تثبیت حاکمیت «صنعا» در مرکز و جنوب یمن با آزادسازی بیش از ۷ هزار کیلومتر مربع
گروه بینالملل دفاعپرس- محمد زرچینی؛ جنگ یمن که از بیش از یک دهه پیش به یکی از پیچیدهترین بحرانهای نظامی و انسانی در غرب آسیا تبدیل شده بود، در ماههای اخیر وارد فاز جدید و تعیینکنندهای شده است. پس از ماهها بنبست نسبی و درگیریهای پراکنده، نیروهای مسلح یمن با طراحی یک مانور نظامی هوشمندانه، سریع و همهجانبه، ابتکار عمل را به طور کامل در دست گرفتند؛ این پیشروی هماهنگ که با هدف خنثیسازی تهدیدات علیه مناطق تحت کنترل «صنعاء» و تأمین امنیت پایدار در مرزهای جنوبی طراحی شده بود، نشاندهنده بلوغ تاکتیکی، افزایش توان عملیاتی و انسجام میدانی ارتش و کمیتههای مردمی یمن است.

گزارش تحلیلی حاضر به بررسی ابعاد این دستاورد بزرگ، جزئیات مناطق آزادشده، فروپاشی ساختار دفاعی ائتلاف تحت رهبری ریاض و پیامدهای عمیق این تحولات بر آینده نبرد در جنوب یمن و امنیت دریایی منطقه میپردازد.
جزئیات عملیات «والله من ورائهم محیط»
بر اساس اعلام رسمی مقامات نظامی یمن، عملیات اخیر که با نام قرآنی «والله من ورائهم محیط» نامگذاری شده است، منجر به آزادسازی و تحت کنترل درآوردن ۱۰ شهرستان استراتژیک در دو استان حیاتی «تعز» و «لحج» شده است. مساحت این مناطق آزادشده حدود ۷ هزار و ۱۰۰ کیلومتر مربع برآورد میشود.
در استان «تعز» نیروهای یمنی بخشهای وسیعی از شهرستانهای «جبل حبشی»، «المسراخ»، «المعافر»، «المواسط»، «الشمایتین»، «سامع و الصلو» و همچنین قسمتهایی از «الوازعیه» و «حیفان» را پاکسازی کردهاند. همزمان در استان «لحج»، شهرستانهای «المقاطره»، «المضاربه»، «رأسالعاره» و بخشهایی از «طورالباحه» به کنترل کامل نیروهای مسلح یمن درآمده است. این گستره جغرافیایی، یک کمربند امنیتی و دفاعی مستحکم را در جنوب یمن ایجاد کرده که ارتباط مستقیمی با سواحل دریای سرخ و خلیج عدن دارد.
فروپاشی ساختار دفاعی ائتلاف و عقبنشینی از مواضع کلیدی
گزارشهای میدانی و تأییدیههای منابع نظامی وابسته به ائتلاف تحت حمایت عربستان، حاکی از آن است که نیروهای صنعا در این عملیات موفق به شکست و انهدام ۱۲ لشکر متشکل از ۶۰ تیپ نظامی شدهاند. این نیروها صدها خودروی زرهی، مقادیر قابل توجهی سلاح و مهمات را به غنیمت گرفته یا منهدم کردهاند. نکته حائز اهمیت، عقبنشینی شتابزده نیروهای مقابل از فرودگاه استراتژیک «ذوباب» و مناطق اطراف تنگه «بابالمندب» در اواسط نوامبر است؛ اقدامی که آنها آن را «تغییر موضع» نامیدند، اما کارشناسان نظامی آن را یک شکست تاکتیکی در برابر محاصره هوشمندانه نیروهای یمنی ارزیابی میکنند. پیشروی نیروهای یمن تا اردوگاه خرز، که تنها ۶۰ کیلومتر با شهر عدن فاصله دارد، زنگ خطری جدی برای مراکز فرماندهی ائتلاف در جنوب به صدا درآورده است.
عدن در محاصره استراتژیک و تعمیق شکاف در ائتلاف ریاض
اتصال ارتفاعات «تعز» به استان «لحج» و جاده ساحلی منتهی به «عدن»، اهمیت این پیشرویها را دوچندان کرده است. از دست رفتن این مواضع، خطوط پشتیبانی و عمق دفاعی نیروهای وابسته به عربستان را به شدت تحت فشار قرار داده و اولویت آنها را از «گسترش حملات تهاجمی» به «حفاظت اضطراری از مقر دولت مستعفی در عدن» تغییر داده است.

در این میان، تحولات میدانی شکافهای عمیق سیاسی و نظامی را در درون شورای ریاستی یمن (تحت امر عربستان) آشکارتر کرده است. در حالی که گروههای تحت فرماندهی «عبدالرحمن المحرمی» بر اولویت «تأمین امنیت عدن» تأکید دارند، «عمرو البیض» نماینده رئیس شورای انتقالی جنوب (وابسته به امارات)، به شدت از نحوه مدیریت عملیات توسط ریاض انتقاد کرده است. این ناهماهنگی و اختلاف نظر، توانایی ائتلاف برای بسیج و سازماندهی مجدد نیروها را به شدت تضعیف کرده است.
تغییر معادلات دریایی و پیامدهای منطقهای برای بابالمندب و ایلات
تثبیت حضور نیروهای مسلح یمن در مناطق جنوبی و ساحلی، کنترل میدانی و آتش این نیروها بر «خلیج عدن» و «تنگه بابالمندب» را به طور کامل محقق ساخته است. «ضیفالله الشامی» از مقامات ارشد یمنی در این زمینه میگوید: این نبرد در چارچوب دفاع از «بابالمندب» تعریف میشود و هر پایگاهی که برای جنگ با یمن استفاده شود، هدف مشروع نیروهای مسلح این کشور خواهد بود.
اگرچه دولت «صنعا» تأکید کرده که محدودیتهای دریایی صرفاً متوجه کشتیهای مرتبط با عربستان است، اما این تحولات پیامدهای مستقیمی برای رژیم صهیونیستی نیز داشته است. تثبیت مواضع یمنیها در نزدیکی «بابالمندب»، ازسرگیری تردد مستقیم و امن کشتیها به بندر استراتژیک ایلات (تنها گذرگاه تجاری اسرائیل در دریای سرخ) را با دشواریهای بیسابقهای مواجه کرده و ضربه سنگینی به اقتصاد و گزینههای راهبردی این رژیم وارد آورده است؛ همچنین آمارها نشان میدهد ورود کالا به بندر «ایلات» در سال جاری نسبت به پیش از جنگ کاهش چشمگیری داشته است.
واکنش ریاض به شکست ها؛ تغییر فرماندهان میدانی
در نگاهی دیگر شکست های رژیم سعودی در میدان نبرد هم روی دیگر استیصال ائتلاف است. شدت این شکست میدانی به حدی بوده است که سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان، در اقدامی فوری فرمانده نیروهای مشترک ائتلاف را برکنار و فیاض الرویلی را به عنوان فرمانده جدید نیروهای مشترک منصوب کرده است؛ تغییری که دیپلماتهای غربی آن را مستقیماً با نتایج فاجعهبار تحولات میدانی مرتبط میدانند. در مقابل، نیروهای مسلح یمن با انتشار بیانیهای هشدار دادند که در صورت تداوم حملات و محاصره، عملیات خود را در عمق خاک عربستان با معادله «محاصره در برابر محاصره و تشدید تنش در برابر تشدید تنش» گسترش خواهند داد.
وزارت خارجه یمن در این زمینه میگوید: پیروزیهای راهبردی نیروهای مسلح یمن، امنیت تردد کشتیها را در بابالمندب تقویت کرده و تداوم ناوبری دریایی را تضمین میکند. دستاورد میدانی اخیر نیروهای مسلح یمن در استانهای «تعز» و «لحج»، تنها یک پیروزی تاکتیکی زودگذر نیست؛ بلکه نقطه عطفی استراتژیک در جنگ یمن محسوب میشود. تسلط بر بیش از ۷ هزار کیلومتر مربع از خاک جنوب یمن، نه تنها توهم بازپسگیری اراضی توسط ائتلاف تحت رهبری عربستان را برای همیشه پایان داد، بلکه «صنعا» را در موقعیتی برتر برای تعیین معادلات جدید امنیتی در بابالمندب و خلیج عدن قرار داده است؛ همچنین این تحولات نشان میدهد که رژیم سعودی باید واقعیتهای جدید میدانی و نفوذ غیرقابل انکار نیروهای مسلح یمن در قلب و جنوب این کشور را به عنوان یک رکن اصلی بپذیرد. در حالی که میانجیگریهای منطقهای (مانند نقش عمان) برای کاهش تنش ادامه دارد، مشخص است که اهرمهای فشار اصلی اکنون در دستان نیروهایی است که توانستهاند با تکیه بر توان بومی و ایمان راسخ، حاکمیت خود را بر سرنوشت جنوب یمن و آبراههای بینالمللی مجاور آن به طور کامل تثبیت کنند.
انتهای پیام/281
