تنهایی سالمندان، چالش آینده ایران در صورت عدم توجه به مسئله جوانی جمعیت+فیلم
«ملیحه علیمندگاری» پژوهشگر اجتماعی و جمعیتشناس، در گفتگو با خبرنگار دفاعپرس از یزد؛ به تحلیل پیامدهای اجتماعی پیری جمعیت در ایران پرداخت و اظهار داشت: اگر سیاستهای جوانی جمعیت با جدیت دنبال نشود، «تنهایی سالمندان» نه تنها یک مشکل فردی، بلکه به چالشی بزرگ برای نظام شهری، خانواده و اقتصاد کشور تبدیل خواهد شد.
سالمندان تنها؛ قشر فراموش شده آینده
علیمندگاری با اشاره به آمارهای جمعیتی تأکید کرد: «جامعه ایران به سرعت در حال پیر شدن است. نسلی که امروز وارد میانسالی میشود، فردا سالمندی را تجربه خواهد کرد که احتمالاً تنهاست. این تنهایی در میان زنان سالمند به مراتب بیشتر دیده میشود؛ زنانی که شاید هرگز ازدواج نکرده یا همسر خود را از دست دادهاند و فرزندی نیز ندارند. این گروه بزرگ از سالمندان نه میخواهند به سرای سالمندان بروند و نه توانایی زندگی مستقل بدون حمایت شهری را دارند.»
وی افزود: اگر امروز برای جوانی جمعیت برنامهریزی نکنیم، فردا با میلیونها سالمندی مواجه خواهیم شد که نه فرزندی دارد و نه شهری که نیازهایشان را بفهمد. شهرهای ما هنوز برای جوانان طراحی شدهاند؛ پلههای بلند، پیادهروهای ناهموار، فقدان نیمکتهای استراحت، حملونقل عمومی نامناسب برای ویلچر و نبود مراکز خدمات شهری در دسترس، همه نشانهای از نادیده گرفتن سالمندان است.
شهرهای دوستدار سالمند؛ یک ضرورت نه یک انتخاب
این جمعیتشناس با اشاره به مفهوم «شهرهای دوستدار سالمند» که سازمان جهانی بهداشت نیز بر آن تأکید دارد، گفت: «برخی کشورها سیاستهای مؤثری را برای ایجاد چنین شهرهایی به کار گرفتهاند؛ از طراحی ایستگاههای اتوبوس با ارتفاع مناسب گرفته تا ایجاد مسیرهای روشنایی کافی و فضای سبز امن. در ایران، متأسفانه هنوز در ابتدای راه هستیم. اگر شهرها خود را برای پذیرایی از سالمندان آماده نکنند، این گروه مجبور میشوند یا در خانههایشان محبوس شوند یا با خطرات زیادی برای جابهجایی روبهرو شوند.»
علیمندگاری بر لزوم ارائه خدمات شهری با کمترین هزینه و بهترین کیفیت برای سالمندان تأکید کرد و افزود: «سالمندان نیازمند دسترسی آسان به داروخانه، مراکز درمانی، بانک و مراکز خرید هستند. اگر این دسترسی نباشد، حتی سادهترین نیازهای روزمره تبدیل به یک معضل میشود. در چنین شرایطی، تنهایی سالمندان دوچندان خواهد شد.»
کوچک شدن خانواده و بحران فضای فیزیکی
وی با اشاره به تحول بنیادین ساختار خانواده در ایران تصریح کرد: «دیگر خبری از آن خانوادههای گسترده با چند نسل زیر یک سقف نیست. امروزه خانوارها کوچک شدهاند؛ اغلب زن و شوهری با یک یا دو فرزند. این خانوادهها در آپارتمانهای کوچک و بدون اتاق اضافه زندگی میکنند. حتی اگر یکی از زوجین شاغل نباشد و در خانه حضور داشته باشد، به دلیل کمبود اتاق و فضای خصوصی، نگهداری از سالمند بسیار دشوار است. این محدودیتها باعث میشود بسیاری از خانوادهها نتوانند از والدین سالمند خود در خانه مراقبت کنند و در نتیجه سالمندان به خانههای سالمندان سپرده شوند یا تنها زندگی کنند.»
این پژوهشگر اجتماعی هشدار داد: اگر همزمان به دو موضوع توجه نکنیم - یعنی از یک سو سیاستهای تشویقی برای جوانی جمعیت و از سوی دیگر بازطراحی شهرها و مسکن برای حمایت از سالمندان - در آینده نه چندان دور با نسلی از سالمندان تنها، افسرده و رها شده در شهرهایی روبهرو خواهیم شد که هیچ سنخیتی با نیازهایشان ندارد.
راهکارها و جمعبندی
علیمندگاری در پایان با ارائه چند راهکار عملی گفت: «اولین قدم، تصویب قوانین الزامآور برای شهرداریها در جهت ایجاد محیطهای دوستدار سالمند است. قدم دوم، تشویق خانوادهها به زندگی بین نسلی از طریق اعطای وام مسکن برای واحدهای بزرگتر. قدم سوم، توسعه خدمات حمایتی مانند تلهویزیون، مراکز روزانه سالمندان و سامانههای حملونقل ویژه؛ و مهمتر از همه، توجه جدی به سیاستهای جوانی جمعیت برای جلوگیری از عمیقتر شدن شکاف سنی است.»
وی خاطرنشان کرد: تنهایی سالمندان فقط یک مسئله عاطفی نیست؛ بار اقتصادی و اجتماعی سنگینی بر دوش دولت و جامعه خواهد گذاشت. اگر امروز نبینیم، فردا دیر است.
انتهای پیام/
