تونس غرق در بحران زیرساخت
گروه بینالملل دفاعپرس: تابستان سال ۲۰۲۶ برای تونس، چهارمین تابستان متوالی است که با خشکسالی، قطعی آب و برق و فشار بیامان بر بیمارستانها سپری میشود. آنچه در سال ۲۰۲۳ به عنوان «بحران بیسابقه» تیتر رسانههای جهان شد، اکنون به وضعیتی مزمن و فرسایشی تبدیل شده است؛ وضعیتی که دیگر خبرساز نیست، اما زندگی میلیونها نفر را روزبهروز دشوارتر میکند.
بر اساس گزارشهای بهار و تابستان ۲۰۲۶ وزارت کشاورزی تونس، ذخایر سدهای این کشور همچنان در محدوده ۲۵ تا ۳۵ درصد ظرفیت کل باقی مانده است. بارندگی در پاییز و زمستان ۲۰۲۵–۲۰۲۶ نیز مانند سه سال گذشته، کمتر از میانگین بلندمدت بوده و هیچ بهبود قابل توجهی حاصل نشد.
سدهای اصلی تأمینکننده آب شرب همچون سد «سیدی سالم» و سد «البراق» هنوز به سطحی قابل اتکا نرسیدهاند و کارشناسان هشدار میدهند که اگر روند فعلی ادامه یابد، تابستان سال ۲۰۲۷ میتواند از وضعیت فعلی نیز فاجعهبارتر باشد.
طرح قطع شبانه آب که از سال ۲۰۲۳ آغاز شده بود، در تابستان امسال نیز همچنان در بسیاری از استانها اجرا میشود. شرکت ملی بهرهبرداری و توزیع آب تونس اعلام کرده که این طرح تا اطلاع ثانوی ادامه خواهد داشت.
در استانهای جنوبی و مرکزی همچون «صفاقس»، «قیروان»، «سیدی بوزید»، «قفصه» و «تطاوین» قطعیها طولانیتر است و در برخی مناطق، آب لولهکشی تنها چند ساعت در روز در دسترس است.
تابستان امسال با موجهای گرمای شدید همراه بوده است؛ دما در برخی استانها از ۴۵ درجه سانتیگراد عبور کرده و مصرف برق به رکوردهای تازهای رسیده است. در نتیجه، خاموشیهای چرخشی بار دیگر در استانهای جنوبی و مرکزی اعمال شده است.
بر اساس گزارشهای رادیو «موزاییک افام» و روزنامه «الشروق» (از رسانههای معروف تونسی)، قطعی برق در قابس، تطاوین، قفصه و بخشهایی از صفاقس در تیرماه امسال به روزی ۳ تا ۵ ساعت رسیده است. در برخی شهرکهای کوچکتر، قطعیها طولانیتر بوده و ساکنان مجبور شدهاند شبها را بدون کولر و یخچال سپری کنند.
تونس همچنان بیش از ۹۰ درصد برق خود را از نیروگاههای گازی تولید میکند و بخش عمده خوراک این نیروگاهها از خط لوله الجزایر تأمین میشود. گزارشهای «العربی الجدید» و «کاپیتالیس» حاکی از آن است که در تابستان امسال، شرکت برق تونس بار دیگر با تأخیر در پرداخت بدهیهای گازی مواجه شده و این موضوع عرضه سوخت به نیروگاهها را با اختلال همراه کرده است.
بدهی شرکت برق و گاز تونس همچنان چند میلیارد دیناری است و دولت توان بازپرداخت آن را ندارد. مذاکرات با الجزایر برای تمدید مهلت پرداختها ادامه دارد، اما نتیجهای قطعی حاصل نشده است. کارشناسان هشدار میدهند که هرگونه قطع کامل جریان گاز الجزایر، میتواند تونس را در خاموشی کامل فرو ببرد.
با وجود آفتاب فراوان، سهم انرژی خورشیدی در تولید برق تونس همچنان زیر ۵ درصد است. چند پروژه بزرگ خورشیدی که قرار بود تا سال ۲۰۲۵ به بهرهبرداری برسند، به دلیل مشکلات اداری، کمبود سرمایهگذاری خارجی و بیثباتی سیاسی متوقف ماندهاند. در نتیجه، تونس همچنان اسیر واردات گاز است.
از سوی دیگر، با وجود گذشت سه سال از آغاز بحران آب معدنی هنوز در بسیاری از مناطق تونس کالایی کمیاب و گران است. در تابستان امسال، گزارشهای میدانی موزاییک افام و الشروق نشان میدهد که در برخی محلههای پایتخت و شهرهای بزرگ، بطریهای آب معدنی به سختی پیدا شده و در بازار سیاه با قیمتهای چند برابر قیمت رسمی فروخته میشود.
دولت تونس در سال ۲۰۲۵ قیمت رسمی آب معدنی را افزایش داد تا مصرف را کنترل کند، اما این اقدام نیز نتوانست تعادل را به بازار بازگرداند. خانوادههای کمدرآمد که توان خرید آب معدنی گران را ندارند، مجبورند از آب لولهکشی، حتی با کیفیت نامطلوب استفاده کنند.
شمال آفریقا یکی از آسیبپذیرترین مناطق جهان در برابر گرمایش زمین است. کاهش بارندگی و افزایش دما در تونس، منابع آبی را به شدت تحت فشار قرار داده و این روند بر اساس پیشبینیهای «هیئت بیندولتی تغییر اقلیم» در سالهای آینده بدتر خواهد شد.
با این حال، نشت گسترده در شبکه توزیع آب (تا ۳۰ درصد در برخی مناطق)، فرسودگی نیروگاهها و نبود سرمایهگذاری در زیرساختها، همگی نشان میدهد که بحران تونس صرفاً اقلیمی نیست. فساد اداری و بیکفایتی مدیریتی نقش تعیینکنندهای در تشدید این وضعیت داشته است.
تونس از سال ۲۰۱۱ تاکنون با ده نخستوزیر، تغییرات مکرر دولتها و بحرانهای سیاسی پیدرپی مواجه بوده است. این بیثباتی، امکان برنامهریزی بلندمدت برای اصلاح زیرساختها را از بین برده است.
آسیبپذیری اصلی تونس، وابستگی تقریباً کامل به گاز الجزایر برای تولید برق است. هرگونه تنش دیپلماتیک و تأخیر در پرداخت یا کاهش صادرات الجزایر، مستقیماً به خاموشی در تونس میانجامد. این وابستگی در سال ۲۰۲۶ همچنان پاشنه آشیل انرژی تونس است.
تونس در تابستان سال ۲۰۲۶ همچنان در چنگال بحرانی است که از سال ۲۰۲۳ آغاز شد و تاکنون هیچ نشانهای از بهبود نیز نشان نمیدهد.
انتهای پیام/ 999
