حملات شيميايي در جنگ ايران و عراق
اشاره
يکي از موارد حملات شيميايي عراق كه در منطقه هورالهويزه در 13 مارس 1984 گزارش شده بود، به طور قطعي از سوي يک تيم بينالمللي که به طور ويژه از طرف شوراي عمومي سازمان ملل به ايران ارسال شده بود، مورد بررسي قرار گرفت.
اين تيم به مدارکي دست يافت که در گزارش خود به قطعيت ادعاي کاربرد اين مواد اذعان کرد که در اظهارات ايرانيان، عراقيها حداقل در شش موقعيت ديگر نيز در طول بازده زماني از 26 فوريه تا 17 مارس همان سال حملاتي را انجام داده بودند. کيفيت و سرعت تحقيقات انجام شده از سوي اين گروه سازمان ملل، مستند مناسبي را ايجاد کرد و دست شوراي عمومي را باز کرد تا اخطاري را در هفتم مارس صادر کند.
حملات شيميايي در جنگ ايران و عراق (1980-1988)
موسسه تحقيقات بين المللي صلح استکهلم ـ نوشتة جولين پري روبينسون و جوزف گلدبلات (مي 1984)
ترجمه : عليرضا کميلي
مقدمه: هرچند در اين گزارش رسمي به نحوي جانبدارانه نسبت به کشورهاي غربي، عليالخصوص آمريکا که منابع اصلي تغذيه مواد شيميايي عراق بودند و در مقابل صدور قطعنامهها تا عمومي شدن رسواييها ايستادند، قضاوت شده، اما از اين رو که خود غربيها به طور مستند نسبت به حملات شيميايي عليه کشورمان اذعان کردهاند، جاي توجه دارد.
□
به کارگيري سلاحهاي شيميايي به تناوب در طول جنگ ايران و عراق مورد تاييد قرار گرفت. يکي از اين نمونهها که ايران آن را گزارش كرده بود، به طور قطعي از سوي يک تيم بين المللي اعزامي به ايران از طرف شوراي عمومي سازمان ملل متحد مورد بررسي و تاييد قرار گرفت. هر دو کشور ايران (از سال 1929) و عراق (از سال 1931) در پروتکل ژنو عضو بودند که بهکارگيري مواد يا وسايل خفهکننده و مسموم کننده يا ديگر گازها و همة مايعات مشابه و همچنين کاربرد مواد باکتريال را ممنوع ميکرد.
شوراي امنيت سازمان ملل، بيانيههايي را در محکوميت استفاده از سلاحهاي شيميايي در طول جنگ خليج صادر کرد و البته در همة آنها منبع اصلي پشتيباني مواد را که داخلي يا خارجي بودند، مبهم و غيرقطعي ميگذاشت! کنترل صادرات نيز بر مواد شيميايي قابل استفاده در توليدات گاز خردل و گازهاي عصبي متمرکز شد.
□
از اولين روزهاي حملة عراق به ايران در جنگ خليج، گزارشهايي دربارة حملات شيميايي وجود داشت. راديو تهران در نوامبر 1980 ادعاهايي را مبني بر حملة شيميايي عراق به سوسنگرد مخابره کرد. سه سال و چهار ماه بعد، زماني که جهان به طور جديتر به اين موضوع توجه ميکرد، وزير خارجة ايران در کنفرانس خلع سلاح در ژنو اعلام کرد که حداقل 49 نمونه از حملات شيميايي عراق در 40 منطقه مرزي انجام شده است که مرگ 109 نفر و ابتلاي صدها نفر ديگر، از جمله اثرات آن حملات بوده است. او اين اظهارات را در شانزدهم فوريه سال 1984 ارائه کرد؛ زماني که ايران اقدام به حملة گستردهاي در جبهة مرکزي کرده بود؛ يک هفته قبل از پاسخ به تهاجم در مناطق شمالي نزديک بصره که عراق در آن، منابع نفتي دست نخورده فراواني داشت.
همچنين طبق مواضع رسمي دولت ايران در اظهارات وزير خارجهاش، عراقيها در طول 31 روز، چهارده بار ديگر نيز از سلاحهاي شيميايي استفاده كردند و آمار مجروحان شيميايي با گازهاي سمي به بيش از 2200 نفر رسيده است.
□
يکي از موارد حملات شيميايي عراق كه در منطقه هورالهويزه در 13 مارس 1984 گزارش شده بود، به طور قطعي از سوي يک تيم بينالمللي که به طور ويژه از طرف شوراي عمومي سازمان ملل به ايران ارسال شده بود، مورد بررسي قرار گرفت.
اين تيم به مدارکي دست يافت که در گزارش خود به قطعيت ادعاي کاربرد اين مواد اذعان کرد که در اظهارات ايرانيان، عراقيها حداقل در شش موقعيت ديگر نيز در طول بازده زماني از 26 فوريه تا 17 مارس همان سال حملاتي را انجام داده بودند. کيفيت و سرعت تحقيقات انجام شده از سوي اين گروه سازمان ملل، مستند مناسبي را ايجاد کرد و دست شوراي عمومي را باز کرد تا اخطاري را در هفتم مارس صادر کند. کميته بينالمللي صليب سرخ (ICRC) 160 مورد از مجروحان جنگي را در بيمارستانهاي تهران ملاقات کرد و تصويري بيمارستاني ارائه کرد که جسارت کاربرد جديد مواد ممنوع شده توسط قوانين بين المللي را ثابت ميکرد.
مصدومان ملاقات شده که در گزارشها ذکر شدند، قربانيان حادثة روز 27 فوريه بودند. دو روز بعد از اعلاميه ICRC بود که دپارتمان ايالات متحده نيز اعلام کرد: «دولت آمريکا به اين نتيجه رسيده است که مدارک موجود نشان دهندة استفاده عراق از سلاحهاي کشندة شيميايي است.» عراق بلافاصله ادعاهاي واشنگتن را سياست مزورانه، پر از دروغ و جعلهايي توسط سازمان سيا دانست و اعلام کرد که مريضهاي بيمارستانها که ICRC با آنها ملاقات كرده «اثرات ناشي از اين مواد را در مناطقي ديگر متحمل شدهاند.»
هفدهم مارس، تقريبا همان ايام که تيم سازمان ملل در حال جمعآوري مدارک و شواهد خود بود، فرمانده عاليرتبه لشگر سوم عراق در پاتک عمليات جزاير مجنون، با خبرنگاران خارجي مصاحبهاي را انجام داد و گفت: «ما سلاحهاي شيميايي را به کار نبردهايم و من به خداوند قسم ميخورم که هيچ سلاحي نديدهام، اما اگر مجبور باشم دشمن را شکست بدهم و اجازه بيابم تا از اين سلاحها استفاده کنم، دربارة آن تامل خواهم کرد.»
□
شوراي امنيت سازمان ملل در سيام مارس، بيانيهاي را صادر کرد که استفاده از سلاحهاي شيميايي در طول جنگ خليج را محکوم ميکرد. به طور آشکارا اينبار، هيچ کدام از پنج عضو اصلي نيز حق وتوي خود را براي بلوکه کردن آن محکوميت به کار نبردند. در همان روز، ايالات متحده نيز اعلام کرد که در حال تهية مقررات جديد ثبتي براي صادرات مواد شيميايي قابل استفاده در سلاحهاي شيميايي به ايران و عراق است که ساير دولتها را تشويق کند تا اينگونه عمل نمايند. ساير دولتها نيز مراحل مشابهي را تعيين کردند.
از زمان صدور بيانية سازمان ملل، گزارشهاي حملات شيميايي عراقيها رفتهرفته کاهش يافت، اما آنها حملاتشان را هرگز متوقف نکردند. در نيمة ماه آوريل، يک تيم تلويزيوني انگليسي که در بخش ايراني جبهه جزاير مجنون فيلمبرداري ميکرد، با حملة گاز خردل بهوسيلة ارتش عراق مواجه شد، اما رسانههاي ايران، شايد به دليل تبعات منفي اعلام خبر اين حملات، کمتر آن را پوشش دادند.
□
اين گزارش در ادامه به برخي قوانين بينالمللي منع استفاده از سلاحهاي شيميايي اشاره ميكند و سپس به توضيح برخي مواد شيميايي استفاده شده عليه رزمندگان ما، از جمله استفاده از عامل گاز خردل و گاز اعصاب ميپردازد و به اثرات مخرب آنها و منابع ساختشان اشاره ميکند.
يکي از موارد حملات شيميايي عراق كه در منطقه هورالهويزه در 13 مارس 1984 گزارش شده بود، به طور قطعي از سوي يک تيم بينالمللي که به طور ويژه از طرف شوراي عمومي سازمان ملل به ايران ارسال شده بود، مورد بررسي قرار گرفت.
اين تيم به مدارکي دست يافت که در گزارش خود به قطعيت ادعاي کاربرد اين مواد اذعان کرد که در اظهارات ايرانيان، عراقيها حداقل در شش موقعيت ديگر نيز در طول بازده زماني از 26 فوريه تا 17 مارس همان سال حملاتي را انجام داده بودند. کيفيت و سرعت تحقيقات انجام شده از سوي اين گروه سازمان ملل، مستند مناسبي را ايجاد کرد و دست شوراي عمومي را باز کرد تا اخطاري را در هفتم مارس صادر کند.
حملات شيميايي در جنگ ايران و عراق (1980-1988)
موسسه تحقيقات بين المللي صلح استکهلم ـ نوشتة جولين پري روبينسون و جوزف گلدبلات (مي 1984)
ترجمه : عليرضا کميلي
مقدمه: هرچند در اين گزارش رسمي به نحوي جانبدارانه نسبت به کشورهاي غربي، عليالخصوص آمريکا که منابع اصلي تغذيه مواد شيميايي عراق بودند و در مقابل صدور قطعنامهها تا عمومي شدن رسواييها ايستادند، قضاوت شده، اما از اين رو که خود غربيها به طور مستند نسبت به حملات شيميايي عليه کشورمان اذعان کردهاند، جاي توجه دارد.
□
به کارگيري سلاحهاي شيميايي به تناوب در طول جنگ ايران و عراق مورد تاييد قرار گرفت. يکي از اين نمونهها که ايران آن را گزارش كرده بود، به طور قطعي از سوي يک تيم بين المللي اعزامي به ايران از طرف شوراي عمومي سازمان ملل متحد مورد بررسي و تاييد قرار گرفت. هر دو کشور ايران (از سال 1929) و عراق (از سال 1931) در پروتکل ژنو عضو بودند که بهکارگيري مواد يا وسايل خفهکننده و مسموم کننده يا ديگر گازها و همة مايعات مشابه و همچنين کاربرد مواد باکتريال را ممنوع ميکرد.
شوراي امنيت سازمان ملل، بيانيههايي را در محکوميت استفاده از سلاحهاي شيميايي در طول جنگ خليج صادر کرد و البته در همة آنها منبع اصلي پشتيباني مواد را که داخلي يا خارجي بودند، مبهم و غيرقطعي ميگذاشت! کنترل صادرات نيز بر مواد شيميايي قابل استفاده در توليدات گاز خردل و گازهاي عصبي متمرکز شد.
□
از اولين روزهاي حملة عراق به ايران در جنگ خليج، گزارشهايي دربارة حملات شيميايي وجود داشت. راديو تهران در نوامبر 1980 ادعاهايي را مبني بر حملة شيميايي عراق به سوسنگرد مخابره کرد. سه سال و چهار ماه بعد، زماني که جهان به طور جديتر به اين موضوع توجه ميکرد، وزير خارجة ايران در کنفرانس خلع سلاح در ژنو اعلام کرد که حداقل 49 نمونه از حملات شيميايي عراق در 40 منطقه مرزي انجام شده است که مرگ 109 نفر و ابتلاي صدها نفر ديگر، از جمله اثرات آن حملات بوده است. او اين اظهارات را در شانزدهم فوريه سال 1984 ارائه کرد؛ زماني که ايران اقدام به حملة گستردهاي در جبهة مرکزي کرده بود؛ يک هفته قبل از پاسخ به تهاجم در مناطق شمالي نزديک بصره که عراق در آن، منابع نفتي دست نخورده فراواني داشت.
همچنين طبق مواضع رسمي دولت ايران در اظهارات وزير خارجهاش، عراقيها در طول 31 روز، چهارده بار ديگر نيز از سلاحهاي شيميايي استفاده كردند و آمار مجروحان شيميايي با گازهاي سمي به بيش از 2200 نفر رسيده است.
□
يکي از موارد حملات شيميايي عراق كه در منطقه هورالهويزه در 13 مارس 1984 گزارش شده بود، به طور قطعي از سوي يک تيم بينالمللي که به طور ويژه از طرف شوراي عمومي سازمان ملل به ايران ارسال شده بود، مورد بررسي قرار گرفت.
اين تيم به مدارکي دست يافت که در گزارش خود به قطعيت ادعاي کاربرد اين مواد اذعان کرد که در اظهارات ايرانيان، عراقيها حداقل در شش موقعيت ديگر نيز در طول بازده زماني از 26 فوريه تا 17 مارس همان سال حملاتي را انجام داده بودند. کيفيت و سرعت تحقيقات انجام شده از سوي اين گروه سازمان ملل، مستند مناسبي را ايجاد کرد و دست شوراي عمومي را باز کرد تا اخطاري را در هفتم مارس صادر کند. کميته بينالمللي صليب سرخ (ICRC) 160 مورد از مجروحان جنگي را در بيمارستانهاي تهران ملاقات کرد و تصويري بيمارستاني ارائه کرد که جسارت کاربرد جديد مواد ممنوع شده توسط قوانين بين المللي را ثابت ميکرد.
مصدومان ملاقات شده که در گزارشها ذکر شدند، قربانيان حادثة روز 27 فوريه بودند. دو روز بعد از اعلاميه ICRC بود که دپارتمان ايالات متحده نيز اعلام کرد: «دولت آمريکا به اين نتيجه رسيده است که مدارک موجود نشان دهندة استفاده عراق از سلاحهاي کشندة شيميايي است.» عراق بلافاصله ادعاهاي واشنگتن را سياست مزورانه، پر از دروغ و جعلهايي توسط سازمان سيا دانست و اعلام کرد که مريضهاي بيمارستانها که ICRC با آنها ملاقات كرده «اثرات ناشي از اين مواد را در مناطقي ديگر متحمل شدهاند.»
هفدهم مارس، تقريبا همان ايام که تيم سازمان ملل در حال جمعآوري مدارک و شواهد خود بود، فرمانده عاليرتبه لشگر سوم عراق در پاتک عمليات جزاير مجنون، با خبرنگاران خارجي مصاحبهاي را انجام داد و گفت: «ما سلاحهاي شيميايي را به کار نبردهايم و من به خداوند قسم ميخورم که هيچ سلاحي نديدهام، اما اگر مجبور باشم دشمن را شکست بدهم و اجازه بيابم تا از اين سلاحها استفاده کنم، دربارة آن تامل خواهم کرد.»
□
شوراي امنيت سازمان ملل در سيام مارس، بيانيهاي را صادر کرد که استفاده از سلاحهاي شيميايي در طول جنگ خليج را محکوم ميکرد. به طور آشکارا اينبار، هيچ کدام از پنج عضو اصلي نيز حق وتوي خود را براي بلوکه کردن آن محکوميت به کار نبردند. در همان روز، ايالات متحده نيز اعلام کرد که در حال تهية مقررات جديد ثبتي براي صادرات مواد شيميايي قابل استفاده در سلاحهاي شيميايي به ايران و عراق است که ساير دولتها را تشويق کند تا اينگونه عمل نمايند. ساير دولتها نيز مراحل مشابهي را تعيين کردند.
از زمان صدور بيانية سازمان ملل، گزارشهاي حملات شيميايي عراقيها رفتهرفته کاهش يافت، اما آنها حملاتشان را هرگز متوقف نکردند. در نيمة ماه آوريل، يک تيم تلويزيوني انگليسي که در بخش ايراني جبهه جزاير مجنون فيلمبرداري ميکرد، با حملة گاز خردل بهوسيلة ارتش عراق مواجه شد، اما رسانههاي ايران، شايد به دليل تبعات منفي اعلام خبر اين حملات، کمتر آن را پوشش دادند.
□
اين گزارش در ادامه به برخي قوانين بينالمللي منع استفاده از سلاحهاي شيميايي اشاره ميكند و سپس به توضيح برخي مواد شيميايي استفاده شده عليه رزمندگان ما، از جمله استفاده از عامل گاز خردل و گاز اعصاب ميپردازد و به اثرات مخرب آنها و منابع ساختشان اشاره ميکند.
لینک کپی شد
نظر شما
