برگ برنده جدید در جنگ منطقهای/ ذخایر جهانی کود شیمیایی رو به اتمام است
گروه بینالملل دفاعپرس - نادژدا ساراپینا: جنگ در غرب آسیا زنگ خطر وقوع بحرانی گسترده در حوزه مواد غذایی را به صدا درآورده است. اخیرا اختلال در حمل و نقل مواد اولیه تولید کودهای شیمیایی همزمان با آغاز فصل کشت در نیمکره شمالی گزارش شده است.
پس از افزایش قیمت سوخت، بازار جهانی شاهد افزایش قابل توجه قیمت کودهای شیمیایی خواهد بود. به دلیل درگیری در غرب آسیا، صدها هزار تن اوره، گوگرد و فسفات قادر به ترک خلیج فارس نیستند.
«نمر رادی» معاون رئیس کمیته همکاریهای بینالمللی و صادرات اتحادیه «اوپورا روسیه» میگوید: حدود ۴۶ درصد از عرضه جهانی گوگرد، ۳۰ درصد اوره و ۲۱ درصد آمونیاک از تنگه هرمز عبور میکند. اگر این انسداد بیش از چهار هفته طول بکشد، ما با عدم تعادل موقت روبهرو نیستیم، بلکه با کسری ساختاری و خطر افزایش ۱۵ تا ۲۰ درصدی قیمت کودها مواجه خواهیم شد.
مشکلات مربوط به تامین حاملهای انرژی نیز تأثیرگذار است. نفت و گاز طبیعی برای تولید کودهای نیتروژنی، فسفاته و ترکیبی ضروری هستند؛ بنابراین بازار مواد غذایی به شدت به افزایش قیمت و کمبود «طلای آبی» و «طلای سیاه» واکنش نشان خواهد داد.
علاوه بر این، وضعیت جنگی در تنگه هرمز با دوره حساس بهار -فصل کشت در نیمکره شمالی- همزمان شده است. رادی میگوید: افزایش ۴۰ درصدی قیمت کودها و ۳۰ تا ۵۰ درصدی هزینههای لجستیک در حال حاضر در هزینه تمام شده محصول سال ۲۰۲۶ لحاظ میشود. خطر افزایش مجدد قیمت غلات و دانههای روغنی در نیمه دوم سال کاملاً واقعی است.
کنترل قیمت غذا با اهرم هرمز
کایا کالاس مسئول سیاست خارجی هشدار داده که تداوم استفاده ایران از «اهرم هرمز» میتواند به کمبود مواد غذایی در بازار جهانی منجر شود.
ساختار بازار جهانی به گونهای است که اگرچه کود در جهان به اندازه کافی وجود دارد، اما لجستیک و دسترسی به آن بسیار نابرابر توزیع شده است. روسیه، چین و تا حدی مراکش میتوانند بخشی از حجم از دست رفته را جبران کنند، اما نه فوراً. بنابراین، باید از خطر کمبودهای محلی و جهش قیمت صحبت کرد.
بیشترین خطر متوجه کشورهایی است که وابستگی بالایی به واردات دارند و امکانات مالیشان محدود است. از جمله کشورهای جنوب صحرای آفریقا، بخشی از جنوب شرق آسیا و آمریکای لاتین. روسیه و چین به دلیل داشتن پایگاه تولیدی خود در امنترین موقعیت قرار دارند. اما اتحادیه اروپا که به واردات وابسته است، کاملا آسیبپذیری به نظر میرسد.
«تیه ماریانی» نماینده پارلمان اروپا از حزب راستگرای فرانسوی «اتحاد ملی» نیز عمیقاً نگران است و هشدار میدهد که اختلال در عرضه کودها مستقیماً بر کشاورزان اروپایی و در نتیجه بر مصرفکنندگان تأثیر خواهد گذاشت.
صنعت کود شیمیایی به شدت از سیاستهای کمیسیون اروپا و قطع اجباری واردات از روسیه آسیب دیده است. مکملهای معدنی باید از خارج از اتحادیه خریداری شوند. اما نزدیکترین تأمینکنندگان بزرگ -روسیه و بلاروس- تحت تحریم هستند. این تحریمها تصمیمی عجولانه بود. در نتیجه امروز که تنگه هرمز بسته شده، اروپا خود را در مضیقه مضاعف میبیند؛ هم از نظر انرژی و هم از نظر کشاورزی. بدترین چیز این است که در حال حاضر اتحادیه اروپا استراتژی منسجمی برای غلبه بر بحران ندارد.
علاقمندی ترامپ به کودهای بلاروس
در همین حال، آمریکا در پایان هفته گذشته صنعت پتاس بلاروس را از تحریمها خارج کرد. «الکساندر لوکاشنکو» رئیسجمهور این کشور گفت که آمریکاییها به شدت به کودهای بلاروسی علاقهمند شدهاند.
شرکتهای تولیدکننده روسی نیز وضعیت خوبی دارند. هفته گذشته، سهام شرکتهای «فوسآگرو» و «آکرون» هشت تا نه درصد افزایش یافت و به بالاترین میزان در تاریخ رسید. این فقط یک واکنش سفتهبازانه به اخبار ژئوپلیتیک نیست. این رشد نشاندهنده تجدید نظر اساسی در زنجیرههای لجستیکی است. بازار در سطح جهانی با کمبود مواجه است و راهاندازی ظرفیتهای جدید برای تولید کود زمانبر است.
