شکست محاسبات ترامپ و نتانیاهو در برابر اراده تاریخی ملت ایران
گروه بینالملل دفاعپرس - سعید شهرابی فراهانی؛ آنچه در تقابل نظامی و سیاسی ایران با آمریکا و «اسرائیل» اهمیت تاریخی دارد، صرفاً تعداد موشکها، تجهیزات نظامی، حملات هوایی یا میزان خسارات واردشده نیست؛ مسئله اصلی، رویارویی دو منطق متفاوت قدرت است: قدرتی که بر برتری تسلیحاتی، فشار اقتصادی و تحمیل اراده استوار است و قدرتی که ریشه در تاریخ، هویت ملی، اراده اجتماعی، عمق جغرافیایی و ظرفیت تمدنی یک ملت دارد. ایران سرزمینی نیست که هویت و قدرت آن با عمر یک دولت یا ریاستجمهوری آغاز شده باشد. این کشور پشتوانهای چند هزار ساله از دولتسازی، فرهنگ، دانش، دیپلماسی و تجربه مواجهه با قدرتهای بزرگ دارد. از همین رو، هرگونه محاسبه برای حذف ایران از معادلات منطقهای و بینالمللی، بدون شناخت این واقعیت تاریخی، با خطای راهبردی روبهرو خواهد شد.

۱. شکست محاسبات؛ تفاوت پیروزی نظامی و موفقیت سیاسی
ترامپ و نتانیاهو با تکیه بر برتری نظامی و فشار گسترده، در پی تغییر محاسبات جمهوری اسلامی و تحمیل شرایط سیاسی و امنیتی موردنظر خود بودند. حملات نظامی آمریکا و اسرائیل از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد و در جریان آن خسارات سنگینی به زیرساختهای نظامی و فرماندهی ایران وارد آمد. اما یک واقعیت مهم در ارزیابی این تقابل وجود دارد: برتری نظامی الزاماً به معنای تحقق اهداف سیاسی نیست. گزارش مرکز پژوهشی کنگره آمریکا در سپتامبر ۲۰۲۶، ضمن اشاره به خسارات واردشده به ایران، از ادامه درگیریهای محدود، فشار اقتصادی و بنبست در مسیر توافق سخن میگوید. همچنین تحلیل چتمهاوس تأکید میکند که آمریکا و اسرائیل نتوانستند برتری نظامی خود را به تغییر حکومت یا تسلیم سریع سیاسی ایران تبدیل کنند. بنابراین، میتوان از ناکامی بخشی از اهداف سیاسی اعلامشده واشنگتن و تلآویو سخن گفت؛ هرچند این موضوع به معنای پیروزی قطعی ایران در همه عرصههای نظامی، اقتصادی و دیپلماتیک نیست.
۲. ملت ایران؛ ستون اصلی قدرت ملی
هیچ قدرتی صرفاً با تجهیزات نظامی به قدرت پایدار تبدیل نمیشود. مهمترین پشتوانه امنیت ملی، پیوند میان مردم، سرزمین، هویت تاریخی و نهادهای ملی است. در چنین شرایطی، مقاومت ملت ایران در برابر تهدید خارجی، فارغ از اختلافنظرهای داخلی، نشاندهنده اهمیت استقلال و حاکمیت ملی در معادلات کشور است. قدرت واقعی ایران زمانی آشکار میشود که اختلافات داخلی جای خود را به همبستگی ملی بدهد؛ زمانی که ایرانیان با دیدگاهها و گرایشهای متفاوت، درباره حفظ تمامیت ارضی، امنیت مردم و حق تعیین سرنوشت کشور اشتراک نظر پیدا کنند. ایران قدرتمند، ایرانی است که شهروندانش احساس کنند صاحب کشورند و آینده آن را با مشارکت خود میسازند.
۳. میراث امپراتوری ایران؛ پشتوانه قدرت تمدنی
وقتی از قدرت امپراتوری ایران سخن میگوییم، منظور بازگشت به کشورگشایی و سلطه بر ملتهای دیگر نیست؛ منظور شناخت ظرفیت تمدنی سرزمینی است که در دورههای مختلف تاریخی، از هخامنشیان و اشکانیان تا ساسانیان، یکی از مراکز مهم قدرت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جهان بوده است. امپراتوری هخامنشی نمونهای برجسته از سازماندهی سرزمینهای گسترده، مدیریت راههای ارتباطی، نظام اداری و دیپلماسی میان ملتها بود. این تجربه تاریخی نشان میدهد که قدرت ایران همواره فقط در میدان نبرد خلاصه نشده است. امروز نیز ایران برای تبدیلشدن به قدرتی تعیینکننده، بیش از هر چیز به اقتصاد قدرتمند، فناوری پیشرفته، نظام آموزشی پویا، دیپلماسی هوشمند، انسجام اجتماعی و قدرت دفاعی بازدارنده نیاز دارد. عظمت تاریخی زمانی ارزش راهبردی پیدا میکند که به سرمایهای برای ساختن آینده تبدیل شود.
۴. جبهه مقاومت؛ معادله پیچیده امنیت منطقهای
جبهه مقاومت نیز یکی از مؤلفههای مهم معادلات امنیتی خاورمیانه است. تحولات غزه، لبنان و دیگر نقاط منطقه نشان داده است که امنیت خاورمیانه صرفاً با محاسبات نظامی یک یا دو قدرت خارجی قابل تعریف نیست. بااینحال، نباید از واقعیتهای میدانی چشم پوشید. توانمندی برخی گروههای منطقهای در جریان درگیریهای ۲۰۲۶ آسیب دیده و فشارهای سیاسی و نظامی بر آنها افزایش یافته است. از این رو، قدرت راهبردی ایران در آینده باید بر ترکیبی از بازدارندگی دفاعی، همکاری سیاسی منطقهای، احترام به حاکمیت کشورها و دیپلماسی مؤثر استوار باشد. قدرتی که بتواند هزینه جنگ را کاهش دهد و زمینه امنیت پایدار را فراهم کند.
۵. خون شهدا؛ مسئولیت تاریخی برای ساختن آینده
خون شهدای ایران و همه قربانیان غیرنظامی جنگ، یادآور مسئولیتی بزرگ است. پاسخ شایسته به فداکاری آنان، تنها در شعار و وعده خلاصه نمیشود؛ بلکه باید در حفظ استقلال کشور، جلوگیری از تکرار جنگ، حمایت از خانوادههای آسیبدیده، بازسازی زیرساختها و ساختن ایرانی آباد و مقتدر تجلی پیدا کند. قدرت ملی زمانی معنا دارد که امنیت، رفاه، عدالت و کرامت انسانی را برای مردم به ارمغان بیاورد.
۶. راهبرد آینده؛ از مقاومت تا اقتدار تمدنی
ایران برای تثبیت جایگاه خود در نظم آینده جهان باید چند اولویت اساسی را دنبال کند: ۱- حفظ قدرت دفاعی و بازدارندگی برای جلوگیری از تجاوز مجدد ۲- تقویت اقتصاد ملی، کاهش وابستگی و رفع موانع تجارت و سرمایهگذاری ۳- استفاده از دیپلماسی فعال برای پایاندادن به درگیریها و رفع تحریمها ۴- تقویت وحدت ملی و اعتماد عمومی با احترام به حقوق و مطالبات مردم ۵- گسترش همکاریهای اقتصادی و امنیتی با کشورهای منطقه ۶- تبدیل موقعیت ژئوپلیتیکی ایران، بهویژه در خلیج فارس و تنگه هرمز، به مزیتی برای تجارت، توسعه و امنیت جمعی.
نتیجهگیری: ایران یک قدرت تاریخی است، نه یک بازیگر موقت
تحولات سال ۲۰۲۶ بار دیگر نشان داد که محاسبه قدرت ایران صرفاً با شمارش تجهیزات نظامی و مقایسه توان هوایی امکانپذیر نیست. آمریکا و اسرائیل توانستند خسارات قابلتوجهی وارد کنند، اما تبدیل این برتری نظامی به همه اهداف سیاسی موردنظرشان با موانع جدی روبهرو شد. در مقابل، ایران نیز با چالشهای سنگین اقتصادی، نظامی و منطقهای مواجه است و برای تبدیل تابآوری به اقتدار پایدار، نیازمند اصلاحات داخلی و دیپلماسی هوشمندانه است. پیام راهبردی این تقابل روشن است: ایران را نمیتوان نادیده گرفت، نمیتوان با فشار نظامی از معادلات جهان حذف کرد و نمیتوان آینده آن را بدون اراده ملت ایران تعیین کرد.
ایران وارث یک تمدن بزرگ و صاحب ظرفیتهای کمنظیر تاریخی، جغرافیایی و انسانی است. قدرت امپراتوری ایران در قرن بیستویکم نه در سلطه بر دیگران، بلکه در توانایی ساختن کشوری مستقل، پیشرفته، مقتدر، برخوردار از وحدت ملی و اثرگذار در نظم جهانی معنا پیدا میکند. ایران اگر تاریخ پرافتخار خود را با دانش، اقتصاد، همبستگی ملی و اقتدار مسئولانه پیوند بزند، میتواند نهفقط از بحرانهای امروز عبور کند، بلکه در شکلدادن به آینده منطقه و جهان نقشی تعیینکننده داشته باشد.
انتهای پیام/ ۱۳۴
