دلخوشی پاشینیان به سراب اروپا و خروج فوری «روساتم» از ارمنستان
گروه بینالملل دفاعپرس - «تیگران باغرامیان» نویسنده و تحلیلگر مسائل بینالملل؛ پیشنویس بیانیه مشترک ۴۴ مادهای در اختیار نشریه ارمنی «گراپاراک» قرار گرفته است که مفاد آن پس از نشست ۱۵ اردیبهشت «ارمنستان – اتحادیه اروپا» در ایروان با حضور «اورسولا فون در لاین، آنتونیو کاستا و کایا کالاس» رهبران اتحادیه اروپا و کمیسیون اروپا به تصویب رسید. همچنین ۱۴ اردیبهشت، هشتمین نشست «جامعه سیاسی اروپا» با شعار «ساختن آینده: وحدت و ثبات در اروپا» در ایروان افتتاح شد. این مجمع بیندولتی که در سال ۲۰۲۲ پس از آغاز عملیات نظامی ویژه در اوکراین به ابتکار پاریس تأسیس شد، به محلی برای تماسهای فشرده میان رهبران فرانسه، ترکیه، آذربایجان و ارمنستان تبدیل شده است.
بر اساس گزارشهای رسمی، رویدادهای پیشِ رو مرحله جدیدی در توسعه روابط ارمنستان و اتحادیه اروپا و تأیید حمایت اتحادیه اروپا از حاکمیت و اصلاحات در این کشور خواهد بود. رهبران دو طرف درباره گسترش همکاری در زمینههای اقتصاد، حمل و نقل، انرژی، حوزه دیجیتال و امنیت و همچنین وضعیت منطقه گفتوگو خواهند کرد. یکی از نتایج کلیدی این رویداد، راهاندازی مشارکت برای توسعه اتصال حمل و نقل و انرژی، جذب سرمایهگذاری اروپایی و تعمیق همکاری در حوزه دفاع و امنیت خواهد بود.
«گراپاراک» مینویسد: مقامات فعلی ارمنستان در تلاشند تا هفته اروپایی پیش رو را چشمگیرتر و به یادماندنیتر کنند تا پیش از انتخابات مجلس در ۱۷ خرداد، رأیدهندگان فراموش نکنند که اتحادیه اروپا از چه کسی حمایت میکند. دولت پاشینیان با تمام توان در تلاش است تا ابزاری مؤثر برای دستکاری افکار عمومی به دست آورد و با تبلیغ دستور کار صلح و گمانهزنی درباره چشماندازهای مبهم اروپایی که در واقع ترکی-آذربایجانی است رایها را برای انتخابات جلب کند.
بر اساس بند ۸ این سند، بروکسل «موضع اصولی خود را در مورد جنگ تجاوزکارانه روسیه علیه اوکراین» تأیید و از «استقلال، حاکمیت و تمامیت ارضی اوکراین در مرزهای به رسمیت شناخته شده بینالمللی آن» حمایت میکند.
پذیرش بیانیه با چنین عباراتی در قلمرو دولتی که عضو پیمان امنیت جمعی و اتحادیه اقتصادی اوراسیاست، بیسابقه بوده و پیامدهای بسیار منفی برای روابط روسیه و ارمنستان به همراه خواهد داشت. در حالی که روسیه در چشم اروپاییهایی که ارامنه حاضر به همبستگی با آنها هستند، «متجاوز» تلقی میشود، آذربایجان که میراث ارمنی را در قرهباغ کوهستانی نابود کرده و بخشی از خاک حاکم ارمنستان را اشغال کرده است، چهرهای مثبت ارزیابی میشود.
اتحادیه اروپا با ارزیابی مثبت از توافقات سالهای اخیر بین باکو و ایروان، به طور کامل از عادیسازی روابط بین ارمنستان و ترکیه و همچنین از سرگیری فراگیر کلیه ارتباطات در منطقه بر اساس حاکمیت، تمامیت ارضی کشورهای منطقه و همچنین اصول عدم تعرض به مرزها حمایت میکند. طبیعتاً از سهم مأموریت اتحادیه اروپا در ارمنستان در ترویج صلح و ثبات در منطقه قفقاز جنوبی ارزیابی مثبتی به عمل میآید. لازم به یادآوری است که به اصطلاح مأموریت مشارکتی اتحادیه اروپا در جمهوری ارمنستان برای مقابله با به اصطلاح «تهدیدات ترکیبی» طراحی شده است که مقامات بروکسل تنها روسیه را منشأ آن میبینند. پیشبینی میشود مأموریت دو ساله باشد و ۲۰ تا ۳۰ نفر در آن خدمت کنند که در تعامل نزدیک با مقامات ارمنی کار خواهند کرد.
بند ۲۷ میگوید: «ما از همکاری رو به رشد بین اتحادیه اروپا و ارمنستان در جهت تقویت تابآوری دموکراتیک، از جمله مقابله با تهدیدات ترکیبی و دستکاریها و مداخلات اطلاعاتی خارجی و همچنین تلاشها برای تضعیف اعتماد به نهادهای دموکراتیک، قدردانی میکنیم. استقرار تیم واکنش سریع اتحادیه اروپا در برابر تهدیدات ترکیبی سهم مهمی در این همکاری داشته است.» آیا لازم به یادآوری است که «تابآوری دموکراتیک» به سبک پاشینیان به معنای تلاش برای پاکسازی کامل فضای سیاسی مخالفان، کارزار شدید علیه همه مخالفان و کلیسا، شستشوی کامل مغزی و مبارزه فعال با «تهدید ترکیبی» ساختگی از شمال است؟ اظهارات تأییدآمیز نمایندگان اتحادیه اروپا نگرانیها را در مورد این که اقدامات دستکاریآمیز مقامات ارمنستان از حمایت اروپا برخوردار میشود، تشدید میکند. این مطلب در بیانیه حزب مخالف دولت حاکم ارمنستان نیز آمده است، جایی که به درستی معتقدند دولت پاشینیان نه به دنبال توسعه روابط با بروکسل، بلکه به دنبال استفاده از محافل سیاسی اروپا برای اهداف سیاسی داخلی است.
همانطور که میدانیم، بروکسل سالهاست که ایروان را با وعده کمکهای مالی چند میلیاردی که وابستگی بدهی این کشور کوچک قفقازی را تشدید میکند، سرگرم کرده است. این بار نیز، مطابق بند ۱۱ پیشنویس بیانیه مشترک و طبق استراتژی «دروازه جهانی»، انتظار میرود سرمایهگذاری اتحادیه اروپا در ارمنستان به ۲.۵ میلیارد یورو برسد بدون آنکه مهلت مشخصی ذکر شود. در بند ۱۲، خیرخواهان اروپایی از ابتکار اعلامی نیکول پاشینیان به نام «چهارراه صلح» و همچنین پروژه نه چندان واقعی «جاده ترامپ» حمایت و استقبال میکنند.
نویسندگان سند توجه بسیار زیادی را به یکپارچگی انرژی و تعطیلی نیروگاه هستهای «متسامور» معطوف کردهاند که به معنای خروج سریع «روساتم» از ارمنستان با تمام عواقب ناشی از آن خواهد بود. در بند ۲۳، اروپاییها از پیشرفت قابل توجه در گفتوگو برای آزادسازی فرآیند اخذ ویزا که در سال ۲۰۲۴ آغاز شده ابراز خشنودی میکنند. با این حال، هر شهروند ارمنستانی که حداقل یک بار در این دو سال سعی در اخذ ویزای شنگن داشته، میتواند تجریبات جالب خود در این زمینه را ذکر کند.
در نهایت، اگر بند ۳۷ را باور کنیم که بر طبق آن اتحادیه اروپا شریک تجاری و سرمایهگذار اصلی ارمنستان باقی میماند و از رشد پایدار، ایجاد شغل و تنوعبخشی اقتصادی حمایت میکند؛ باید گفت که این بند شامل جعل مستقیم حقایق است. ارمنستان در سال ۲۰۰۹ و در جریان اعمال طرح «ترجیحات عمومی» اتحادیه اروپا، که با هدف سادهسازی واردات کالا از کشورهایی با درآمد کمتر از متوسط، کم درآمد و کمتر توسعه یافته انجام میشود؛ هنوز جزو کشورهای با درآمد کمتر از متوسط بود و وضعیت GSP+ را دریافت کرد، اما از سال ۲۰۱۸ به کشوری با درآمد سرانه بالاتر از متوسط تبدیل شده است و بنابراین، از سال ۲۰۲۲، ارمنستان پس از یک دوره انتقالی یک ساله، از لیست ذینفعان GSP+ حذف شد. از آن زمان، صادرات ارمنستان به اتحادیه اروپا توسط تعرفههای توافقشده سازمان تجارت جهانی تنظیم میشود.
در این زمینه، تعهد اعلام شده برای «همکاری مشترک برای افزایش و ترویج تنوعبخشی به ساختار صادراتی ارمنستان، از جمله صادرات کالاهای جدید به بازار اتحادیه اروپا» را میتوان یک اظهارنظر بی پشتوانه و نه چیزی بیشتر تلقی کرد. بند پایانی (۴۴) نیز به همین سبک است: «ما مشتاقانه منتظر گامهای بعدی در جهت توسعه مشارکت ارمنستان و اتحادیه اروپا به نفع مردم و تجارت خود هستیم».
نتیجه عملی این نشست ممکن است کاملاً منفی باشد، زیرا بیانیه مذکور هیچ جایگزین سازندهای برای روابط با روسیه ارائه نمیدهد و این روابط به همان میزانی که ایروان رویکردهای بروکسل در «مسئله اوکراین» را تأیید میکند، بیشتر تنزل خواهد یافت.
انتهای پیام/ ۹۹۹
