توسعه مفهوم حمله با پهپادهای انبوه در ترکیه
گروه بینالملل دفاعپرس - دکتر «جان قاساپاوغلو» تحلیلگر ارشد دفاعی مؤسسه هادسون؛ در فیلم «ماتریکس» محصول ۱۹۹۹، «مورفئوس» به نئوی در حال تردید میگوید: بین دانستن راه و رفتن در آن راه فرق است. سطح موفقیتآمیز ترکیه در حوزه سامانههای بدون سرنشین در مقایسه با بسیاری از متحدان ناتو، شاید معادل راهبردی این جمله را نشان میدهد.
صنایع دفاعی آمریکا و ترکیه، دو بازیگر پیشرو در اتحاد در زمینه جنگ رباتیک هستند. چیزی که آنها را از دیگر متحدان اروپایی ناتو متمایز میکند، عمق تجربه عملیاتی و درهمتنیدگی کامل با این بخش است. امروزه تقریباً همه کشورهای عضو اروپایی ناتو از عصر جنگ رباتیک، سامانههای خودمختار و درسهای گرفتهشده از اوکراین صحبت میکنند.
صنعت دفاعی ترکیه در ربع اول قرن بیست و یکم نه تنها تسلیحات بدون سرنشین جدید تولید کرد، بلکه در شکلگیری یک رویکرد نظامی جدید که تعادل عملیاتی محیط جنگ مدرن را تحت تأثیر قرار میدهد نیز نقش ایفا نمود. پهپادهای رزمی ترکیه مأموریتهایی حیاتی در سوریه، لیبی و قرهباغ را عهدهدار شدند. عملکرد سامانههای جنگ رباتیک نشان داد که ظرفیت شناسایی و نظارت مستمر، قابلیت حمله دقیق و هزینههای پایینتر نسبت به سامانههای سرنشیندار در میدان نبرد مدرن ضروری شده است.
در ربع دوم قرن بیست و یکم، شاهد تولد یک الگوی جدید در جنگ رباتیک هستیم. جنگ روسیه و اوکراین و روندهای اخیر درگیری در غرب آسیا نشان میدهد که استفاده از سامانههای بدون سرنشین وارد مرحله عملیاتی جالبی شده است. اکنون مسئله فقط داشتن تسلیحات پرهزینه و با قابلیت بالا نیست، بلکه توانایی اجرای عملیات اشباع با سامانههای کمهزینه، قابل تولید به تعداد زیاد و مصرفی است. به عبارت روشنتر، هدف فرسایش ظرفیت پدافند هوایی با فشار کمیّت است. سامانههای ایدهآل این طرح عملیاتی، پهپادهای انتحاری یا مهماتهای سرگردان هستند.
به عنوان مثال، ترازنامه نیروهای مسلح فدراسیون روسیه در آوریل ۲۰۲۶ نشان میدهد که بیش از ۶۵۰۰ فروند پهپاد انتحاری «شاهد – گران» با طراحی ایرانی علیه اوکراین استفاده شده است. همانطور که پهپادهای انتحاری اوکراینی نیز به حمله به زیرساختهای انرژی روسیه در عمق صدها کیلومتری ادامه میدهند.
نشانههای تحول در الگوی جنگ رباتیک ترکیه ابتدا در نمایشگاه «ساها ۲۰۲۶» دیده شد. به نمایش گذاشتن همزمان سامانههای انتحاری «سیوریسینک» (پشه)، «مزراک» (نیزه) و «کی۲» توسط شرکت «بایکار» در همین رویداد، تحولی قابل توجه بود. ورود همزمان «بایکار» به عنوان بازیگر غالب بخش پهپادهای رزمی ترکیه به این عرصه با سه سامانه متفاوت نشان داد که این شرکت، حوزه پهپادهای انتحاری و حمله انبوه را به عنوان یک هدف راهبردی ارزیابی میکند.
این رویکرد جدید، به وضوح از فلسفه دیده شده در تسلیحاتی مانند «بیرقدار تیبی-۲» و «آکینجی» جدا میشود. پهپادهای رزمی کلاسیک بر ماندگاری طولانی در هوا، مأموریتهای شناسایی و نظارت، حداکثر ظرفیت حمل محموله مفید و بقا ساخته شده بودند.
در نقطه مقابل، در فلسفه طراحی سامانههای جدید، هزینه پایین، ظرفیت تولید بالا، تحمل تلفات زیاد، هماهنگی انبوه و اشباع سامانههای پدافند هوایی برجسته است. علاوه بر این، چنین گسترشی در تولید تسلیحات، طیفی غنی از جنگافزار را ایجاد کرده است که باعث میشود در محیطهای تهدید متفاوت بتوان از سامانههای تسلیحاتی مختلف استفاده کرد.
در حالی که «سیوریسینک» (پشه) برای حملات انبوه با هزینه کمتر و تعداد بیشتر بهینه شده است، «مزراک» (نیزه) به عنوان یک راهحل لایه میانی برجسته میشود که برد بلندتر و ظرفیت ضربهزنی سنگینتر ارائه میدهد. "کی۲" نیز به عنوان بخشی از مفهوم حمله سنگین انتحاری برای اهداف عمیقتر جلب توجه میکند. ساختار بهدستآمده، حکایت از الگوی حمله چندلایهای دارد که در آن انبوهی از «پشهها» در جلو پیشروی میکنند، امواج «نیزهها» در پی آنها میآیند و سامانههای «کی۲» در عمق بیشتر مأموریت خود را انجام میدهند.
در رزمایش «افس ۲۰۲۶» مشاهده شد که نه تنها صنعت دفاعی ترکیه، بلکه نیروهای مسلح ترکیه نیز شروع به تقویت تواناییهای خود در زمینه پهپادهای انبوه کردهاند. در بخشی از این رزمایش، ۲۰ فروند «کارگو» تولید شده توسط شرکت «استیام» به طور همزمان تحت کنترل یک اپراتور واحد به هوا برخاسته و به طور خودمختار به منطقه هدف حرکت و حمله کردند. بدیهی و واضح است که اشتراک دادهها و قابلیت فرماندهی و کنترل پشت چنین حملهای در چه سطح بالایی قرار دارد.
جنگ روسیه و اوکراین نشان داد که حملات شبانه با حضور متراکم پهپادهای انتحاری، نه تنها خسارت، بلکه فشار روانی و عملیاتی نیز ایجاد میکند. روند دیگری که در اوکراین دیده میشود، محوریتر شدن خودمختاری، هماهنگی انبوه و سامانههای کمهزینه و مصرفی است. این وضعیت، معادله هزینه-فایده را در محیط جنگ مدرن به طور اساسی تغییر میدهد. سامانههای انتحاری با هزینه واحد نسبتاً پایین، میتوانند با مجبور کردن پدافند هوایی به مصرف مهمات گرانقیمت خود ، از آنها عبور کرده و آنها را خنثی کنند.
ترکیب نمایشگاه هوافضای «ساها ۲۰۲۶» و رزمایش «افس ۲۰۲۶» در کنار هم تصویر روشنی را ارائه میدهد؛ صنعت دفاعی ترکیه نه تنها پهپادهای جدید تولید میکند، بلکه به سرعت خود را برای الگوی حاکم در دوران جدید آماده میسازد. در میدان جنگ آینده، مزیت در سمت طرفی نخواهد بود که پیشرفتهترین تسلیحات را دارد، بلکه در سمت طرفی خواهد بود که میتواند بیشترین تعداد تسلیحاتهای هماهنگ و کمهزینه را تولید کند. در این چارچوب، محتمل است که تسلیحاتی مانند «آکینجی» و «قیزیلالما» در آینده نه تنها به عنوان سامانههای حمله مستقیم، بلکه با عنوان فرماندهی و کنترل هوایی که عملیات پهپادهای انبوه را مدیریت میکنند، وظیفه انجام دهند. البته، با توجه به افزایش علاقه اخیر کشورهای عضو ناتو به پهپادهای رزمی، دیدن پهپادهای انتحاری ترکی در لیست خرید متحدان ناتو پس از برگزاری نشست آنکارای این اتحاد، تعجبآور نخواهد بود.
انتهای پیام/ ۹۹۹
