مناجاتی که بوی خاکریز میدهد
به گزارش گروه فرهنگ دفاعپرس، شماره ۵ «مجله آیه» با تمرکز بر زندگی و سلوک فردی و اجتماعی حاج علیرضا بکایی، از چهرههای شناختهشده مناجاتخوانی در تهران از سوی موسسه همشهری منتشر شد.
در این شماره، «آیه» مسیر زندگی بکایی را نه صرفاً در قالب یک گفتوگوی مرسوم، بلکه در قالب روایتی پیوسته از تجربه زیسته او دنبال میکند. روایتی که از فضای خانه و مجالس روضه آغاز میشود، از کوچههای شکلگیری ایمان عبور میکند، به سالهای مبارزه و حضور در جبهه میرسد و در نهایت در صدای مناجاتی که با خاطره شهدا درهمتنیده شده، امتداد مییابد.
این شماره، در ادامه رویکرد اخیر «آیه» در پرداختن به چهرههای شاخص قرآنی و مذهبی، با نگاهی چندجانبه به زندگی فردی، اجتماعی و دینی سوژه خود میپردازد. در این چارچوب، حاج علیرضا بکایی نه صرفاً بهعنوان یک مناجاتخوان، بلکه بهعنوان فردی با یک سبک زندگی مشخص مورد توجه قرار گرفته است. سبکی که در آن، عناصر مختلفی چون انقلاب، دفاع مقدس، دعا و زیست روزمره، بهعنوان اجزای جداگانه مطرح نمیشوند، بلکه در قالب یک روایت واحد از «ایمان زیسته» بازتعریف میشوند.
مناجاتخوانی، فراتر از یک آیین
در بخشهای مختلف این شماره، به جایگاه مناجاتخوانی در زندگی بکایی توجه ویژهای شده است. در این روایت، مناجاتخوانی صرفاً بهعنوان یک اجرای آیینی معرفی نمیشود، بلکه بهمثابه نوعی گفتوگوی صمیمی و صادقانه با خداوند مورد تحلیل قرار میگیرد؛ گفتوگویی که ریشه در تجربههای زیسته، خاطرات جنگ و پیوندهای عاطفی با مفاهیم دینی دارد.
«آیه» در این شماره تلاش کرده نشان دهد که چگونه تمرکز بر محتوای ادعیه و فهم معنایی آنها، مناجاتخوانی را از سطح یک اجرای صوتی فراتر برده و آن را به بستری برای انتقال تجربههای معنوی تبدیل کرده است. در این چارچوب، صدای مناجات بکایی نه صرفاً یک صدا، بلکه حامل یک زیست و تجربه تاریخی تلقی میشود.
سلوک فردی بدون قالبهای رسمی
از نکات قابل توجه در این پرونده، تأکید بر این موضوع است که حاج علیرضا بکایی روحانی به معنای رسمی و متعارف آن نیست. با این حال، دین در ذهن و زبان او حضوری پررنگ دارد و در قالب نوعی سلوک فردی درونی شده است. این سلوک، تنها محدود به بیان و گفتار نیست، بلکه در عرصه عمل و در موقعیتهای مختلف اجتماعی و حتی میدانی نیز خود را نشان میدهد.
این نگاه، یکی از محورهای اصلی روایت «آیه» است. روایتی که تلاش دارد نشان دهد تعهدات دینی، در زیست بکایی بهصورت یکپارچه و در همه ساحتهای زندگی جریان دارد و به یک نقش یا موقعیت خاص محدود نمیشود.
در این شماره، گفتوگو با خود حاج علیرضا بکایی در کنار روایتهایی از نزدیکان و آشنایان او، بهعنوان یکی از ابزارهای اصلی بازسازی مسیر زندگی او مورد استفاده قرار گرفته است. این گفتوگوها، بهجای تمرکز بر یک مقطع خاص، تلاش دارند تصویری جامع از کودکی تا بزرگسالی، از شکلگیری باورها تا تجربههای اجتماعی و حضور در جبهه ارائه دهند.
به گفته دستاندرکاران این شماره، هدف از این شیوه روایت، ارائه تصویری واقعی و چندبعدی از شخصیت بکایی بوده است. تصویری که در آن، هم نقاط قوت و هم چالشها و دغدغههای یک نسل بازتاب پیدا کند.
تأکید بر واقعیت زیسته
یکی از ویژگیهای قابل توجه این شماره، تلاش برای فاصله گرفتن از هرگونه اغراق و روایتهای کلیشهای است. «آیه» در این پرونده، بهجای برجستهسازیهای مرسوم، سعی کرده با تکیه بر روایتهای مستند و تجربههای واقعی، تصویری قابل اتکا از زیست مؤمنانه ارائه دهد.
در این مسیر، علاوه بر پرداختن به فعالیتهای مذهبی و فرهنگی بکایی، به دغدغههای نسلی که او به آن تعلق دارد نیز اشاره شده است؛ دغدغههایی که در پیوند میان ایمان، اخلاق و مسئولیت اجتماعی شکل گرفته و در کنشهای فردی و جمعی او نمود پیدا کرده است.
روایتهایی از ریشههای خانوادگی
در بخش دیگری از این شماره، به ریشههای خانوادگی و تأثیر آن بر شکلگیری شخصیت بکایی پرداخته شده است. یکی از روایتهای قابل توجه در این بخش، ماجرای انتخاب نام خانوادگی «بکایی» است که از زبان خود او نقل شده است.
در این روایت، به خاطراتی از دوران کودکی در تبریز اشاره میشود؛ جایی که پدربزرگ او با دستمالی سیاه که بر اثر اشکهای فراوان تقریباً سفید شده بود، شناخته میشد. این پدربزرگ، پس از هر وعده نماز، برای خود روضهخوانی میکرد و بهواسطه ارتباط عاطفی عمیق با واقعه عاشورا، به گریه بر امام حسین(ع) شهرت داشت.
بر اساس این روایت، هنگام دریافت شناسنامه، رئیس اداره ثبت احوال برای این خانواده نام «بکایی» را انتخاب میکند؛ نامی که به گفته او، پیش از آن به کسی داده نشده بود. این بخش، بهنوعی پیوند میان پیشینه خانوادگی و شکلگیری گرایشهای معنوی در نسلهای بعدی را نشان میدهد.شماره پنجم «آیه» در قالب چند فصل اصلی تنظیم شده است که هر یک به بخشی از زندگی و فعالیتهای بکایی اختصاص دارد. «سبک زندگی خانوادگی»، «رسالت تبلیغ»، «مکتب نیایش» و «در خط مقدم» از جمله فصلهای محوری این شماره هستند.
در فصل «سبک زندگی خانوادگی»، به تأثیر محیط خانواده در شکلگیری باورها و رفتارهای فردی پرداخته شده است. فصل «رسالت تبلیغ» به نقش بکایی در انتقال مفاهیم دینی و شیوههای او در این حوزه اختصاص دارد. در «مکتب نیایش»، مناجاتخوانی و جایگاه آن در زیست معنوی او مورد بررسی قرار گرفته و در «در خط مقدم»، تجربههای مرتبط با حضور در جبهه و تأثیر آن بر نگرشهای او بازخوانی شده است.بخش پایانی این شماره، به فعالیتهای مکتوب حاج علیرضا بکایی اختصاص دارد. در این بخش، با عنوان «چند روایت از آغاز نویسندگی تا آثار مکتوب»، مسیر ورود او به عرصه نوشتن و نخستین تجربههای قلمیاش مورد بررسی قرار گرفته است.این بخش، نشان میدهد که فعالیتهای بکایی تنها به منبر و مناجات محدود نبوده و او در حوزه نوشتار نیز تلاش کرده تجربیات و نگاههای خود را منتقل کند. به این ترتیب، مخاطب با وجهی کمتر دیدهشده از این چهره آشنا میشود.
شماره ۵ «مجله آیه» با اختصاص به زندگینامه حاج علیرضا بکایی در ۱۴۴صفحه و به قیمت۳۲۵هزارتومان از سوی موسسه همشهری منتشر شده است.
انتهای پیام/ 161
