انسجام ملی؛ رمز پیروزی ایران در برابر استکبار جهانی

گروه سیاسی دفاع‌پرس - شایان میرزایی؛ تحولات اخیر در عرصه سیاست خارجی و چشم‌انداز تفاهم میان ایران و آمریکا، بار دیگر فضای سیاسی و رسانه‌ای کشور را به یکی از پرچالش‌ترین دوره‌های خود وارد کرده است؛ همان‌گونه که در هر جامعه‌ای درباره تصمیمات بزرگ ملی دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد، در ایران نیز موافقان و مخالفان این روند استدلال‌ها و نگرانی‌های خاص خود را مطرح می‌کنند. اصل وجود نقد و اختلاف‌نظر نه‌تنها امری طبیعی بلکه نشانه‌ای از پویایی سیاسی جامعه است. آنچه می‌تواند به یک تهدید برای منافع ملی تبدیل شود، عبور از مرز نقد مسئولانه و تبدیل اختلافات سیاسی به شکاف‌های اجتماعی و ملی است.

در همین چارچوب، تأکید رهبر معظم انقلاب بر «نعمت عظیم وحدت ملی و انسجام بی‌بدیل» دارای اهمیتی دوچندان است. تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که جمهوری اسلامی ایران هرگاه توانسته از ظرفیت همبستگی داخلی بهره ببرد، در برابر فشار‌های خارجی، تحریم‌ها و تهدیدات امنیتی و حتی جنگ موفق‌تر عمل کرده است. قدرت ملی تنها در توان نظامی یا ظرفیت اقتصادی خلاصه نمی‌شود؛ بلکه بخش مهمی از آن به میزان انسجام جامعه و اعتماد متقابل میان مردم و حاکمیت بازمی‌گردد.

در واقع، مهم‌ترین دستاورد ملت ایران در سال‌های گذشته صرفاً عبور از بحران‌های خارجی نبوده است، بلکه حفظ انسجام ملی در شرایطی بوده که دشمنان کشور تلاش داشته‌اند با برجسته کردن اختلافات داخلی، زمینه فرسایش قدرت ملی را فراهم کنند. از همین رو، وحدت ملی را باید یک سرمایه راهبردی دانست؛ سرمایه‌ای که به آسانی به دست نمی‌آید، اما ممکن است در اثر رفتار‌های هیجانی و رقابت‌های سیاسی آسیب ببیند.

امروز که بحث تفاهم احتمالی میان ایران و آمریکا در کانون توجه افکار عمومی قرار گرفته است؛ در چنین فضایی، خطر آن وجود دارد که مرز میان نقد سیاست‌ها و تخریب سرمایه اجتماعی کشور کمرنگ شود. در حالی که منافع ملی اقتضا می‌کند همه گروه‌ها، فارغ از مواضع سیاسی خود، چارچوبی مشترک برای حفظ آرامش و همبستگی جامعه داشته باشند.

تاریخ معاصر ایران بار‌ها نشان داده است که اختلاف نظر‌های سیاسی زمانی به فرصت تبدیل می‌شوند که در چارچوب منافع ملی مدیریت شوند. در مقابل، هرگاه رقابت‌های سیاسی به دوگانه‌سازی‌های اجتماعی و تقابل میان اقشار مختلف جامعه منجر شده، نتیجه‌ای جز تضعیف توان ملی در پی نداشته است. از این منظر، هشدار نسبت به «برجسته کردن تفاوت‌های اجتماعی» که در پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی مورد اشاره قرار گرفته، ناظر به یکی از مهم‌ترین تهدید‌های پیش روی جامعه امروز ایران است.

نخبگان سیاسی، رسانه‌ها و صاحبان تریبون در این میان مسئولیتی سنگین بر عهده دارند. آنان می‌توانند فضای عمومی را به سمت گفت‌وگوی منطقی و نقد سازنده هدایت کنند یا برعکس، با ادبیات تند و دوقطبی‌ساز زمینه تشدید شکاف‌ها را فراهم آورند. جامعه ایران بیش از هر زمان دیگری نیازمند عقلانیت، خویشتنداری و نگاه ملی است؛ نگاهی که بتواند فراتر از رقابت‌های جناحی، منافع بلندمدت کشور را مدنظر قرار دهد.

انسجام ملی زمانی پایدار می‌ماند که همه بازیگران سیاسی خود را در برابر افکار عمومی مسئول بدانند. مسئولان، نمایندگان، فعالان سیاسی و صاحبان تریبون باید توجه داشته باشند که هر سخن و موضع‌گیری آنان می‌تواند بر فضای عمومی جامعه اثر بگذارد. هنگامی که اختلافات سیاسی با ادبیات تند و تخریبی بیان شود، نخستین قربانی آن اعتماد عمومی و همبستگی ملی خواهد بود.

در شرایطی که کشور با مسائل مهم و سرنوشت‌ساز روبه‌رو است، مردم بیش از هر چیز نیازمند احساس آرامش و اطمینان هستند. ایجاد فضای دوقطبی و تقسیم جامعه به گروه‌های متقابل نه‌تنها کمکی به حل مشکلات نمی‌کند، بلکه ظرفیت‌های ملی را نیز فرسوده می‌سازد. از این رو، مسئولان باید از هرگونه رفتاری که زمینه سوءبرداشت، تنش اجتماعی یا تقابل میان اقشار مختلف جامعه را فراهم می‌کند، پرهیز کنند.

تجربه‌های تاریخی نشان داده است که ملت ایران در مقاطع حساس، هرگاه حول اهداف و منافع مشترک گرد آمده، توانسته از دشوارترین بحران‌ها عبور کند. این سرمایه اجتماعی ارزشمند نباید در رقابت‌های کوتاه‌مدت سیاسی هزینه شود. اختلاف دیدگاه امری طبیعی است، اما تبدیل اختلاف سلیقه به شکاف اجتماعی، خطایی است که هزینه آن متوجه کل کشور خواهد شد.

امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز است که مسئولان و نخبگان سیاسی، زبان وحدت و همدلی را جایگزین ادبیات تخاصم و تقابل کنند. جامعه‌ای که در آن گروه‌های مختلف بتوانند در عین تفاوت دیدگاه‌ها، بر سر اصول و منافع ملی به تفاهم برسند، از قدرت بیشتری برای مواجهه با چالش‌های داخلی و خارجی برخوردار خواهد بود.

حفظ انسجام ملی تنها وظیفه مردم نیست، بلکه مسئولیت اصلی آن بر دوش کسانی است که در جایگاه تصمیم‌گیری، قانون‌گذاری و اثرگذاری بر افکار عمومی قرار دارند. هر اقدامی که موجب تقویت اعتماد عمومی، افزایش همدلی اجتماعی و کاهش شکاف‌های سیاسی شود، در حقیقت سرمایه‌گذاری برای آینده ایران است؛ آینده‌ای که بیش از هر چیز به وحدت، همبستگی و احساس مسئولیت مشترک همه ایرانیان نیاز دارد.

واقعیت این است که هیچ توافقی، صرفاً با امضا شدن، تضمین‌کننده موفقیت یک کشور نیست و هیچ مخالفتی نیز به خودی خود به معنای دفاع از منافع ملی محسوب نمی‌شود. آنچه سرنوشت کشور‌ها را تعیین می‌کند، میزان توانایی آنان در حفظ انسجام داخلی و تبدیل اختلاف نظر‌ها به گفت‌و‌گو‌های سازنده است. کشوری که از پشتوانه وحدت ملی برخوردار باشد، حتی در شرایط دشوار نیز می‌تواند از منافع خود دفاع کند؛ اما جامعه‌ای که گرفتار شکاف‌های عمیق داخلی شود، در برابر فشار‌های خارجی آسیب‌پذیرتر خواهد بود.

پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی را باید در همین چارچوب فهمید. تأکید بر صیانت از وحدت ملی، دعوت به سکوت یا حذف دیدگاه‌های متفاوت نیست؛ بلکه دعوت به مسئولیت‌پذیری در قبال سرنوشت مشترک کشور است. امروز همه جریان‌های سیاسی، نخبگان، رسانه‌ها و فعالان اجتماعی در برابر این آزمون قرار دارند که آیا منافع ملی را بر منافع مقطعی سیاسی ترجیح خواهند داد یا خیر.

ایران در شرایط حساس کنونی بیش از هر چیز به حفظ سرمایه اجتماعی و تقویت همبستگی ملی نیاز دارد. اگر این سرمایه حفظ شود، کشور قادر خواهد بود از هر توافق یا هر چالش احتمالی با قدرت عبور کند. اما اگر این سرمایه آسیب ببیند، هزینه آن متوجه همه خواهد شد. از این رو، وحدت ملی نه یک شعار سیاسی، بلکه مهم‌ترین ضرورت راهبردی ایران در مقطع کنونی است.

انتهای پیام/381