«اختران تهران»؛ روایتی از عالمانی که در تاریخ پایتخت کمتر دیده شدهاند
به گزارش گروه فرهنگ دفاعپرس، در ادامه نشستهای هفته کتاب نشر بینالملل، نشست رونمایی و معرفی مجموعه سهجلدی «اختران تهران» نوشته محسن دریابیگی، با محوریت بازشناسی عالمان دینی و بررسی نقش علمی، معنوی و اجتماعی روحانیت در تاریخ تهران، در کتابفروشی نشر بینالملل برگزار شد.
محسن دریابیگی، نویسنده مجموعه سهجلدی «اختران تهران»، در این نشست که با میزبانی میثم رشیدی مهرآبادی برگزار شد، با اشاره به ضرورت ثبت و معرفی شخصیتهای کمترشناختهشده روحانیت اظهار داشت: بسیاری از عالمان دینی در طول تاریخ برای مردم و جامعه منشأ خدمات ارزشمندی بودهاند، اما آنگونه که شایسته است شناخته نشدهاند. بخشی از هدف من در این پژوهش، کشف همین شخصیتها و معرفی ابعاد مختلف زندگی و فعالیت آنها بوده است.

وی با اشاره به نقش اجتماعی روحانیون در دورههای مختلف تاریخی گفت: گاهی روحانیونی وجود داشتهاند که با وجود ارتباط با ساختارهای حکومتی، از این موقعیت برای پیگیری مشکلات مردم و گرهگشایی از مسائل آنان استفاده میکردند. در دورههایی که سازوکارهای اداری و حکومتی امکان پاسخگویی به مطالبات مردم را فراهم نمیکرد، برخی عالمان دینی با استفاده از ظرفیت و ارتباطات خود به یاری مردم میشتافتند. این بخش از تاریخ روحانیت نیز باید بهدرستی روایت شود.
دریابیگی تأکید کرد: نباید همه شخصیتها را با یک معیار و پیشداوری ارزیابی کرد. برای شناخت دقیق تاریخ، باید انگیزهها، شرایط اجتماعی و عملکرد افراد را در بستر زمان خود بررسی کنیم. حتی ارتباط یک روحانی با دستگاه سلطنت لزوماً به معنای همراهی با منافع حکومت نبوده و در مواردی با هدف خدمت به مردم صورت گرفته است.
نویسنده «اختران تهران» در ادامه با بیان اینکه شناخت روحانیت نباید به چند چهره مشهور محدود شود، گفت: در میان عالمان دینی، شخصیتهایی وجود دارند که از نظر علمی، عقلانی و معنوی ظرفیتهای برجستهای داشتهاند، اما کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند. برای مثال، در پژوهش درباره فیاض همدانی به ارتباط و ارادت شخصیتهایی مانند دهخدا و صنعتی به او رسیدم. چنین نمونههایی نشان میدهد که میراث علمی و معنوی روحانیت ابعاد گستردهتری از آن چیزی دارد که معمولاً در ذهن جامعه شکل گرفته است.
وی با تأکید بر ضرورت انتقال این میراث به نسل جدید افزود: امروز باید شخصیتهایی را معرفی کنیم که جوانان بتوانند با زندگی، اندیشه و منش آنها ارتباط برقرار کنند. روحانیت تنها یک عنوان یا لباس نیست؛ پشت این عنوان، تاریخ متنوعی از تلاشهای علمی، فرهنگی، اجتماعی و معنوی قرار دارد که باید شناخته شود.
دریابیگی درباره روند گردآوری اطلاعات این مجموعه نیز اظهار داشت: بخش مهمی از کار بر مطالعات میدانی و گفتوگو با افراد مختلف استوار بوده است. بسیاری از اطلاعات در خلال دیدارها و گفتوگوهای معمولی به دست آمده است. گاهی در یک جمع خانوادگی یا مهمانی، با پرسوجو درباره پیشینه یک خانواده به نام عالمی میرسیدم که تاکنون در منابع به او توجه نشده بود. همین روحیه جستوجوگری، سرنخهای تازهای برای ادامه پژوهش فراهم میکرد.

این پژوهشگر با اشاره به اینکه مجموعه «اختران تهران» را نمیتوان پایان یک مسیر پژوهشی دانست، گفت: اطلاعات و فیشهای متعددی در اختیار دارم که هنوز فرصت ورود آنها به کتاب فراهم نشده است. این مجموعه نیز مانند هر کار پژوهشی دیگری کاستیهایی دارد و امیدوارم پژوهشگران دیگر با تکمیل اطلاعات و افزودن یافتههای تازه، به غنای آن کمک کنند. برای من مهمتر از نام افراد، شناخته شدن این میراث تاریخی است.
وی در پایان با اشاره به ظرفیت ادامه این طرح در محلات مختلف تهران، ابراز امیدواری کرد معرفی عالمان هر محله بهصورت مستقل دنبال شود تا علاوه بر ثبت تاریخ علمی و معنوی مناطق مختلف، زمینه آشنایی مردم با شخصیتهایی فراهم شود که بخشی از هویت فرهنگی و اجتماعی شهر خود بودهاند.
در این نشست همچنین بر ضرورت استفاده از تجربه محسن دریابیگی در ادامه پژوهشهای مربوط به تاریخ روحانیت تهران و معرفی عالمان دینی بر اساس محلات مختلف تأکید شد.
انتهای پیام/ 121
