افروز: هیچ کشوری بدون خانواده هویت ندارد
به گزارش گروه جامعه دفاعپرس، همایش بینالمللی «خانواده و همگرایی» همزمان با روز مباهله و هفته ملی خانواده با حضور استادان حوزههای جامعه شناسی خانواده، مطالعات فرهنگی، روانشناسی، علوم ارتباطات و سیاستگذاری فرهنگی در فرهنگسرای خانواده برگزار شد.
این همایش در دو محور «خانواده و هویت فرهنگی در جهان اسلام» و «سیاستگذاری خانواده محور» به سخنرانی «سید عباس موسوی» سرپرست معاونت سیاسی رییس جمهور و دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی، «غلامعلی افروز» چهره ماندگار روانشناسی ایران، استاد ممتاز دانشگاه تهران و روانشناس ایرانی، «فاطمه محمد بیگی» نماینده مجلس شورای اسلامی، «هدی جلیل» عضو شورای استان بغداد و مسئول امور زنان جریان حکمت ملی عراق، «فاطمه محمدی» عضو هئیت علمی دانشگاه و جامعه شناسی و «شیوا مقدم» عضو هئیت علمی دانشگاه و رییس فرهنگسرای خانواده اختصاص داشت.
مفهوم سیاست گذاری خانواده محور اهمیت دارد
سید عباس موسوی سرپرست معاونت سیاسی رییس جمهور و دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی در این همایش اظهار داشت: خانواده نه فقط مکانی برای عشق و حمایت بلکه سنگ بنای هر جامعه پیشرو است، اما پرسش اینجاست آیا سیاستها و برنامههایی که در جامعهی ما اجرا میشود تا چه حد این ستون فقرات حیاتی را در نظر میگیرد؟ ما در عصری زندگی میکنیم که چالشهای اقتصادی و فرهنگی، بیش از هر زمان دیگری بر ساختار و پویایی خانواده تاثیر میگذارد از مسائل معیشتی گرفته تا تغییرات سبک زندگی و فشارهای روزمره، خانوادهها نیازمند حمایت و درک بیشتری هستند اینجاست که مفهوم سیاستگذاری خانواده محور اهمیت پیدا میکند.
وی گفت: تحقیقات نشان داده که خانوادههای قوی و منسجم منجر به جامعهی سالمتر با جرم و جنایت کمتر، سطح بهداشت بالاتر و شهروندانی مسئولیت پذیرتر میشوند، بسیاری از کشورها در سراسر جهان از جمله در اسکاندیناوی (سوئد و نروژ)، کانادا، آلمان، ژاپن، استرالیا و... این رویکرد را درک کردهاند و سیاستهای موثری را در پیش گرفتهاند البته ما در ایران ارزش والای خانواده را میدانیم شاید زمان آن رسیده باشد که این ارزش را در تاروپود سیاست گذاریهایمان جاری سازیم حمایتهای اقتصادی هدفمند، توجه به سلامت خانواده، ایجاد تعادل بین کار وزندگی و تقویت نهادهای حمایتی از جمله این حمایت هاست.
موسوی تاکید کرد: خانواده اکسیژن جامعه است سیاست گذاری خانواده محور نه یک انتخاب بلکه یک مسئولیت اجتماعی و انسانی است بیایید با هم فضایی را بسازیم که در ان خانوادهها نه تنها پایدار بماند بلکه بتواند شکوفا شوند و فرزندان سالم، شاد و شازنده را برای فردای این سرزمین تربیت کنند.
همگرایی و واگرایی فرهنگی از خانواده ما نشات میگیرد
فاطمه محمد بیگی نماینده مجلس شورای اسلامی ابراز داشت: اگر خانواده همگرایی خود را با معنویت ببیند به بالاترین منبع لایزال وصل میشود، خانواده به منبع بی نهایتها وصل میشود رهبر شهید فرمودن خانواده باید پایه و مبنای همه قانون گذاریها باشد امام شهید ما تاکید دارد پایه و اساس همه قانون گذاری خانواد باشد بر جامعه منسجم و وحدت آفرین تاکید دارد ما در تمام قانون گذاریها پیوست خانواده را باید داشته باشیم.
نماینده مجلس شورای اسلامی گفت: در سیاستهای های نوشته شده در حوزه خانواده سعی شده به شکل همگرایانه و با استفاده از تجارت موفق جهانی بومی شده فرهنگی ایرانی اسلامی بنویسم که منجر به قانون حمایت خانواده و جوانی جمعیت شدکه امام شهیدمان فرمودن آینده نگرانه، دوراندیشانه، راهبردی، حیاتی و لازم الاجراست و باید عملیاتی شود مورد توجه ایشان بود و فرمودن افتخارآمیز است.
وی بیان داشت: همگرایی و واگرایی فرهنگی داریم همه از خانواده ما نشات میگیرد سال ۹۰ در دانشگاه تهران مطالعهای شد درباره خانوادههای ایرانی در شهرهای بزرگ حداقل سه لایه فرهنگی بزرگ همزمان شناسایی شد لایه اول فرهنگ، لایه دوم فرهنگ ملی و لایه سوم فرهنگ جهانی منبعث از رسانه و فناورهای روز است و مروادههایی که با کشورهای دیگر داریم این سه لایه در ارتباط پیچیده و تنیده است اگر خانوادهای بتواند بین این سه لایه را به هم پل بزند موفق عمل کرده است.
مفهوم «نگاه» به خانواده و سیاستگذاری مرتبط با آن در کشورهای مختلف متفاوت است
فاطمه محمدی، عضو هئیت علمی دانشگاه و جامعه شناسی دیگر سخنران این همایش گفت: مفهوم “نگاه” به خانواده و سیاستگذاری مرتبط با آن، در کشورهای مختلف بسته به تاریخ، فرهنگ، اقتصاد، و ساختار اجتماعیشان، تفاوتهای قابل توجهی دارد. با این حال، میتوانیم چند رویکرد کلی و الگوهای غالب از جمله خانوادهمحور، رویکرد مبتنی بر رفاه کودک، حمایتی-اقتصادی، رویکرد سنتی، محافظهکارانه، رویکردهای ترکیبی و در حال تحول در سطح جهان شناسایی کنیم.
وی در ادامه بیان داشت مهمترین دلایل اجرا نشدن قوانین خانواده محور در ایران را شکاف بین سیاستگذاری و اجرا، توجه ناکافی به تغییرات واقعی خانواده ایرانی، چندپارگی نهادی و نبود هماهنگی، اولویتنداشتن در تخصیص منابع، ضعف در پایش و ارزیابی، ناهمخوانی برخی سیاستها با واقعیت اقتصادی عنوان کرد.
محمدی بیان داشت: پس دلیل اصلی این نیست که «هیچ سیاستی وجود ندارد»، بلکه سیاستها گاهی کلیاند، اجراکننده مشخص و پاسخگو ندارند، با واقعیتهای اقتصادی و اجتماعی هماهنگ نشدهاند و پایش و ضمانت اجرا ضعیفی دارند.
تأکید بر نقش خانواده در همگرایی فرهنگی و توسعه پایدار جهان اسلام
هدی جلیل با ارائه مقالهای با عنوان «خانواده؛ محور همگرایی فرهنگی و توسعه پایدار در جهان اسلام؛ بررسی عراق و ایران بهعنوان نمونه» به تبیین جایگاه خانواده در شکلگیری تمدن اسلامی پرداخت.
وی خانواده را هسته اصلی جامعه و نخستین بستر تربیت انسان دانست و تأکید کرد که ارزشها، هویت فرهنگی و دینی هر جامعه از درون خانواده شکل میگیرد. به گفته وی، اسلام نگاه ویژهای به خانواده بهعنوان کانون آرامش، مودت، رحمت و همبستگی اجتماعی دارد.
وی با اشاره به اشتراکات عمیق فرهنگی و دینی میان ایران و عراق، خانواده را یکی از مهمترین حلقههای اتصال دو ملت دانست و تأکید کرد که مناسبتهایی همچون زیارت اربعین، نمونهای موفق از همگرایی فرهنگی، تقویت سرمایه اجتماعی، ترویج فرهنگ خدمترسانی و تحکیم هویت مشترک اسلامی به شمار میرود.
هدی جلیل در پایان، بر ضرورت توجه دولتها به سیاستهای خانوادهمحور، تسهیل ازدواج جوانان، حمایت از فرزندآوری، ارتقای سواد رسانهای خانوادهها، توسعه آموزشهای دیجیتال و گسترش همکاریهای علمی و پژوهشی میان کشورهای اسلامی تأکید کرد.
هیچ کشوری بدون خانواده هویت ندارد
غلامعلی افروز روانشناس، نظریهپرداز حوزه خانواده و استاد دانشگاه، با تأکید بر نقش بنیادین خانواده در شکلگیری هویت فردی و اجتماعی گفت: «هیچ کشوری بدون خانواده هویت ندارد؛ خانواده هویتآفرین است و تمامی ارزشهای فرهنگی، اجتماعی و اخلاقی از درون خانواده زایش مییابد.»
وی خانواده را «تنها نهاد فطری، طبیعی، بیبدیل و جاودانه بشر» توصیف کرد و افزود: «همه نهادهای اجتماعی از جمله آموزش و پرورش، دانشگاه، دولت و سایر ساختارهای حکمرانی برای خانواده ایجاد شدهاند و نه برعکس. خانواده نهادآفرین است و نباید آن را در عرض سایر نهادهای اجتماعی قرار داد.»
افروز با اشاره به اهمیت ازدواج در اندیشه اسلامی اظهار داشت: «هدف اصلی ازدواج، رسیدن به آرامش است. همسر مطلوب، همسر آرامشگر است و خانواده زمانی موفق خواهد بود که محیطی سرشار از محبت، صمیمیت، احترام و امنیت روانی برای اعضای خود فراهم کند.»
این استاد دانشگاه با انتقاد از برخی مفاهیم رایج در ادبیات اجتماعی نظیر «گسست نسلها» گفت: «آنچه بهعنوان گسست نسلی مطرح میشود، بیش از آنکه یک واقعیت قطعی باشد، نتیجه ضعف پیوندهای عاطفی در خانواده است. هر جا روابط عاطفی میان والدین و فرزندان تقویت شود، فاصلههای نسلی نیز کاهش مییابد.»
این استاد برجسته روانشناسی در بخش دیگری از سخنان خود بر نقش الگوسازی رسانهها تأکید کرد و گفت: «جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به بازنمایی خانوادههای موفق، مهربان و پایدار نیاز دارد؛ خانوادههایی که بر پایه عشق، احترام و مسئولیتپذیری شکل گرفتهاند.»
دکتر افروز در پایان سخنان خود با بیان اینکه «محبوبیت، سرمایه اصلی خانواده است»، اظهار داشت: «هرچه اعضای خانواده بدون منت و بدون توقع برای یکدیگر خدمت کنند، محبت و محبوبیت در خانواده افزایش مییابد. خانواده زمانی به کانون آرامش و رشد تبدیل میشود که اعضای آن یکدیگر را با عشق، احترام و ایثار همراهی کنند.»
خانواده تنها نهادی است که با وجود تکثر جغرافیایی واجد ارزشهای بنیادین و مشترک است
شیوا مقدم عضو هئیت علمی دانشگاه و رییس فرهنگسرای خانواده" اظهار داشت: خانواده تنها نهادی است که با وجود تکثر جغرافیایی واجد ارزشهای بنیادین و مشترک است و همگرایی فرهنگی زمانی پایدار است که از پایین به بالا اتفاق بیفتد، نه تکلیفی و از بالا به پایین. وقتی خانوادهها در یک جغرافیا یا حوزه تمدنی (مانند جهان اسلام یا منطقه منطقهای) ارزشهای مشترکی مثل اصالت روابط خویشاوندی، مسئولیت پذیری متقابل، و اخلاقگرایی را پاس میدارند، یک «زبان میانفرهنگی» مشترک شکل میگیرد.
وی بیان کرد: بسیاری از ساختارهای توسعه مدرن، با فردگرایی مفرط، پیوندهای خانوادگی را تضعیف کردهاند. یک استراتژی هوشمندانه برای تقارب و همگرایی، نیازمند بازتعریف پیوستهای فرهنگی اقدامات است؛ به طوری که هر رویداد، رسانه یا سیاست فرهنگی، به جای مخاطبِ منفرد، «کلاننهاد خانواده» را هدف قرار دهد همچنین جامعه بینالمللی اسلامی برای دستیابی به همگرایی فرهنگی پایدار، باید خانواده را به عنوان محور اصلی انتقال هویت ملی و اسلامی مورد توجه قرار دهد. تقویت هویت ملی در کنار هویت اسلامی نه تنها موجب حفظ تنوع فرهنگی ملتهای مسلمان میشود، بلکه زمینهساز شکلگیری وحدت، انسجام و تمدن نوین اسلامی در عصر جهانیشدن خواهد بود.
این همایش با مشارکت فرهنگسرای خانواده، دفتر جریان حکمت ملی عراق در ایران، مجمع بانوان تمدن ساز عصر اندیشه، بانوان قرآن پژوه به صورت حضوری و بستر مجازی برگزار شد.
انتهای پیام/ 122
