شجاعت در میدان بحران؛ مقایسهای میان الگوهای رفتاری مسئولان در ایران و آمریکا
گروه سیاسی دفاعپرس: در فضای سیاست بینالملل، «شجاعت» صرفاً یک ویژگی فردی نیست، بلکه بهعنوان بخشی از سرمایه نمادین حکومتها عمل میکند. نحوه حضور رهبران و مسئولان در شرایط بحرانی، بهویژه زمانی که امنیت عمومی تهدید میشود، میتواند پیامهای عمیقی به جامعه داخلی و حتی بازیگران خارجی منتقل کند.
یکی از الگوهای تکرارشونده در سالهای اخیر در ایران حضور میدانی مسئولان در شرایطی است که کشور با تهدیدات امنیتی یا نظامی مواجه بوده است. این حضور چه در قالب شرکت در راهپیماییها، بازدید از مناطق آسیبدیده و چه حضور در میان مردم در شرایط پرتنش، همواره بهعنوان نشانهای از همبستگی با جامعه و نوعی «همسرنوشتی» با مردم تفسیر شده است.
این نوع رفتار ریشه در یک چارچوب فکری و ایدئولوژیک دارد که در آن مفاهیمی چون «مقاومت»، «ایستادگی» و «شهادتطلبی» جایگاه برجستهای دارند. در این چارچوب مسئول نه صرفاً یک مدیر اجرایی بلکه بخشی از بدنه اجتماعی و حتی پیشگام در مواجهه با تهدید تلقی میشود. چنین نگاهی در طول دهههای گذشته از اوایل انقلاب اسلامی تا به امروز بهصورت یک الگوی رفتاری تثبیت شده است.
در مقابل الگوی مواجهه با تهدیدات امنیتی در ایالات متحده به گونهای دیگر عمل میکند. مقامات و سیاستمدران غربی عمدتا در شرایط و وضعیتهای گوناگون بحرانی در یک پروتکل و فضای امنیتی شدید و به دور از بطن جامعه قرار گرفتهاند. با توجه به اینکه در این سیستم و نوع نگرش فکری، مفاهیم ایدئولوژیک و مبتنی بر عقاید و باور ها جایگاهی ندارد، عملا نمیتوان مفاهیمی چون از خودگذشتگی، شجاعت، مقاومت و ایثار را در این نوع نگرش فکری جای داد.
این تفاوت رویکرد بیش از آنکه به ویژگیهای فردی رهبران مربوط باشد ریشه در ایدئولوژیها و فرهنگهای سیاسی متفاوت دارد. در جمهوری اسلامی ایران سیاستورزی با «ایدئولوژی مقاومت» معنا پیدا میکند؛ چارچوبی که شجاعت، خطرپذیری و حضور در میدان را بهعنوان اصول بنیادین تعریف میکند. در این نگاه، سیاستمدار واقعی کسی است که در شرایط بحران نه در پشت دیوارهای امن بلکه در دل جامعه و در کنار مردم حضور داشته باشد و هزینههای این حضور را نیز بپذیرد.
بر همین اساس، حضور میدانی مسئولان ایرانی در شرایط سخت نه یک اقدام نمایشی بلکه بخشی از هویت سیاسی آنان محسوب میشود. این الگو باعث شده است که میان مردم و حاکمیت نوعی پیوند واقعی شکل بگیرد؛ پیوندی که بر پایه اعتماد، همدلی و درک مشترک از تهدیدها و چالشها استوار است. ایدئولوژی مقاومت، سیاستمدار را از یک مدیر صرف به یک کنشگر متعهد تبدیل میکند که خود را در سرنوشت جامعه شریک میداند.
در مقابل، در ساختارهای سیاسی غربی و بهویژه ایالات متحده اولویت اصلی بر حفظ امنیت فردی مقامات و تداوم کارکرد سیستم متمرکز است. این رویکرد هرچند از منظر فنی قابل توجیه جلوه داده میشود اما در عمل به فاصلهگرفتن سیاستمداران از واقعیتهای میدانی جامعه منجر شده است. نتیجه چنین وضعیتی شکلگیری نوعی گسست میان مردم و مسئولان است؛ بهگونهای که در بزنگاههای بحرانی کمتر نشانی از حضور مستقیم و همدلانه رهبران در کنار جامعه دیده میشود.
در این چارچوب، میتوان گفت تفاوت اصلی نه فقط در رفتار بلکه در تعریف «مسئولیت سیاسی» است. در الگوی ایرانی مبتنی بر مقاومت، مسئولیت به معنای حضور، ایستادگی و پذیرش خطر در کنار مردم است؛ در حالی که در الگوی غربی این مفهوم بیشتر به مدیریت فاصله از مردم و در چارچوبهای محافظهکارانه تقلیل یافته است. همین تفاوت بنیادین است که باعث میشود سیاستمداران ایرانی در نگاه افکار عمومی، بهعنوان چهرههایی شجاع و درگیر با واقعیتهای جامعه شناخته شوند.
انتهای پیام/381
