انتخابات جهتگیریهای سیاسی مجلس دوازدهم را نشان میدهد
گروه سیاسی دفاعپرس: با نزدیک شدن به زمان برگزاری سومین اجلاسیه مجلس دوازدهم، فضای پارلمان بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر رایزنیها و ائتلافهای درونمجلسی قرار گرفته است. طبق آئیننامه داخلی مجلس شورای اسلامی، اعضای هیئترئیسه هر سال با رأی مستقیم نمایندگان انتخاب میشوند و به همین دلیل، انتخابات هیئترئیسه را میتوان یکی از مهمترین رخدادهای سالانه مجلس دانست؛ انتخاباتی که علاوه بر جنبه مدیریتی، حامل پیامهای سیاسی مهمی نیز هست.
بر اساس اعلام رسمی، محمدباقر قالیباف نماینده تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس و عثمان سالاری نماینده تربتجام، باخزر، تایباد و صالحآباد، دو چهرهای هستند که برای کرسی ریاست مجلس اعلام کاندیداتوری کردهاند. قالیباف که در سالهای اخیر ریاست مجلس را بر عهده داشته، همچنان یکی از چهرههای بانفوذ جریان اصولگرا در پارلمان محسوب میشود و بخش مهمی از معادلات داخلی مجلس حول جایگاه او شکل گرفته است. در مقابل، حضور عثمان سالاری در رقابت ریاست را میتوان نشانهای از تلاش برخی طیفها برای ایجاد رقابت جدیتر در ساختار مدیریتی مجلس ارزیابی کرد.
در کنار رقابت برای ریاست، کرسیهای نواب رئیس نیز همواره از مهمترین و حساسترین جایگاههای هیئترئیسه به شمار میروند. امسال نیز چندین نماینده شناختهشده برای این جایگاهها اعلام حضور کردهاند؛ از جمله حسینعلی حاجیدلیگانی نماینده شاهینشهر، برخوار و میمه، حمیدرضا حاجیبابایی نماینده همدان و فامنین، علی نیکزاد نماینده اردبیل، نمین و سرعین، علیرضا منادیسفیدان نماینده تبریز، آذرشهر و اسکو، رضا جباری نماینده مسجدسلیمان، لالی، هفتگل و اندیکا و عبدالرضا مصری نماینده کرمانشاه.
رقابت برای نواب رئیسی مجلس معمولاً فراتر از یک رقابت صرفاً اداری است؛ چرا که نواب رئیس در غیاب رئیس مجلس اداره جلسات علنی را بر عهده دارند و در بسیاری از تصمیمات مهم پارلمان نقشآفرین هستند. به همین دلیل، ترکیب نهایی نواب رئیس میتواند تا حد زیادی نشاندهنده موازنه قدرت میان جریانها و فراکسیونهای مختلف مجلس باشد.
طبق آئیننامه داخلی، هیئترئیسه مجلس متشکل از یک رئیس، دو نایب رئیس، شش دبیر و سه ناظر است که برای مدت یک سال مسئولیت اداره امور مجلس را بر عهده دارند. این ساختار در ظاهر یک مجموعه اجرایی و مدیریتی برای اداره جلسات و ساماندهی امور داخلی مجلس است، اما در عمل نقشی فراتر از مدیریت اداری دارد. هیئترئیسه تعیین دستور جلسات، نحوه رسیدگی به طرحها و لوایح، مدیریت روند بررسیها و حتی تنظیم اولویتهای کاری مجلس را در اختیار دارد و از همین رو، ترکیب آن میتواند بر سرعت یا کندی پیگیری بسیاری از موضوعات اثر مستقیم بگذارد.
اهمیت هیئترئیسه از آن جهت است که این مجموعه در واقع موتور اجرایی مجلس محسوب میشود. رئیس مجلس به عنوان عالیترین مقام پارلمان، علاوه بر اداره جلسات علنی، مسئول هماهنگی با سایر قوا، حضور در شوراهای عالی و نمایندگی مجلس در بسیاری از مناسبات رسمی و سیاسی است. نواب رئیس نیز در هدایت جلسات و مدیریت فرآیندهای تقنینی نقش تعیینکننده دارند و دبیران و ناظران نیز مسئولیت تنظیم امور اجرایی، نظارتی و اداری مجلس را بر عهده میگیرند.
از سوی دیگر، ترکیب هیئترئیسه میتواند بر آرایش سیاسی مجلس نیز تأثیر بگذارد. در بسیاری از ادوار، انتخابات هیئترئیسه بهعنوان معیاری برای سنجش وزن سیاسی جریانها و فراکسیونها مورد توجه قرار گرفته است. به همین دلیل، رایزنیهای فشرده پیش از انتخابات هیئترئیسه معمولاً به یکی از مهمترین تحرکات سیاسی مجلس تبدیل میشود و نمایندگان تلاش میکنند با ایجاد ائتلافهای مقطعی، سهم بیشتری در ساختار مدیریتی پارلمان به دست آورند.
در حال حاضر، محمدباقر قالیباف، علی نیکزاد، حمیدرضا حاجیبابایی، مجتبی بخشیپور، احمد نادری، روحالله متفکرآزاد، عباس پاپیزاده، رضا جباری، صدیف بدری، حجتالاسلام علیرضا سلیمی، عباس گودرزی و سید جلیل میرمحمدی اعضای فعلی هیئترئیسه مجلس هستند؛ ترکیبی که اکنون باید دید چه میزان از آن در اجلاسیه جدید حفظ خواهد شد و چه تغییراتی در ساختار مدیریتی پارلمان رخ میدهد.
در مجموع، انتخابات هیئترئیسه مجلس را میتوان یکی از مهمترین رویدادهای سیاسی درونساختاری پارلمان دانست؛ انتخاباتی که نتیجه آن نهتنها بر اداره داخلی مجلس اثرگذار است، بلکه میتواند نشانهای از جهتگیریهای سیاسی و آرایش جدید قدرت در مجلس دوازدهم نیز باشد. اکنون نگاهها به چهارم خرداد دوخته شده تا مشخص شود نمایندگان مجلس برای سال آینده چه ترکیبی را برای هدایت بهارستان برمیگزینند.
انتهای پیام/381
