رازهای «عمق استراتژیک» و پایان «دفاع متحرک» عراق در عملیات کربلای ۱
به گزارش گروه حماسه و جهاد دفاعپرس، یدالله ایزدی، پژوهشگر و تاریخنگار دفاع مقدس در برنامه «صبح به خیر ایران» شبکه اول سیما، پردههای جدیدی از دلایل راهبردی اشغال مهران، تغییر تاکتیکهای نظامی عراق در اواخر جنگ و تأثیرات روانی-سیاسی آزادسازی این شهر مرزی را کنار زد. این پژوهشگر تاریخ دفاعمقدس با تمرکز بر مفهوم «عمق استراتژیک» و تحلیل دقیق «استراتژی دفاع متحرک» عراق، نگاهی متفاوت و مفصل به عملیات کربلای ۱ ارائه داد.
نماد مقاومت و کانون تهدید برای بغداد
یدالله ایزدی در ابتدای صحبتهای خود، جنگ تحمیلی را از زوایای مختلف نظامی، سیاسی و مردمی مورد بررسی قرار داد و اظهار داشت: مقاومت مردمی در شهرهای مرزی، ستون فقرات ایستادگی ایران بود. مهران در کنار خرمشهر، سوسنگرد و آبادان، نمادی از ایثار و مقاومت است که ویژگیهای منحصربهفردی دارد.
چرا مهران برای دشمن مهم بود؟
ایزدی با اشاره به عمق استراتژیک محدود عراق گفت: فاصله جغرافیایی مهران تا پایتخت عراق (بغداد) تنها حدود ۱۰۰ کیلومتر است. در مقابل، فاصله تهران تا مهران حدود ۸۰۰ کیلومتر است. این فاصله کوتاه، مهران را به کانون اصلی تهدید برای رژیم بعث تبدیل کرده بود.
وی افزود: در طول ۸ سال جنگ، مهران چهار بار توسط نیروهای عراقی اشغال شد. هر بار اشغال، پیامدها و حماسههای جداگانهای به همراه داشت و حدود ۵۸۶۰ شهید را به این شهر تقدیم کرده است.
تغییر راهبرد عراق
یکی از بخشهای این گفتوگو، تحلیل تغییر تاکتیک عراق در زمستان ۱۳۶۴ و بهار ۱۳۶۵ بود. ایزدی با استناد به توصیههای مستشاران غربی و مصری، فرآیند تغییر استراتژی دشمن را تشریح کرده و افزود: عراق در طول جنگ متوجه شده بود که اگر صرفاُ دفاع کند، جمهوری اسلامی ایران زمان و مکان نبرد را تعیین میکند. مستشاران به عراق توصیه کردند تا از «دفاع ایستا» خارج شود و به «دفاع متحرک» روی بیاورد. در این استراتژی، عراق باید در نقاط مختلف جبههها حمله میکرد تا ایران را وادار به دفاع کند و تعادل میدان نبرد را برهم بزند.
پژوهشگر تاریخ دفاعمقدس خاطرنشان کرد: در دو ماه منتهی به اردیبهشت ۱۳۶۵، عراق در ۱۱ نقطه از جبهههای ایران حمله کرد. آخرین و مهمترین این حملات، اشغال مجدد مهران در اردیبهشت ۱۳۶۵ بود.
جنگ روانی صدام حسین و ادعای «معادل فاو»
ایزدی به ابعاد روانی و تبلیغاتی اشغال مهران در سال ۶۵ پرداخت و گفت: اشغال مهران در بار دوم، با یک کمپین رسانهای گسترده همراه بود. صدام حسین با استفاده از شبکههای خبری شرق و غرب، ادعا کرد که سقوط مهران معادل سقوط فاو است. او تلاش کرد توهمی ایجاد کند که میخواهد از خاک ایران عقبنشینی کند، اما در واقعیت شهر را در دست گرفته و از آن به عنوان اهرم فشار سیاسی استفاده میکرد.
وی افزود: این فشار تبلیغاتی چنان بالا گرفت که حضرت امام خمینی (ره) شخصاُ وارد معادله شدند. ایشان با تأکید بر آزادسازی مهران، انگیزه مضاعفی به رزمندگان بخشیدند، با این پیام که رضایت رهبری، اصل مهمی در مسیر پیروزی است.
عملیات کربلای ۱؛ نقطه عطف پایان جنگ
ایزدی در پاسخ به سوالی درباره پیامدهای عملیات کربلای ۱ تأکید کرد: این عملیات فراتر از یک پیروزی نظامی، یک شکست راهبردی برای عراق بود. آزادسازی مهران عملاُ استراتژی «دفاع متحرک» عراق را نابود کرد. پس از این عملیات، عراق دیگر توانایی حمله و تغییر خط مقدم را از دست داد. عراق تا پایان جنگ (فروردین ۱۳۶۷) مجدداُ به همان لاک دفاعی اولیه خود بازگشت و دیگر توانایی تهاجم را نداشت. نتیجه این تلاشها، آزادی مهران و ثبت شعاری ماندگار در ورودی شهر بود: «مهران آزاد شد، قلب امام شاد شد.»
اهمیت تاریخی مهران
یدالله ایزدی در پایان گفتوگو یادآور شد: مهران با تقدیم بیش از ۵۸۰۰ شهید، جایگاه ویژهای در تاریخ مقاومت ایران دارد. عملیات کربلای ۱ نه تنها امنیت مرزهای شرقی کشور را تأمین کرد، بلکه با شکست طرحهای استراتژیک دشمن، مسیر را برای پایان جنگ و تثبیت تمامیت ارضی ایران هموار ساخت.
انتهای پیام/ 122
