برابری زیر گیوتین/ مکرون انقلاب فرانسه را به باد داد
گروه بینالملل دفاعپرس: پایتخت فرانسه بار دیگر به کانون تلاقی خشم معترضان مدنی، بحران عمیق فرسایش خدمات عمومی و شکافی عمیق میان شعارهای بنیادین جمهوری و واقعیت خشن روزمره زندگی شهروندان تبدیل شده است. با این حال، بیش از هر چیز متوجه افول کیفیت زندگی، زوال تدریجی خدمات دولتی، به ویژه نظام آموزشی و بحران نابرابریهای ریشهدار ساختاری شده است.

هزاران نفر از دانشآموزان، معترضان، کارگران و اعضای اتحادیههای صنفی در جریان تجمعات اخیر در پاریس و سایر شهرهای فرانسه، با حضور در معابر عمومی، اشغال میدانهای اصلی و سر دادن شعارهای ضد دولتی، نسبت به وضعیت بحرانی مدارس، کمبود شدید معلمان و فرسودگی ساختمانهای آموزشی در حاشیهها و مناطق کمبرخوردار اعتراض کردند. این اعتراضات که به سرعت ابعادی فراتر از محیطهای آموزشی به خود گرفت، به نمادی از نارضایتی عمومی عمیقتر در خصوص هزینههای کمرشکن زندگی، سقوط قدرت خرید خانوارها و عقبنشینی ساختاری دولت «امانوئل مکرون» از مسئولیتهای اجتماعی و حمایتیاش تبدیل شد ومشروعیت و اعتبار دولت را به عنوان متولی اصلی منافع عمومی بهشدت زیر سوال برد.
ریشههای عمیق این بحران را باید در تضادی بنیادین جستوجو کرد که بیش از دو قرن است ساختار سیاسی و اجتماعی فرانسه را درگیر خود ساخته است. شعار معروف انقلاب ۱۷۸۹ یعنی «آزادی، برابری، برادری» همواره به عنوان پایه و اساس هویت ملی به کودکان فرانسوی آموزش داده میشود، اما فاصله فاحش میان این آرمانهای مکتوب در قوانین اساسی و واقعیت عینی جامعه، سالهاست که به منبع اصلی سرخوردگی و بیاعتمادی عمومی تبدیل شده است.

قانون اساسی فرانسه، اعلامیه حقوق بشر و شهروند و همچنین مقدمه قانون اساسی ۱۹۴۶ به صراحت بر برابری حقوقی شهروندان و وظیفه بدیهی دولت در تامین آموزش عمومی رایگان و همگانی در تمام سطوح تاکید دارند، اما در عمل، کیفیت آموزش و امکان پیشرفت و تحرک اجتماعی به شدت به محل سکونت افراد، جغرافیای شهری و میزان تمکن مالی خانوادهها گره خورده است.
اگرچه انقلاب کبیر فرانسه بیش از دو قرن پیش پایههای قانونی امتیازات ناشی از وراثت و نظام طبقاتی اشرافی را از میان برداشت، اما نابرابریهای اجتماعی امروز به شکلهایی پنهانتر و پیچیدهتر نظیر ثروت خانوادگی، موقعیت جغرافیایی، دسترسی به شبکههای ارتباطی حرفهای و برخورداری از تحصیل در مدارس باکیفیت، بازتولید میشود. در این میان، نظام آموزشی دیگر به عنوان کارآمدترین ابزار تحرک طبقاتی و شایستهسالاری عمل نمیکند؛ چرا که دانشآموزانِ محصل در مدارس کمامکانات، ناچار هستند تقاص شکستی سیستمی را پس بدهند که دولت در تجهیز و پشتیبانی از آن کوتاهی کرده است.

ویژگی منحصربهفرد و بارز اعتراضات جاری، علاوه بر مطالبات صنفی و اقتصادی، فرم و زبان فرهنگی نوینی است که نسل جوان برای ابراز نارضایتی خود برگزیده است. نسل جدید معترضان با بهرهگیری هوشمندانه از فرهنگ عامه جهانی، انیمه، مانگا، الگوهای طنز در فضای مجازی و ارجاعات به داستانها و قهرمانان خیالی دنیای کمیک و سینما، هویت جمعی متمایزی خلق کردهاند که به دور از تشکلهای سنتی سیاسی عمل میکند. این نمادپردازی خلاقانه، ابزاری قدرتمند برای همبستگی میان دانشآموزان شهرهای مختلف فراهم کرده است؛ با این حال، دولت و نهادهای امنیتی به جای ریشهیابی هشدارهای مطرح شده درباره وضعیت رو به زوال نهادهای عمومی، ترجیح دادهاند با رویکردی امنیتی، انقباضی و توسل به زور پلیس به مقابله با اعتراضات بپردازند.
از این رو، استفاده از ابزارهای سختافزاری و امنیتی برای مهار نارضایتیهای مدنی، روندی نگرانکننده در سیاست داخلی فرانسه ایجاد کرده است؛ به گونهای که اختیارات استثنایی و امنیتی اعمال شده در پی بحرانهای گذشته، به تدریج وارد قوانین عادی کشور شده و دولت را در جایگاهی قرار داده که بیش از اصلاح ریشهای مشکلات، به سرکوب و مهار پیامدهای شکستهای نهادی متمایل است. این رویکرد حاکمیت لحنی از بالا به پایین از سوی رهبران سیاسی نظیرامانوئل مکرون، نهتنها معترضان را آرام نکرده، بلکه اراده آنان را برای حضور در صحنه و تاثیرگذاری بر روندهای سیاسی پیشرو مستحکمتر ساخته است.

با نزدیک شدن به تحولات انتخاباتی آتی ریاستجمهوری در آوریل ۲۰۲۷ و ورود این نسل از دانشآموزان و دانشجویان معترض به صف رایدهندگان، تقابل میان جوانان و دولتمردان به نقطه عطف و مرحلهای سرنوشتساز رسیده است. در این میان، پیوند خوردن مطالبات این بدنه جوان با جریانهای سیاسی چپ، ابعاد تازهای به این اعتراضات بخشیده است؛ به طوری که احزاب و جریانهای چپگرا تلاش میکنند با بهرهگیری از این فضای اعتراضی، پتانسیل خشم نسل جوان را به یک نیروی سیاسی منسجم بدل سازند تا از این طریق، خلأ موجود در ساختار قدرت را پر کرده و پاسخی جدی به بحرانهای انباشتهشده ارائه دهند.
با این حال، برخورد قهرآمیز و امنیتی دولت با خواستههای بهحق جامعه، نهتنها از حجم اعتراضات نکاسته، بلکه انگیزه مشارکت سیاسی جوانان را دوچندان کرده و این پرسش بنیادین و تاریخی را بار دیگر با شعاری رسا زنده نگه داشته است که جمهوری فرانسه تا چه اندازه قادر خواهد بود به وعده فراموششدهاش یعنی «برابری» پایبند بماند و آیا جریانهای سیاسی چپ و دیگر مدعیان تغییر، توانایی ارائه پاسخی کارآمد و ریشهای به این مطالبات دیرینه را خواهند داشت یا خیر.
انتهای پیام/ ۴۶۱
