اول اسفندماه سالروز شهادت حجه الاسلام محلاتي و پنجاه تن ديگر در سال 1364- روز روحانيت و دفاع مقدس

علي معرفي زاده ، و سيد حسن شاه چراغي و چند تن از قضات قوه قضاييه عازم جبهه هاي نبرد بودند که هواپيماي حامل آنها مورد حمله دو فروند جنگده عراقي قرار گرفت و در 25 کيليومتري شمال اهواز سقوط کرد و کليه سرنشينان آن که نزديک به پنجاه تن بودند به شهادت رسيدند . جهت ارج نهادن به فداکاري هاي روحانيان در دوران دفاع مقدس اين روز به عنوان روز روحانيت و دفاع مقدس نامگذاري شده است .
شهيد محلاتي در سال 1309 ه ش در خانواده اي متدين در محلات به دنيا آمد و بعدها وارد حوزه علميه قم شد و در آن مکان علمي از محضر استادان بزرگي چون حضرت آيت الله بروجرودي و حضرت امام خميني ره و علامه طباطبايي کسب فيض نمود . او از سال 1336 با فداييان اسلام آشنا شد و پس از کودتاي 28 مرداد به خاطر سخنراني تند خود عليه کنسرسيوم نفتي شاه دستگير و به مشهد تبعيد شد . وي در سال 1341 همراه با امام خميني ره فعاليت هاي سياسي خود را عليه رژيم پهلوي گسترش داد . و بارها به همين دليل به زندان افتاد . وي پس از پيروزي انقلاب اسلامي در نخستين انتخابات مجلس شوراي اسلامي به عنوان نماينده مردم محلات و دليجان انتخاب شد و در اوايل حضور خود در مجلس طي حکمي از امام خميني به عنوان نماينده معظم له در سپاه پاسداران انقلاب اسلامي مشغول به فعاليت گرديد .
در همين روز در سال 1357 امام خميني ره به وي به همراه حاج حبيب اله عسگر اولادي و حاج محسن لباني سرپرستي امور مربوط به صندوق تعاون اصناف را سپردند .

زندگي نامه ي شهيد محلاتي
شهيد محلاتي از ديدگاه مقام معظم رهبري

در اول اسفند 1364، نماينده امام (قدس سره) در سپاه پاسداران، حجت الاسلام والمسلمين شيخ فضل الله محلاتي به همراه هشت تن از نمايندگان مجلس به نام هاي حجج اسلام ابوالقاسم رزّاقي، سيد نورالدين رحيمي، غلامرضا سلطاني، مهدي يعقوبي و ابوالقاسم موسوي دامغاني و آقايان محمد كلاته اي، علي معرفي زاده و سيد حسن شاه چراغي و چند تن از قضات و مسؤولين ديگر، عازم جبهه هاي جنگ بودند كه هواپيماي حامل آن ها مورد حمله دو فروند جنگنده ي عراقي قرار گرفت و در 25 كيلومتري شمال اهواز سقوط كرد و كليه ي سرنشينان آن كه نزديك به 50 تن بودند، به شهادت رسيدند.

جهت ارج نهادن به فداكاري هاي روحانيون در طول دوران مبارزه در طول هشت سال دفاع، اين روز به نام روز «روحانيت و دفاع مقدس» نامگذاري گرديد.

بي شك نقش روحانيون پيرو خط ولايت در طول هشت سال دفاع، بر هيچ كس پوشيده نيست. گواه اين مدعا خيل شهداي آنان است كه در مقايسه با ديگر اقشار از بيشترين تعداد برخوردار است و نام روحانيون شهيدي هم چون شاه آبادي، محلاتي، شيرازي، ميثمي، زماني، رزّاقي و ...، بر تارك شهداي هشت سال دفاع مقدس، گواهي بر رزم بي امان روحانيت معظم و رسيدن به القاء الله و خونين شدن چهره ي مطهر و نوراني آنان است.

با نگرش به تاريخ يك صد ساله ي معاصر و رشد و نفوذ استعمار در كشورهاي اسلامي، مبارزات بي وقفه علما و روحانيون عليه استكبار و شياطيني كه اساس اسلام را نشانه گرفته اند، آشكارتر مي شود. مجاهدات و قيام علماي بزرگي هم چون ميرزاي شيرازي، سيد ابوالحسن اصفهاني، آخوند خراساني، ميرزا محمد تقي شيرازي، شهيد شيخ فضل الله نوري، شهيد سيد حسن مدرس، مصطفي و ابوالقاسم كاشاني، سيد محمد تقي خوانساري، امام (قدس سره) و ياران با وفاي او، هم چون شهيدان مطهري، مفتح، بهشتي، باهنر، و شهداي محراب قاضي طباطبايي، مدني، صدوقي، دستغيب و اشرفي اصفهاني روشنگر خط اصلي روحانيت در حفظ اسلام راستين و مكتب الهي و آيين محمدي صلي الله عليه و آله و سلم مي باشد.

امام (قدس سره) در پيام تاريخي كه خطاب به مراجع تقليد و روحانيون فرمودند، به تاريخ مبارزات روحانيت اشاره كردند. در قسمتي از اين پيام آمده است:(1)

صلوات و سلام خدا و رسول خدا بر ارواح طيبه شهيدان، خصوصاً شهداي عزيز حوزه ها و روحانيت. درود بر حاملان امانت وحي و رسالت، پاسداران شهيدي كه اركان عظمت و افتخار انقلاب اسلامي را بر دوش تعهد سرخ و خونين خويش حمل نموده اند. سلام بر حماسه سازان هميشه جاويد روحانيت كه رساله علميه و عمليه خود را به دم شهادت و مركب خون نوشته اند و بر منبر هدايت و وعظ و خطابه ناس از شمع حياتشان گوهر شب چراغ ساخته اند. افتخار و آفرين بر شهداي حوزه و روحانيت كه در هنگامه ي نبرد رشته تعلقات درس و بحث و مدرسه را بريدند و عقال تمنيات دنيا را از پاي حقيقت علم بر گرفتند و سبكبالان به ميهماني عرشيان رفتند و در مجمع ملكوتيان،شعر حضور سروده اند.

سلام بر آنان كه تا كشف حقيقت تفقّه به پيش تاختند و براي قوم و ملت خود منذران صادقي شدند كه بند بند حديث صداقتشان را قطرات خون و قطعات پاره پاره ي پيكرشان گواهي كرده است و حقاً از روحانيت راستين اسلام و تشيع جز اين انتظاري نمي رود كه در دعوت به حق و راه خونين مبارزه ي مردم خود، اولين قرباني ها را بدهد و مهر ختام دفترش شهادت باشد. آنان كه حلقه ي ذكر عارفان و دعاي سحر مناجاتيان حوزه ها و روحانيت را درك كرده اند در خلسه ي حضورشان آرزويي جز شهادت نديده اند و آنان از عطاياي حضرت حق در ميهماني خلوص و تقرب جز عطيه ي شهادت نخواسته اند...

از مجاهدات علمي و فرهنگي آنان كه به حق از جهاتي افضل از دماء شهيدان است كه بگذريم، آنان در هر عصري از اعصار براي دفاع از مقدسات ديني و ميهني خود مرارت ها و تلخي هايي متحمل شده اند و همراه با تحمل اسارت ها و تبعيدها، زندان ها و اذيت و آزارها و زخم زبان ها، شهداي گرانقدري را به پيشگاه مقدس حق تقديم نموده اند. شهداي روحانيت منحصر به شهداي مبارزه و جنگ در ايران نيستند، يقيناً رقم شهداي گمنام حوزه ها و روحانيت كه در مسير نشر معارف و احكام الهي به دست مزدوران و نامردمان، غريبانه جان باخته اند، زياد است.

در هر نهضت و انقلاب الهي و مردمي، علماي اسلام اولين كساني بوده اند كه بر تارك جبين شان خون و شهادت نقش بسته است. كدام انقلاب مردمي اسلامي را سراغ كنيم كه در آن حوزه و روحانيت پيش كسوت شهادت نبوده اند و بر بالاي دار نرفته اند و اجساد مطهرشان بر سنگفرش هاي حوادث خونين به شهادت نايستاده است؟ در 15 خرداد و در حوادث قبل و بعد از پيروزي، شهداي اولين، از كدام قشر بوده اند؟ خدا را سپاس مي گذاريم كه از ديوارهاي فيضيه گرفته تا سلول هاي مخوف و انفرادي رژيم شاه و از كوچه و خيابان تا مسجد و محراب ائمه جمعه و جماعات و از دفاتر كار و محل خدمت تا خطوط مقدم جبهه ها و ميادين مين، خون پاك شهداي حوزه و روحانيت افق فقاهت را گلگون كرده است و در پايان افتخار آميز جنگ تحميلي نيز رقم شهدا و جانبازان و مفقودين حوزه ها نسبت به قشرهاي ديگر زيادتر است. بيش از دو هزار و پانصد نفر از طلاب علوم دينيه در سراسر ايران در جنگ شهيد شده اند و اين رقم نشان مي دهد كه روحانيت براي دفاع از اسلام و كشور اسلامي ايران تا چه حد مهيا بوده است...

زندگي نامه ي شهيد محلاتيشهيد در سال 1309 شمسي، در خانواده اي متدين و مذهبي در شهرستان محلات متولد شد و دروس مقدماتي را در همان شهر فرا گرفت و در سال 1324، وارد حوزه ي علميه قم شد.

آشنايي و سكونت او در بيت مرحوم آيت الله العظمي حاج سيد محمد تقي خوانساري – كه از عراق به ايران تبعيد شده بود – موجب شد تا از همان ايام با مسايل سياسي آشنا گردد. شهيد محلاتي دروس حوزوي را درمحضر استادان و آياتي هم چون بروجردي (قدس سره)، امام خميني (قدس سره) و علامه طباطبايي (قدس سره) فرا گرفت. مدتي نيز نزد شهيد صدوقي تلمّذ كرده بود.

سوابق مبارزاتي
فعاليت هاي سياسي شهيد از سال 1326، به دنبال آشنايي با فداييان اسلام و مرحوم آيت الله كاشاني، آغاز گرديد. خود در اين باره چنين مي گويد:

« در همان سال هاي اوّل در منزل آيت الله سيد محمد تقي خوانساري با فداييان اسلام ارتباط پيدا كردم. فداييان اسلام از جمله مرحوم نواب صفوي و مريدان ايشان به منزل آقاي خوانساري مي آمدند و در آن جا ضمن آشنايي با ايشان شروع به همكاري با آنان كردم.»

وي در انتخابات دوره ي هفدهم مجلس شوراي ملي، از طرف فداييان اسلام و آيت الله كاشاني مأمور شد تا به آذربايجان سفر كند و مردم را ترغيب نمايد كه به نماينده هاي فداييان اسلام رأي دهند. بعد از كودتاي ننگين 28 مرداد، به خاطر سخنراني بسيار تند عليه كنسرسيوم نفت و كودتاي شاه دستگير و به مشهد تبعيد گرديد. بعد از آغاز نهضت امام (قدس سره) در سال 1341، فعاليت هاي شهيد محلاتي بيشتر شد. مقام معظم رهبري در اين باره مي فرمايند:

شهيد محلاتي از قبل هم با امام آشنايي داشتند و از شاگردان امام بودند. ما، در ماجراهاي سال 41 و 42 كه امام مركز مبارزه بود و خانه امام كانون رفت و آمدها و الهام دهنده ي مبارزات مردم بود، مرحوم محلاتي را ديديم و با ايشان آشنا شديم.

مبارزات شهيد تا پيروزي انقلاب ادامه – يافت – و بارها به زندان افتاد. در آستانه ي پيروزي از اعضاي فعال كميته استقبال امام بود و بعد از پيروزي، در كميته ي مركزي به عنوان نماينده ي امام فعاليت داشتند و در اولين انتخابات مجلس به عنوان نماينده ي مردم محلات و دليجان انتخاب شدند. در اوايل حضور در مجلس، طي حكمي از سوي امام (قدس سره) به عنوان نماينده ي ايشان در سپاه پاسداران منصوب گرديد.

شهيد در دوران دفاع مقدس نيز نقش ارزنده اي داشت و در شب هاي عمليات در سنگر فرماندهي حضور مي يافت – و با سخنان حكيمانه ي خويش ترديد و ابهام را تبديل به قاطعيت، ايمان و اعتقاد مي كرد. علاقه و عشق وافري به امام (قدس سره) داشت و در اين مسير بارها از تشخيص و منفعت و مصلحت خويش صرف نظر كرد و بنا به فرموده ي مقام معظم رهبري حتي حاضر بود در اين مسير از آبروي خويش بگذرد. او آن قدر به امام (قدس سره) علاقه داشت كه خانه اي در قم روبه روي منزل امام در محله يخچال قاضي فراهم كرد تا قرابت روحي را با قرب مكاني تقويت كند.

شهيد در وصيت نامه اش علاقه خود را نسبت به امام (قدس سره) اين گونه ابراز مي كند:

«از معظم له امام (قدس سره) بخواهيد براي آمرزش من دعاي مخصوص نمايد. من در اين عالم به او عشق مي ورزيدم و امر او را امر خدا و رسول صلي الله عليه و آله و سلم مي دانستم. اميد است ايشان هم بعد از اين عالم و در پيشگاه خداوند شفاعت كند تا ان شاء الله در آن دار بقاء در كنار ايشان باشم.»

شهيد محلاتي از ديدگاه مقام معظم رهبري(2)يك خصوصيت در مرحوم آقاي محلاتي است كه آن خصوصيت براي عناصر انقلابي خيلي مهم است و آن خصلت سازش ناپذيري و مبارزه گري و غيرت ديني و آمادگي براي فداكاري و تلاش است. همه كس حاضر نيست راحتي و زندگي آرام خودش را به خاطر هدف ها و آرمان هايي كه بايد براي آن ها مبارزه كرد، تهديد كند. ايشان از جمله افرادي بود كه به راحتي زندگي را، آسايش را، در آمد را، عنوان را كه اين آخري به نظر من از همه مهم تر است، نثار مبارزه مي كرد و حتي حاضر بود يك جايي از آبروي خودش مايه بگذارد، از حيثيت و عنوان خودش مايه بگذارد.

و در جاي ديگري مي فرمايند:(3)

... از خصوصيات ديگر شهيد محلاتي، عشق و ارادت وافر به امام بود. به قدري به امام علاقه و اعتماد به نظرات امام داشت كه هر موقع امام يك چيزي را بيان مي كردند، مثل يك امر تعبدي، برايش لازم الاجرا بود، چه روزي كه امام حكم داده بودند كه بايد اين كار بشود چه آن روزي كه حكم نداده بودند، ايشان مي فهميدند كه تمايل امام به اين است... اعتماد و ارادت ايشان به امام به نظر من يكي از عوامل خستگي ناپذيري ايشان بود...

پي نوشت ها:
1. صيحفه نور، جلد21، ص 101- 88، 3/12/1367.

2. مجله پيام انقلاب، شماره 208، 8/.1/1366، ص 18.

3. ره يافتگان وصال، دي ماه 1373، حوزه نمايندگي ولي فقيه در سپاه ص 26.