«پيشرفتهاي اخير در درمان مسموميت با تركيبات فسفردار آلي» (عوامل اعصاب)

چكيده:

تركيبات فسفردار آلي، گروه عمده اي از عوامل اعصاب را تشكيل مي دهند و از سموم كشنده عوامل شيميايي جنگي مي باشند.

 اين تركيبات با وقفه اثر آنزيم كولين استراز مانع هيدروليز استيل كولين در پايانه هاي موسكاريني و نيكوتيني مي شود.

 آثار تحريك گيرنده هاي موسكاريني با سولفات آتروپين و اثرات ينكوتيني با اكسيم ها درمان مي شده است. با وجود كاربرد اين دو پادزهر، مرگ و مير ناشي از اين مسموميتها بويژه در موارد شديد بالا بوده است.

تزريق وريدي سولفات آتروپين با مقاديري كه موجب خشكي ترشحات گردد، قادر به كنترل آثار موسكاريني (براديكاردي، هيپوتانسيون، ميوزيس، گاستروآنتريت، خيز حاد ريه، ...) ميباشد. اما تجويز اكسيمها در همه موارد مسموميت موثر نبوده است. اكسيمهاي زيادي ساخته و مورد آزمايش واقع شده اند، ولي تنها پراليدوكسيم و ابيدوكسيم بصورت تجارتي آماده و در دسترس ميباشد. تحقيقات تجربي نشان داده است كه اين دو اكسيم فعال كننده هاي مناسب كولين استراز در جريان مسموميت با ساربن، تابون و VX هستند، ولي بر عليه سومان بي تاثير ميباشند. اكسيم جديد از مشتقات بي پيريدينيوم به نام HI6، كولين استراز مهار شده ناشي از اثر سومان را در لوله آزمايش فعال كرده است. اين پژوهشها كه به صورت In – Vitro  بر روي گلبول قرمز انساني و يا In-Vivo بر روي حيوانات آزمايشگاهي مانند موش و خرگوش انجام شده، نميتوانند به كاربرد موثر آنها در مسموميتهاي انساني تعميم داده شوند.

شباهت ساختماني و مكانيسم اثر حشره كشهاي فسفردار الي با عوامل اعصاب نظير سارين، سومان و تابون باعث شده است تا از نتايج پژوهشهاي انجام يافته در مورد درمان اين حشره كشها نيز استفاده شود. نتايج پژوهشهاي گذشته نگر از سريلانكا (Lancet, 339, 1992) و مركز درمان مسمومين مشهد نشان داده است كه عموماً اكسيمها در درمان مسموميت با حشره كشهاي فسفردار آلي تاييدي بر عدم تاثير اين پادزهر دانست، پژوهشي آينده نگر با گروه كنترل در مورد اثرات درماني اكسيمها در درمان مسموميت حاد با حشره كشهاي فسفردار آلي در بخش مسمومين بيمارستان امام رضا (ع) مشهد در حال انجام ميباشد. نتايج اوليه اين پژوهش بر روي 36 بيمار كه در اولين كنگره بين المللي سم شناسي پزشكي آسيا و اقيانوسيه ارائه شد، نشان داد كه ابيدوكسيم با دوزبالا كه تصور ميشد با فعال كردن مجدد كولين استراز موجب بهبود آثار نيكوتيني و CNS مسموميت ميشود، هپاتوتوكسيك است. پراليدوكسيم هر چند عوارض سمي عمده اي نشان نداد ولي قادر به كاهش بيماريزايي و مرگ و مير ناشي از مسموميت با سموم فسفردار آلي نگرديد. البته بايستي توجه داشت كه نوع سم فسفره و عواملي چون سندروم بينابيني (Intermediate Syndrome) ناشي از مسموميت ممكن است در بيماريزايي و ميزان مرگ و مير موثر باشد.

تجويز وريدي مداومبيكربنات سديم در درمان مسموميت حاد با حشره كشهاي فسفردار آلي نيز بوسيله دكتر آنتوني وونگ از برزيل پيشنهاد شده است. نتايج تحقيقات ابتدايي نامبرده بر روي تعداد معدودي از بيماران ثمربخش بوده است. هم اكنون اثر اين رژيم درماني در بخش مسمومين بيمارستان امام رضا (ع) مشهد همزمان با ده مركز درمان مسمومين در كشورهاي ديگر در حال مطالعه ميباشد.

اميد است نتايج تحقيقات در آينده منجر به درمان موثر مسموميت حاد با تركيبات فسفردار آلي گردد.