سردار تنگستان با فتوای جهاد علمای بوشهر، قیام ضداستعماری جنوب را رهبری کرد

شهید رئیس‌علی دلواری از رهبران شیعی قیام مردم جنوب ایران علیه انگلیس پس از اشغال بوشهر در جنگ جهانی اول، با فتوای علمای بوشهر به جهاد برخاست و سرانجام در ۱۲ شهریور ۱۲۹۴ به شهادت رسید.
کد خبر: ۸۵۹۷۴۴
تاریخ انتشار: ۱۲ شهريور ۱۴۰۵ - ۱۰:۱۲ - 03September 2026

به گزارش خبرنگار حماسه و جهاد دفاع‌پرس، شهید «رئیس‌علی دلواری» در سال ۱۲۶۰ یا ۱۲۶۱ خورشیدی در روستای «دلوار» از توابع بخش تنگستان استان بوشهر دیده به جهان گشود. پدرش زائرمحمد، کدخدای دلوار بود. خانواده او اصالتاً از نورآباد ممسنی و از طایفه لُر بودند. وی چهار بار ازدواج کرد و از ازدواج سومش پسری به نام عبدالحسین معروف به بهادر داشت.

شهید رئیسعلی دلواری

زندگی‌نامه و مشروطه‌خواهی

رئیس‌علی دلواری با آغاز نهضت مشروطه به مشروطه‌خواهان بوشهر پیوست و با سید مرتضی مجتهد اَهرَمی، رهبر روحانی این نهضت، ارتباط نزدیکی برقرار کرد. پس از به‌توپ‌بستن مجلس شورای ملی توسط محمدعلی‌شاه قاجار، با دستور سید مرتضی، رئیس‌علی شهر بوشهر را تصرف کرد، حاکم آن را بازداشت نمود و به مدت حدود ۹ ماه اداره شهر و گمرک آن را بر عهده گرفت. در همین زمان نخستین درگیری‌ها میان وی و انگلیسی‌ها به‌دلیل تصرف بوشهر و گمرک آن آغاز شد.

اشغال جنوب ایران و فتوای جهاد

در کشاکش جنگ جهانی اول، نیرو‌های انگلیسی بار دیگر شهر بوشهر را اشغال کردند. پس از این رخداد، علمای بوشهر فتوای جهاد علیه نیرو‌های انگلیسی صادر کردند. از جمله سید عبدالحسین لاری پس از اعلام جهاد، طی نامه‌ای به رئیس‌علی و دیگر سران مجاهدان، آنها را به نبرد با اشغالگران تشویق کرد. رئیس‌علی به همراه گروه‌های دیگری از تنگستانی‌ها از جمله شیخ حسین‌خان چاه‌کوتاهی معروف به سالار اسلام و زائر خضرخان اَهرَمی، با نیرو‌های انگلیسی جنگید. حملات آنها شب‌هنگام و به صورت شبیخون بود و تلفات بسیاری به نیرو‌های انگلیسی وارد کرد.

انگلیسی‌ها پس از اشغال بوشهر به دلوار هم حمله کردند، اما مردم پیش از حمله روستا را خالی کرده و به کوه‌ها پناه بردند. بااین‌حال انگلیسی‌ها خانه‌ها را ویران و نخل‌ها را قطع کردند. رئیس‌علی با آلمانی‌ها ارتباط نامه‌نگاری داشت، اما این ارتباط را بیشتر به‌دلیل دشمن مشترک می‌دانند. جنگ با انگلیسی‌ها پس از شهادت وی هم تا پایان جنگ جهانی اول ادامه یافت و برای آنان مشکلات و تلفات زیادی ایجاد کرد.

شهادت رئیس‌علی دلواری

رئیس‌علی دلواری در ۱۲ شهریور ۱۲۹۴ش هنگام حمله به نیرو‌های انگلیسی از پشت سر هدف گلوله قرار گرفت و به شهادت رسید. درباره قاتل وی اختلاف نظر وجود دارد که اجیر انگلیسی‌ها بوده یا از اختلافات داخلی دست به ترور زده است. جسد او مدتی نزدیک یک امامزاده نگهداری شد و سپس مادرش آن را به نجف منتقل و در وادی‌السلام دفن کرد. شهادتش در شهر‌های جنوبی بازتاب گسترده داشت و مجالس ترحیم برگزار شد. محققان می‌گویند شهادت او باعث شد بسیاری برای مبارزه با انگلیس انگیزه بگیرند.

میراث ماندگار

مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) درباره وی فرمودند: «نام سردار مؤمن و شجاعی مثل شهید رئیس‌علی دلواری از نام‌هایی است که همیشه دل‌های مؤمن را که آشنایی به وضع او و مبارزات او داشته‌اند، در سراسر این کشور به خود جذب می‌کرده است.»

امروزه خانه وی در دلوار تنگستان به موزه مبارزه با استعمار تبدیل شده است. ۱۲ شهریور سالروز شهادتش به‌عنوان روز ملی مبارزه با استعمار انگلیس نام‌گذاری شده و یادبود‌هایی برایش برگزار می‌شود.

۱۲۰ سال از شهادت او می‌گذرد، اما فریاد «مرگ بر انگلیسی» امروز در قامت «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» از حنجره میلیون‌ها آزاده جهان طنین‌انداز است. راه رئیس‌علی، راه عزت و شرف است و تا نابودی کامل استکبار، بر این راه استوار خواهیم ماند.

انتهای پیام / 119

نظر شما
captcha
پربیننده ها
آخرین اخبار