیل برد. این شرایط بحرانی، بیش از فشارهای دولت ترامپ، زلنسکی را وادار کرد پیش از رسیدن بهار تن به مذاکره دهد.
در امتداد این بنبست میدانی، نگاه حاکمیت غرب نیز دستخوش دگرگونی بنیادین شده و تابوی چهارساله گفتوگو درباره معماری امنیت پساجنگ اروپا فرو ریخته است. این موضوع که نخستین بار توسط «جرد کوشنر»، داماد ترامپ و مذاکرهکننده آمریکایی، مطرح شد و خشم محافل جنگطلب را برانگیخت، اکنون به محور اصلی مذاکرات ابوظبی تبدیل شده و دقیقا همان خواستهای است که مسکو در دسامبر ۲۰۲۱ و پیش از آغاز تهاجم تمامعیار روی میز گذاشته بود. اگرچه کوشنر مسائل ارضی و پافشاری روسیه بر خروج نیروهای اوکراینی از بخشهای باقیمانده منطقه دونتسک را سختترین گره مذاکرات دانسته، اما این پافشاری میتواند پوششی تاکتیکی برای کسب حداکثر امتیاز در پرونده کلان امنیت اروپا باشد، زیرا شهرهایی مانند «اسلوویانسک» و «کراماتورسک» برای کرملین بیش از آنکه ارزش راهبردی داشته باشند، ارزش نمادین و تبلیغاتی دارند.
این تغییر رویکرد در پایتختهای اروپایی نیز شکافی آشکار میان تندروها و عملگرایان پدید آورده و حتی سرسختترین حامیان ادامه جنگ را به تغییر مسیر واداشته است. در حالی که «الکساندر استاب» رئیسجمهور فنلاند و «یوناس گار استوره» نخستوزیر نروژ، پیش از نشست ابوظبی با چراغ سبز پنهان بخشی از رهبری اتحادیه اروپا گفتوگوی تلفنی طولانی با پوتین انجام دادند، آمریکا و اوکراین نیز پیشنهاد کردهاند اروپاییها یک نماینده واحد برای حضور در دور بعدی مذاکرات معرفی کنند؛ طرحی که به گفته «استیو ویتکاف»، فرستاده ویژه آمریکا، با موافقت پوتین روبهرو شده، هرچند کرملین تحقق آن را به شخصیت فرد انتخابشده مشروط کرده است.
همزمان با استقبال مسکو از حضور «الکسوس گرینکویچ»، فرمانده عالی ناتو در اروپا، در ابوظبی، «فریدریش مرتس»، صدراعظم آلمان، از امکان گفتوگو با پوتین در نشست بعدی گروه ۲۰ سخن گفته و «وس استریتینگ» وزیر دفاع انگلیس، بر گشودن کانالهای ارتباطی با مسکو تاکید کرده است. این تحولات چهرههایی، چون «کایا کالاس» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و «مته فردریکسن» نخستوزیر دانمارک را در انزوا قرار داده و زلنسکی مفلوک را ناچار ساخته است در مسیر صلحی گام بردارد که قواعد آن را مسکو دیکته میکند.
انتهای پیام/ ۴۶۱
