بسیج سرمایه اجتماعی امت و پیشران همبستگی ملی و تمدن نوین اسلامی است

بسیج را باید فراتر از یک ساختار تشکیلاتی، فرهنگی برخاسته از ایمان، ایثار و مسئولیت‌پذیری و سرمایه اجتماعی ارزشمند امت اسلامی دانست؛ سرمایه‌ای که با فراگیری اقوام و مذاهب، خدمت بی‌منت، علم‌محوری و تقویت همبستگی ملی می‌تواند پیشران وحدت امت اسلامی و حرکت به سوی تمدن نوین اسلامی باشد.
کد خبر: ۸۷۹۶۳۱
تاریخ انتشار: ۳۰ آبان ۱۴۰۵ - ۱۱:۵۵ - 21November 2026
به گزارش دفاع‌پرس از کردستان، حجت‌الاسلام و المسلمین «عابدین رستمی» مسئول نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه کردستان، امروز شنبه در پیامی به مناسبت هفته بسیج، با محوریت «بسیج؛ سرمایه اجتماعی امت اسلامی و پیشران همبستگی ملی و تمدن نوین اسلامی» به تفصیل مطالبی را در این خصوص عنوان نمود.
 
بسیج؛ سرمایه اجتماعی امت اسلامی و پیشران همبستگی ملی و تمدن نوین اسلامی
 
بسیج را باید فراتر از یک ساختار تشکیلاتی یا مجموعه‌ای با کارکرد‌های مقطعی، به عنوان یک فرهنگ، تفکر و سرمایه اجتماعی ارزشمند در منظومه فکری انقلاب اسلامی مورد توجه قرار داد. فرهنگی که بر ایمان، ایثار، مسئولیت پذیری، مردم باوری، خدمت بیمنت و حضور آگاهانه مردم در صحنه‌های مختلف اجتماعی استوار است. از این منظر، بسیج نه تنها یک تجربه موفق در تاریخ معاصر ایران، بلکه الگویی برای سازماندهی ظرفیت‌های مردمی در مسیر پیشرفت، استقلال و تعالی جامعه است.
 
یکی از مهمترین کارکرد‌های این فرهنگ، نقش آفرینی در تقویت وحدت اسلامی و همبستگی ملی است. قرآن کریم در آیه شریفه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا» (آل عمران، ۱۰۳)، مسلمانان را به تمسک جمعی به ریسمان الهی و پرهیز از تفرقه فرا می‌خواند. این فرمان الهی نشان می‌دهد که وحدت، صرفاً یک توصیه اخلاقی یا یک ضرورت سیاسی نیست، بلکه از ارکان اساسی حیات عزتمندانه امت اسلامی و زمینه ساز اقتدار و پیشرفت آن است.
 
امت واحده اسلامی بر پایه اشتراکات عمیق اعتقادی، قرآنی و انسانی شکل می‌گیرد. مسلمانان با وجود تفاوت‌های مذهبی، قومی، زبانی و فرهنگی، در اصول بنیادین دین، ایمان به خداوند، پیامبر اکرم (ص)، قرآن کریم و بسیاری از آرمان‌های مشترک، پیوندی ناگسستنی دارند. بنابراین، وحدت اسلامی به معنای حذف تفاوت‌ها یا یکسان سازی مذاهب و دیدگاه‌ها نیست؛ بلکه به معنای شناخت و احترام متقابل، پذیرش تنوع و همکاری در چارچوب مشترکات و مصالح عالی امت اسلامی است.
 
در چنین نگاهی، بسیج می‌تواند به عنوان یک ظرفیت فراگیر مردمی، زمینه ساز همدلی، اعتماد متقابل و مشارکت اجتماعی باشد. به ویژه در جامعه‌ای مانند استان کردستان که از تنوع مذهبی، قومی و فرهنگی برخوردار است، باید بر این حقیقت تأکید کرد که هویت ایرانی و اسلامی، سرمایه مشترک همه ماست. اهل سنت و شیعه، کُرد و فارس و ترک و بلوچ، همگی در ساختن ایران و پاسداری از عزت، استقلال و پیشرفت آن سهم دارند. تجربه تاریخی کشور نیز نشان داده است که هرگاه مردم با وجود تفاوت‌های خود در مسیر دفاع از سرزمین، استقلال و منافع ملی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند، ظرفیت‌های عظیمی از همبستگی و اقتدار ملی پدید آمده است.
 
از این منظر، یکی از شاخصه‌های بسیج تراز انقلاب اسلامی، فراگیری و نگاه ملی آن است. بسیج باید عرصه مشارکت همه اقوام و مذاهب، تقویت اعتماد اجتماعی، گفت‌و‌گو و همکاری برای حل مسائل مشترک باشد. هر اندازه این فرهنگ بتواند مرز‌های قومی و مذهبی را در عرصه خدمت و مسئولیت پذیری پشت سر بگذارد، به همان میزان در تقویت وحدت ملی و امت اسلامی موفق‌تر خواهد بود.
 
تجربه دفاع مقدس یکی از روشنترین جلوه‌های این حقیقت است. در آن دوران، بسیج تجلی حضور آگاهانه و داوطلبانه مردم در دفاع از سرزمین و ارزش‌های مشترک بود. اقشار مختلف جامعه، با زبانها، قومیت‌ها و مذاهب گوناگون، در کنار یکدیگر از ایران دفاع کردند. دفاع مقدس به ما آموخت که قدرت واقعی یک ملت تنها در تجهیزات و امکانات نظامی خلاصه نمی‌شود، بلکه ایمان، اراده، همبستگی و مشارکت مردم، مهمترین پشتوانه اقتدار ملی است.
 
امروز نیز باید مفهوم مقاومت را در چارچوبی فراتر از عرصه نظامی تحلیل کرد. مقاومت، پیش از آنکه صرفاً یک راهبرد دفاعی باشد، منطق صیانت از استقلال، کرامت انسانی، حق تعیین سرنوشت ملت‌ها و مقابله با اشغالگری و سلطه طلبی است. این مفهوم در عرصه‌های فرهنگی، علمی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی نیز معنا پیدا می‌کند. از همین رو، جبهه مقاومت را باید بستری برای تقویت خودباوری ملتها، دفاع از حقوق مظلومان و ایستادگی در برابر تحمیل اراده قدرت‌های سلطه‌گر دانست.
 
در این میان، مسئله فلسطین و رنج مردم مظلوم غزه، نمونه روشنی از ضرورت همبستگی جهان اسلام است. دفاع از کرامت انسانی و حقوق ملت مظلوم فلسطین، نباید در چارچوب اختلافات مذهبی و قومی محدود شود؛ بلکه مسئله‌ای انسانی و اسلامی است که می‌تواند به یکی از محور‌های همگرایی مسلمانان تبدیل شود. بسیج نیز با ترویج فرهنگ ایثار، خودباوری، مسئوولیت پذیری و همبستگی، ظرفیت مهمی برای تقویت این پیوند‌ها در سطح ملی و امت اسلامی دارد.
 
البته نباید از نظر دور داشت که یکی از مهمترین عرصه‌های ظهور و اثبات فرهنگ بسیجی، خدمت‌رسانی به مردم و محرومیت زدایی است. ارزش یک تفکر اجتماعی زمانی در زندگی مردم آشکار می‌شود که آثار آن را در بهبود شرایط زندگی، کاهش محرومیت‌ها، ایجاد فرصت‌های برابر و حل مسائل واقعی جامعه مشاهده کنند. بسیج در عرصه سازندگی و فعالیت‌های جهادی می‌تواند حلقه اتصال توان تخصصی، انگیزه انسانی و نیاز‌های واقعی مناطق مختلف کشور باشد.
 
در مناطق اهل سنت و مناطق کمتر برخوردار، خدمت‌رسانی بدون تبعیض و بر مبنای عدالت اجتماعی، کرامت انسانی و نیاز واقعی مردم، اهمیت مضاعفی دارد. چنین رویکردی علاوه بر کاهش مشکلات اقتصادی و اجتماعی، موجب تقویت اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی نیز می‌شود. مردم باید احساس کنند که خدمت، حق طبیعی آنان و مسئولیت مشترک همه ماست و هیچ تفاوت قومی یا مذهبی نمی‌تواند در بهره‌مندی از فرصت‌های پیشرفت و خدمات عمومی خللی ایجاد کند.
 
استان کردستان از ظرفیت‌های ارزشمند انسانی، فرهنگی، علمی، کشاورزی، گردشگری و اقتصادی برخوردار است. بسیج می‌تواند با شناسایی و فعال‌سازی این ظرفیت‌ها، حمایت از کارآفرینی، تقویت گروه‌های جهادی، توسعه فعالیت‌های دانش بنیان، کمک به پیشرفت روستا‌ها و استفاده از توان جوانان و نخبگان، در مسیر توسعه متوازن استان نقش آفرینی کند. در واقع، یکی از بهترین راه‌های تقویت وحدت اسلامی، تبدیل محبت و همدلی به تجربه ملموس همکاری و خدمت مشترک است.
 
از سوی دیگر، نباید مفهوم بسیج را به عرصه‌های دفاعی و خدماتی محدود کرد. یکی از مهمترین میدان‌های امروز برای تحقق فرهنگ بسیجی، عرصه علم، فناوری و تولید دانش است. اقتدار پایدار کشور در جهان معاصر، بدون برخورداری از دانش پیشرفته، نیروی انسانی توانمند، فناوری بومی و قدرت حل مسائل امکان‌پذیر نیست. جامعه‌ای که خواهان استقلال و پیشرفت است، باید در کنار قدرت دفاعی، به قدرت علمی و فناورانه خود نیز توجه ویژه داشته باشد.
 
در این زمینه، بسیج دانشجویی و بسیج اساتید می‌توانند با پیوند دادن دانشگاه به مسائل واقعی جامعه، حمایت از ایده‌های نوآورانه، تقویت پژوهش‌های مسئله محور، شناسایی و پرورش استعداد‌های برتر و ایجاد زمینه همکاری میان نخبگان، نقش مؤثری در پیشرفت کشور ایفا کنند. دانشگاه باید محل گفت‌وگوی علمی، تضارب آرا، آزاداندیشی، اخلاق حرفه‌ای و همکاری استادان و دانشجویان با گرایش‌ها و پیشینه‌های فکری و مذهبی گوناگون باشد.
 
به باور من، بسیج دانشگاهی زمانی به جایگاه شایسته خود دست می‌یابد که در کنار تعهد اجتماعی و انقلابی، پرچمدار علمگرایی، عقلانیت، تخصص، نوآوری و اخلاق علمی نیز باشد. پرورش دانشجویانی که در کنار تخصص علمی، از مسئولیت پذیری اجتماعی و دغدغه پیشرفت کشور برخوردار باشند، یکی از مهمترین دستاورد‌های مورد انتظار از فرهنگ بسیجی در محیط دانشگاه است.
 
در اینجا بار دیگر می‌توان به پیام عمیق آیه شریفه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا» بازگشت. این آیه نه تنها مسلمانان را به وحدت اعتقادی و اجتماعی دعوت می‌کند، بلکه میتواند الهام‌بخش نوعی همکاری جمعی در مسیر علم، پیشرفت و حل مسائل جامعه باشد. دانشگاه یکی از مهمترین میدان‌های تحقق این آموزه قرآنی است؛ جایی که تفاوت دیدگاه‌ها نه عامل تقابل، بلکه فرصتی برای هم افزایی و دستیابی به حقیقت و راه‌حل‌های بهتر است.
 
در نهایت، معتقدم آینده بسیج در گرو توانایی آن برای تبدیل سرمایه ایمانی و انقلابی به سرمایه اجتماعی، علمی و تمدنی است. بسیج هر اندازه مردمی تر، فراگیرتر، خدمت محورتر، دانش پایه‌تر و برخوردار از روحیه گفت‌و‌گو و احترام متقابل باشد، نقش مؤثرتری در تقویت وحدت ملی و همبستگی امت اسلامی ایفا خواهد کرد.
 
امروز بیش از هر زمان دیگری به نگاهی نیاز داریم که وحدت را از سطح شعار به عرصه عمل منتقل کند؛ نگاهی که در آن، تفاوت‌های مذهبی و قومی نه عامل فاصله، بلکه فرصتی برای هم افزایی و تکامل اجتماعی تلقی شود. بسیج می‌تواند با تکیه بر فرهنگ قرآنی، اخلاق نبوی، روحیه ایثار، خدمت بی منت و خودباوری علمی، در شکل گیری چنین جامعه‌ای نقش آفرین باشد.
 
بسیج در افق بلند خود باید نماد پیوند ایمان و آگاهی، وحدت و عدالت، مقاومت و پیشرفت و خدمت و دانایی باشد؛ فرهنگی که نه‌تنها در پاسداری از دستاورد‌های گذشته نقش آفرین است، بلکه می‌تواند در ساختن آینده‌ای عزتمند برای ایران و جهان اسلام و حرکت به سوی تمدن نوین اسلامی سهمی تعیین کننده داشته باشد.
 
انتهای پیام/
نظر شما
captcha
پربیننده ها
آخرین اخبار