گروه «دستمال‌سرخ‌ها» و فرمانده‌ای که در میدان، پیشتاز بود

شهید علی‌اصغر وصالی طهرانی‌فرد، فرمانده گروه معروف به «دستمال‌سرخ‌ها»، از مبارزان باسابقه علیه رژیم پهلوی و از فرماندهان شاخص روز‌های آغازین دفاع مقدس بود که سرانجام در ظهر عاشورای سال ۱۳۵۹ در تنگه حاجیان گیلانغرب به شهادت رسید.
کد خبر: ۸۷۹۶۱۲
تاریخ انتشار: ۳۰ آبان ۱۴۰۵ - ۱۱:۴۱ - 21November 2026

به گزارش خبرنگار حماسه و جهاد دفاع‌پرس، شهید «علی‌اصغر وصالی طهرانی‌فرد»، فرمانده گروه معروف به «دستمال‌سرخ‌ها»، از مبارزان باسابقه علیه رژیم پهلوی و از فرماندهان شاخص روز‌های آغازین دفاع مقدس بود که سرانجام در ظهر عاشورای سال ۱۳۵۹ در تنگه حاجیان گیلانغرب به شهادت رسید.

شهید اصغر وصالی

تولد و آغاز مبارزه

علی‌اصغر وصالی در سال ۱۳۲۹ در محله دولاب تهران به دنیا آمد. به دلیل تقارن میلادش با ماه محرم، نامش را علی‌اصغر گذاشتند. او در نوجوانی در چاپخانه‌ای مشغول به کار بود و فعالیت سیاسی خود را با پخش اعلامیه‌های امام خمینی (ره) در سال ۱۳۴۲ آغاز کرد.

او در جوانی با راه‌اندازی هیئتی به نام «مکتب هدایت» در کنار روخوانی و تفسیر قرآن به فعالیت سیاسی علیه رژیم پرداخت. بر هم زدن جلسات روحانیون وابسته به رژیم و مقابله با مظاهر فساد از جمله فعالیت‌های مبارزاتی او بود.

وصالی با مشقت فراوان از ایران خارج شد و دوره‌های چریکی را در میان مبارزان فلسطینی گذراند و سپس به ایران بازگشت و زندگی مخفی خود را آغاز کرد.

شهید اصغر وصالی

دستگیری و شکنجه ساواک

وصالی سرانجام توسط عوامل رژیم طاغوت بازداشت شد. در دادگاه ابتدا به اعدام و سپس با یک درجه تخفیف به حبس ابد محکوم شد و بعد‌ها حکم به ۱۲ سال زندان تغییر کرد.

مأموران ساواک او را چنان شکنجه دادند که وزنش به ۲۷ کیلو رسید، اما او از پا ننشست. او در زندان ضمن ارتباط با افراد متدین، بار‌ها با مجاهدین خلق درگیر شد و علیه آنان موضع‌گیری کرد تا چهره منافقانه آنان را رسوا کند.

با وجود آشکار شدن آثار شکنجه بر بدنش، در بند محل حبس اذان می‌گفت و به نماز می‌ایستاد و زندانیان هم‌بند شیفته شجاعتش شدند. وی در اواخر سال ۱۳۵۶ پس از پنج سال و نیم حبس از زندان آزاد شد.

تشکیل «دستمال‌سرخ‌ها» و حضور در کردستان

با پیروزی انقلاب اسلامی، وصالی انتظامات زندان قصر را تشکیل داد و در سال ۱۳۵۹ وارد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شد و از بنیان‌گذاران اصلی بخش اطلاعات سپاه گردید و مدتی نیز فرماندهی بخش اطلاعات خارجی را بر عهده گرفت.

شهید اصغر وصالی

روحیه او به هیچ‌وجه با امور اداری و ستادی سازگار نبود؛ به همین دلیل مسئولیت خود را در ستاد مرکزی سپاه رها کرد و به جبهه غرب شتافت تا به نبرد رودررو با ضدانقلاب و متجاوزین بعثی بپردازد. وی با گردان تحت امر خود در سخت‌ترین جبهه‌های غرب کشور به نبرد پرداخت و در غائله پاوه دوشادوش شهید مصطفی چمران با گروهک‌های معارض جنگید.

نیرو‌های تحت امر علی‌اصغر وصالی به دلیل بستن دستمال سرخ بر گردن‌هایشان به گروه «دستمال‌سرخ‌ها» شهرت داشتند. وجه تسمیه این گروه به شهادت یکی از اعضای جوان آن بازمی‌گردد که به هنگام شهادت لباسی سرخ بر تن داشت و هم‌رزمانش به عنوان یادبود وی، تکه‌هایی از لباس او را بر گردن بستند و عهد کردند تا گرفتن انتقام وی آن را از خود جدا نکنند.

مریم کاظم‌زاده، همسر شهید، درباره این گروه می‌گوید: «من مدت کوتاهی با این گروه زندگی کردم و نوع کارشان را از نزدیک دیدم. می‌دانم با چه خطر‌هایی مواجه می‌شدند و نحوه تعاملشان با یکدیگر چطور بود. اکثرشان به کاری که انجام می‌دادند معتقد بودند؛ درک بالایی نسبت به مسائل داشتند و هر کدامشان از دیگری روشن‌تر و مخلص‌تر بود.»

او در ادامه می‌افزاید: «در کار‌ها از هم سبقت می‌گرفتند و خطر را به جان می‌خریدند. در این بین، چیزی که بیشتر از همه مرا شگفت‌زده می‌کرد تعبدشان بود. نماز خواندنشان زیبا و حیرت‌انگیز بود. با اینکه تازه انقلاب شده بود و خیلی‌ها تعبد را ملموس ندیده بودند، اما اینها خیلی زود راه بندگی را فراگرفته بودند.»

شب پاوه؛ همچون شب عاشورا

کاظم‌زاده این شب را چنین توصیف می‌کند که «شب عملیات پاوه همچون شب عاشورا شده بود»؛ نیرو‌ها با اختیار کامل و بدون اجبار در کنار فرمانده خود ماندند و اکثرشان به شهادت رسیدند. وصالی پس از ازدواج، همراه همسرش به مزار شهدا می‌رفت و از رشادت نیروهایش در عملیات می‌گفت.

وصالی در عملیات‌ها پیشتاز بود. او در ستاد فرماندهی نمی‌نشست تا به دیگران دستور بدهد؛ ابتدا در اول صف راه می‌افتاد و نیرو‌ها پشت سرش می‌رفتند. هیچ‌کس را مجبور به حضور در عملیات نمی‌کرد و اگر در دل شب برای شناسایی می‌رفت و نیروهایش خواب بودند، خودش به تنهایی می‌رفت. او هر شب با نیروهایش جلسه داشت، موفقیت‌ها و انتقاد‌ها را بررسی می‌کردند و نظرات نیرو‌ها برایش بسیار اهمیت داشت.

شهید اصغر وصالی

ازدواج با مریم کاظم‌زاده

مریم کاظم‌زاده، تنها خبرنگار خانمی بود که با وجود مخالفت دست‌اندرکاران روزنامه انقلاب اسلامی به پاوه رفت. او برای تهیه گزارش دقیق به سراغ دکتر چمران و اصغر وصالی رفت. برخورد اولیه وصالی با او تند بود و گفت: «همون بهتر که شما بروید و وقتی وضع شهر‌ها آرام شد بیایید؛ به تهران برو و هرچه دوست داری بنویس.» همین رفتار تند باعث شد کاظم‌زاده تصمیم بگیرد در منطقه بماند و مظلومیت نیرو‌های وصالی را از نزدیک ببیند.

یک ماه بعد از حضور او در کردستان، وصالی روبرویش ایستاد و پس از کمی مکث گفت: «با من زندگی می‌کنی؟» او کمی فرصت خواست و در روز خواستگاری هر دو توافق کردند کارشان را ادامه دهند و شرایط یکدیگر را پذیرفتند. زندگی مشترک آنها از بهمن ۱۳۵۸ آغاز شد و در سال ۱۳۵۸ ازدواج رسمی صورت گرفت.

کاظم‌زاده درباره زندگی مشترکشان می‌گوید: «آن روز‌ها دنبال آن‌چه دل‌مان می‌خواست نبودیم. شروع انقلاب بود و هر کدام شیفته این بودیم که بیشتر از دیگری کار و خدمت کنیم؛ هیچ وقت از او نخواستم وقتش را بیشتر برای من بگذارد و از خدمت بزند. ویژگی آن روز‌ها در همین بود که خدمت به انقلاب و کشور، مهم‌تر از خواسته‌های شخصی بود. زندگی ما کوتاه، اما شیرین بود.»

او اصغر را «خیلی نزدیک به مرد ایده‌آل خود» توصیف می‌کند و می‌گوید: «برخی بعد از ازدواج قول و قرارهایشان را فراموش می‌کنند، اما اصغر پای حرف‌هایمان ماند.»

روایت شهید ابراهیم هادی از شب و روز شهادت

شهید ابراهیم هادی، از هم‌رزمان وصالی، ماجرای عاشورای سال ۱۳۵۹ را چنین روایت می‌کند: اصغر وصالی و علی قربانی با تعدادی از نیرو‌های داوطلب از سرپل ذهاب به گیلانغرب آمدند و قرار شد پس از شناسایی مواضع دشمن، از سمت شمال شهر عملیات آغاز شود. شب عاشورا همه بچه‌ها در مقر سپاه جمع شدند و عزاداری باشکوهی برگزار شد. ابراهیم در آن جلسه مداحی کرد و اصغر وصالی میان‌دار عزاداران بود.

روز عاشورا اصغر به همراه چند نفر از بچه‌ها راهی منطقه «برآفتاب» شدند تا شناسایی‌های انجام‌شده را کامل کنند. حوالی ظهر خبر رسید که آنها با نیرو‌های کمین عراقی درگیر شده‌اند. بقیه بچه‌ها خودشان را به آنها رساندند؛ نیرو‌های دشمن سریع عقب رفتند، اما علی قربانی به شهادت رسیده بود و به خاطر شدت جراحات امیدی به زنده ماندن اصغر نبود. اصغر وصالی را سریع به عقب انتقال دادند ولی او هم به خیل شهدا پیوست.

ابراهیم هادی پس از شهادت اصغر با صدای بلند گریه می‌کرد و می‌گفت: «هیچ‌کس نمی‌دونه چه فرمانده‌ای رو از دست دادیم، انقلاب ما به امثال اصغر خیلی احتیاج داشت.»

ابراهیم برای تشییع پیکر اصغر به تهران آمد و اتومبیل پیکانش را که در گیلانغرب به جا مانده بود به تهران آورد، در حالی که به خاطر اصابت ترکش تقریباً هیچ جای سالمی نداشت. پس از تشییع، سریع به منطقه بازگشتند.

شهید اصغر وصالی

ابراهیم می‌گفت اصغر چند شب قبل از شهادت برادرش را در خواب دیده بود که به او گفته بود: «اصغر، تو روز عاشورا در گیلانغرب شهید خواهی شد.» روز بعد، ابراهیم هادی بچه‌های گروه را جمع کرد و برای اصغر عزاداری و مجلس ختم برپا کرد. بچه‌ها به هم قول دادند که تا آخرین قطره خون در جبهه بمانند و انتقام خون اصغر را بگیرند. جواد افراسیابی و چند نفر دیگر گفتند: «مثل آدم‌های عزادار محاسن خودمون رو کوتاه نمی‌کنیم تا اینکه صدام رو به سزای اعمالش برسانیم.»

روایت همسر شهید از روز شهادت

مریم کاظم‌زاده درباره آخرین شب و روز شهادت همسرش چنین روایت می‌کند: شب آخر، وصالی چند بار برای خداحافظی بازگشت؛ رفتاری که سابقه نداشت. او پیشانی همسرش را بوسید و رفت، سپس ۱۰ دقیقه بعد دوباره بازگشت و خداحافظی کرد. همان شب کاظم‌زاده خواب عجیبی دید: سیدی بزرگوار با ردای سبز و لباس سفید از او «امانت» را طلب کرد و با اصرار او، سرانجام پذیرفت. نزدیک صبح با صدای توپ و خمپاره از خواب بیدار شد. آن روز، روز عاشورا بود.

حدود ساعت ۳ یا ۴ بعدازظهر، آقای «بزرگ» با ناراحتی آمد و گفت باید به مقر سپاه برگردند. در مسیر خبر داد که اصغر حدود ساعت ۱۱ تیر خورده است. کاظم‌زاده می‌گوید: «من اصلاً باورم نمی‌شد که چنین چیزی امکان داشته باشد.»

شهادت و مظلومیت فرمانده

روز تاسوعای سال ۱۳۵۹ تصمیم گرفته شد عملیاتی برای روز عاشورا تدارک دیده شود. حوالی ظهر عاشورا، علی‌اصغر وصالی در تنگه حاجیان گیلانغرب از ناحیه سر مورد اصابت گلوله ضدانقلاب قرار گرفت و بر اثر همین جراحت، مصادف با چهلمین روز شهادت برادرش اسماعیل، به شهادت رسید. برادرش اسماعیل نیز پیش‌تر به شهادت رسیده بود.

پیکر پاک شهید اصغر وصالی طهرانی‌فرد در قطعه ۲۴ بهشت زهرای تهران، در کنار برادرش و در میان یارانش (گروه دستمال‌سرخ‌ها) به خاک سپرده شد.

اختلاف سلیقه‌ها در آن زمان باعث شد حکم بازداشت وصالی صادر شود؛ اما این حکم پس از شهادتش به کردستان رسید. به گفته یکی از هم‌رزمانش: «یک روز آمدند برای بازداشت اصغر، یکی از همرزمانش گفت اگر به دنبال اصغر وصالی می‌گردید، بروید بهشت زهرا دنبالش بگردید، او شهید شده، بروید آنجا دستگیرش کنید.» این روایت گوشه‌ای از مظلومیت این فرمانده شجاع را نشان می‌دهد.

در وصیت‌نامه شهید اصغر وصالی طهرانی‌فرد آمده است: «انا لله و انا الیه راجعون. من اصغر وصالی تهرانی سرباز الله بسوی محارب، دشمن خدا عازم غرب می‌شوم و به همه مسلمین وصیت می‌کنم که حتی یک لحظه از راه اسلام غافل نشوید؛ و امام امت خمینی کبیر را تنها نگذارید و آنچه که من از مال دنیا دارم یک سوم آن را صرف نماز و روزه اینجانب که قضا شده است بپردازید. سرباز الله اصغر وصالی تهرانی فرد.»

شهید چمران درباره او گفت: «من در لبنان و بعلبک و سایر مناطق مجاهد زیاد دیده‌ام ولی تا به حال آدمی به شجاعت و فرماندهی اصغر وصالی ندیده‌ام.»

انتهای پیام/ 119

نظر شما
captcha
پربیننده ها
آخرین اخبار