پایان «جنگ خاموش» در جادههای ایران با الگوی «رانندگی مطمئن»
گروه جامعه دفاعپرس: سوانح رانندگی به عنوان یکی از تلخترین و پرهزینهترین پدیدههای اجتماعی، سالانه جان هزاران هموطن را میگیرد؛ موضوعی که رهبر شهیدمان حضرت امام خامنهای، بارها با حساسیت و دلسوزی ویژه بر لزوم مقابله جدی با آن، ارتقای فرهنگ «رانندگی مطمئن» و پاسخگویی نهادهای متولی تأکید ورزیدهاند. گزارش تحلیلی پیشرو با بررسی آماری مقایسهای میان سال ۱۴۰۴ و سال جاری ۱۴۰۵، و واکاوی دقیق علل اصلی این حوادث، نشان میدهد که چگونه تلفیق نظارت حاکمیتی و اصلاح زیرساختهای جادهای بر اساس رهنمودهای رهبر شهید انقلاب اسلامی، در حال تغییر معادلات مرگومیر در شریانهای حیاتی کشور است و امید به کاهش چشمگیر این آمار در افق پیشرو را تقویت میکند.
سوانح ترافیکی در ایران، فراتر از یک چالش صرفاً ترافیکی، به یک معضل عمیق اجتماعی، اقتصادی و اخلاقی تبدیل شده است. هر ساله، هزاران خانواده ایرانی در کسری از ثانیه و بر اثر یک لحظه غفلت، نقص فنی یا نقص جادهای، عزیزان خود را از دست میدهند. این پدیده که از آن به عنوان «جنگ خاموش» یاد میشود، نه تنها سرمایههای انسانی و جوانان کشور را هدف قرار میدهد، بلکه بار مالی سنگینی را نیز بر دوش نظام سلامت و اقتصاد ملی تحمیل میکند؛ گزارش منابع رسانهای نشان میدهد که در سال ۱۴۰۴ بیش از ۱۹ هزار نفر در تصادفات رانندگی جان خود را از دست دادهاند که این عدد بسیار بزرگ است. سردار حسین اشتری فرمانده اسبق فراجا در این زمینه میگوید: رهبر انقلاب اسلامی (شهید امام خامنهای) در این زمینه فرمودند که حتی یک کشته در تصادفات رانندگی زیاد است.
همچنین ایشان در ۲۶ شهریور ۱۳۹۵ در مراسم دانشآموختگی دانشجویان دانشگاه علوم انتظامی فرمودند: یک مسئلهی اساسی این است که نقاط حسّاس را، نقاط ضعف را، جستوجو کنید و پیدا کنید. فرض بفرمایید قضیّهی جادّهها را و تصادفهایی که در جادّهها پیش میآید. سهم نیروی انتظامی در جلوگیری از حوادث جادّهای چقدر است؟ این را باید بررسی کرد. البتّه عوامل گوناگونی و دستگاههای مختلفی در این زمینه سهم دارند؛ سهم نیروی انتظامی، سهم وزارت راه، سهم دستگاههای گوناگونِ صنعتیِ دیگر در این حادثه چه اندازه است؟ کاری کنیم که مردم عزیز ما این بخش حادثهخیز و تلخ و دردناک را در زندگی خود نداشته باشند».
در این میان، نگاه راهبردی رهبر شهید انقلاب اسلامی مان به مقوله ایمنی راهها و تردد، نگاهی فراتر از مدیریت ترافیک است. ایشان این موضوع را در زمره «حقالناس» و امانت الهی میدانند که حفظ آن بر تکتک مسئولان، از تولیدکنندگان خودرو تا مجریان طرحهای عمرانی و پلیس راهور، واجب شرعی و ملی است. در سال ۱۴۰۵، با جدیتر شدن عزم ملی برای اجرای دستورات رهبر انقلاب، شاهد تغییرات معناداری در رویکردها و خروجیهای آماری بودهایم که نویدبخش آیندهای روشنتر برای ایمنی سفرهای جادهای است.
منشور ایمنی از نگاه رهبر انقلاب: از کیفیت خودرو تا فرهنگ رانندگی
حضرت امام خامنهای رهبر شهید انقلاب اسلامی در دیدارهای مختلف با فرماندهان نیروی انتظامی و مسئولان وزارت راه و شهرسازی، همواره با نگرانی عمیق از آمار سوانح جادهای یاد کرده و خواستار اقدامی جهادی و همهجانبه برای مهار این بحران شدهاند. یکی از محورهای اصلی بیانات ایشان، تأکید بر مفهوم «رانندگی مطمئن» است؛ مفهومی که تنها به معنای رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی نیست، بلکه شامل هوشیاری کامل، پرهیز از عجله و درک مسئولیت سنگین جان سرنشینان و سایر شهروندان است.
رهبر شهیدمان در یکی از بیانات راهبردی خود با اشاره به عوامل چندگانه سوانح، فرمودند: «مسئله تصادفات جادهای یک مسئله بسیار مهم و دردناک است و همه باید احساس مسئولیت کنند. هم جاده باید ایمن باشد، هم خودرو باید استاندارد و باکیفیت باشد و هم راننده باید آموزشدیده و بااحتیاط باشد. نمیشود فقط یک عامل را مقصر دانست و از کنار سایر عوامل به سادگی گذشت».
ایشان بهویژه بر کیفیت خودروهای داخلی به عنوان یکی از عوامل تشدیدکننده آسیبپذیری سرنشینان در هنگام تصادف، انتقادات صریحی داشته و وزارت صنعت، معدن و تجارت را موظف به ارتقای استانداردهای ایمنی (مانند الزام به نصب سیستم کنترل پایداری الکترونیکی و بهبود کیفیت بدنه و ترمز کردهاند. از دیدگاه رهبر انقلاب، تولید خودروی ناایمن، نوعی خیانت به اعتماد مردم و بازی با جان شهروندان است و هیچ توجیه اقتصادی نمیتواند جایگزین حفظ جان انسانها شود. همچنین ایشان بر لزوم رفع «نقاط حادثهخیز» جادهای توسط وزارت راه و شهرسازی به عنوان یک اولویت فوری تأکید ورزیده و آن را مصداق بارز رسیدگی به حقوق عامه دانستهاند.
تحلیل آماری: مقایسه تلخیهای ۱۴۰۴ با امیدواریهای ۱۴۰۵
برای درک بهتر تأثیر سیاستهای جدید و دستورات حاکمیتی، بررسی آمارهای رسمی سازمان پزشکی قانونی و پلیس راهور فراجا ضروری است. سال ۱۴۰۴، سالی بود که با وجود تلاشهای صورتگرفته، آمار کشتهشدگان سوانح رانندگی در جادههای کشور همچنان در سطحی نگرانکننده قرار داشت. بر اساس گزارشهای نهایی، در سال ۱۴۰۴، حدود ۱۹ هزار و ۵۰۰ نفر در سوانح رانندگی جادهای و درونشهری جان خود را از دست دادند که سهم جادههای برونشهری به دلیل سرعت بالا و نقص ایمنی، بخش عمدهای از این آمار را تشکیل میداد.
اما در سال جاری (۱۴۰۵)، با اجرای طرحهای ضربتی پلیس، الزام قانونی خودروسازان به ارتقای ایمنی و آغاز عملیات رفع نقاط حادثهخیز، روند آمارها تغییر جهت داده است. بر اساس دادههای منتشر شده توسط مرکز آمار و تحلیلهای پلیس راهور تا سه ماهه اول ۱۴۰۵ کاهش میزان تصادفات گزارش شده است.
این کاهش آمار، اگرچه هنوز تا رسیدن به نقطه ایدهآل فاصله دارد، اما نشاندهنده اثربخشی رویکرد «پیشگیری محور» است. بهعنوان مثال، تعداد کشتهشدگان در تصادفات جادهای اصلی (اتوبانها و آزادراهها) به دلیل تشدید کنترلهای پلیسی بر سرعت و استفاده از کمربند ایمنی، با کاهش ۱۵ درصدی مواجه شده است. با این حال، چالش اصلی همچنان در جادههای فرعی و روستایی باقی مانده است که به دلیل فقدان روشنایی، عرض کم و نبود شانه خاکی مناسب، کماکان قربانی میگیرند. پیشبینی کارشناسان بر این است که در صورت تداوم این روند و اجرای کامل فرامین رهبر شهید انقلاب در خصوص استانداردسازی ناوگان، آمار کل کشتهشدگان در پایان سال ۱۴۰۵ میتواند به زیر مرز ۱۵ هزار نفر سقوط کند که یک دستاورد بزرگ ملی محسوب خواهد شد
مثلث مرگ: واکاوی علل و عوامل اصلی سوانح رانندگی
کارشناسان ایمنی ترافیک، علل سوانح رانندگی را در قالب یک «مثلث مرگ» شامل سه ضلع عامل انسانی، عامل خودرو و عامل جاده دستهبندی میکنند. بررسیها نشان میدهد که تعامل نامطلوب این سه عامل، منجر به فاجعه میشود. بدون شک، اصلیترین عامل سوانح، خطای انسانی است. سرعت غیرمجاز و سبقتهای خطرناک، بهویژه در جادههای دوطرفه، همچنان قاتل خاموش جادههای ایران هستند. خستگی و خوابآلودگی رانندگان، بهویژه در رانندگان خودروهای سنگین و مسافران نوروزی یا تعطیلات، عامل دوم است. علاوه بر این، استفاده از تلفن همراه حین رانندگی و عدم تمرکز، در سالهای اخیر به یک تهدید جدی تبدیل شده است. رهبر انقلاب بارها بر لزوم «فرهنگسازی» و آموزش همگانی برای تغییر این رفتارها تأکید کردهاند، چرا که قانون به تنهایی بدون همراهی وجدان بیدار راننده، کارساز نیست.
فرسودگی ناوگان حملونقل عمومی (اتوبوسها و کامیونها) و کیفیت پایین برخی خودروهای سواری داخلی، ضلع دوم این مثلث است. نقص در سیستم ترمز، ترکیدگی لاستیکهای بیکیفیت و عدم مقاومت بدنه خودرو در برابر ضربات، باعث میشود که یک تصادف که در خودروهای استاندارد جهانی تنها به خسارت مالی منجر میشود، در ایران به قیمت جان سرنشینان تمام شود. دستورات صریح رهبر شهید انقلاب اسلامی مبنی بر اینکه «مسئولان صنعت خودرو باید پاسخگوی کیفیت محصولات خود باشند»، زمینهساز فشارهای نظارتی جدید بر خودروسازان برای عبور از استانداردهای حداقلی و حرکت به سمت استانداردهای روز دنیا شده است؛ همچنین وجود نقاط حادثهخیز (Black Spots)، عدم وجود گاردریل در پیچهای خطرناک، روکش نامناسب آسفالت که در فصل بارندگی لغزنده میشود و کمبود روشنایی در شب، از مهمترین عوامل جادهای هستند. بسیاری از این جادهها سالهاست که بدون بهروزرسانی ایمنی رها شدهاند. بر اساس تأکیدات رهبر شهید انقلاب اسلامی، تخصیص بودجههای اضطراری برای اصلاح هندسی این نقاط و نصب تابلوهای هشداردهنده هوشمند، در دستور کار وزارت راه قرار گرفته و اقدامات خوبی برای بهبود مسیرهای جادهای در نظر گرفته شده است.
راهکار مقابله با افزایش تعداد فوتیها در جادهها چیست؟
حضور مقتدرانه و هوشمند پلیس راهور در محورهای مواصلاتی، استفاده از دوربینهای کنترل سرعت هوشمند و اعمال قانون بدون اغماض برای متخلفان پرتکرار، باید به عنوان یک بازدارنده جدی ادامه یابد؛ برای مثال اگر خودروی یک راننده با چند تخلف حادثه ساز توقیف شد؛ باید راننده با اشد مجازات مواجه شود؛ موضوعی که راهنمایی و رانندگی فراجا با دقت و بدون اغماز در جادهها اعمال میکند و این موضوع جای تحسین دارد؛ البته عملکرد راهنمایی و رانندگی فراجا یک شعار نیست؛ بلکه در میدان عمل تعداد فوتیهای حوادث جادهای از ۲۷ هزار نفر به زیر ۲۰ هزار نفر کاهش یافته که بخشی از این کاهش تعداد فوتی ها، به دلیل نظارتهای شدید راهور فراجا است.
ارتقا اجباری استانداردهای خودرو
سازمان ملی استاندارد و وزارت صمت باید با قاطعیت تمام، تولید و عرضه خودروهایی را که فاقد حداقلهای ایمنی مانند سیستم ترمز ABS، EBD و کنترل پایداری هستند، متوقف کنند؛ حمایت از تحقیق و توسعه در صنعت خودرو برای بومیسازی فناوریهای ایمنی پیشرفته نیز یک ضرورت است.
مهندسی و ایمنسازی جادهها
وزارت راه و شهرسازی موظف است با اولویتبندی، خطرناکترین نقاط حادثهخیز کشور را در کوتاهترین زمان ممکن اصلاح کند؛ این امر نیازمند تأمین اعتبار پایدار و نظارت دقیق دستگاههای نظارتی است و مدت زمان لازم برای شناسایی نقاط مذکور است.
جهاد تبیین و فرهنگسازی
رسانهها و نهادهای آموزشی باید با تولید محتوای اثرگذار، مفهوم «رانندگی مطمئن» را در ذهن جامعه نهادینه کنند. رانندگی باید نه به عنوان یک مهارت صرفاً فنی، بلکه به عنوان یک «وظیفه اخلاقی و شرعی» در قبال جان خود و دیگران آموزش داده شود. رهبر شهیدمان همواره به جهاد تبیین در همه عرصهها اشاره داشتهاند و باید نکات رهبر شهیدمان همواره همچون یک تابلو مد نظرمان باشد.
عزم ملی برای پایان دادن به یک تراژدی
سوانح رانندگی، سرنوشت محتوم جادههای ایران نیست؛ بلکه نتیجهای است که با مدیریت صحیح، نظارت دقیق و فرهنگسازی عمیق قابل تغییر است. بیانات دلسوزانه و راهبردی رهبر شهیدمان نقشهراهی روشن را پیش روی مسئولان و آحاد جامعه قرار داده است. کاهش آمار کشتهشدگان در ماههای ابتدایی سال ۱۴۰۵ نسبت به سال ۱۴۰۴، نشان میدهد که وقتی ارادهای ملی بر پایه دستورات رهبر شهید انقلاب اسلامی شکل میگیرد که میتواند نتایج درخشانی را به همراه داشته باشد.
امروز، هر اقدامی برای ایمنتر کردن جادهها، ارتقای کیفیت خودروها و ترویج فرهنگ رانندگی مطمئن، مصداق بارز حفظ «حقالناس» و خدمت به مردم است؛ با تداوم این مسیر و پرهیز از موازیکاری دستگاهها، ایران اسلامی میتواند در سالهای آتی، الگویی موفق از کاهش سوانح ترافیکی در منطقه ارائه دهد و به این «جنگ خاموش» پایان دهد؛ همچنین آحاد افراد جامعه نیز میتوانند با تبعیت از قوانین دقیق راهنمایی و رانندگی و حفظ اصول حرکت در آمد و شدها از تصادفات جلوگیری کنند که مردم انقلابی و مسئولیت پذیر ایران هم نشان دادهاند که در این هم افزایی نقش مهمی را ایفا میکنند.
انتهای پیام/281
