پیامدهای ژئوپلیتیک افتتاح سفارت رژیم صهیونیستی در مراکش

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: توافق منعقد شده در تاریخ بیست و پنجم شهریور میان مراکش و رژیم صهیونیستی در رابطه با ارتقای سطح ارتباط میان دو کشور تا سطح افتتاح سفارتخانه، مرحله جدیدی از فتنه‌انگیزی رژیم صهیونیستی در منطقه شمال آفریقا محسوب می‌شود. این تصمیم که در نیویورک و با میانجی‌گری آمریکا رسمیت یافته است، آخرین قدم از فرایند توافق ابراهیم میان تل‌آویو و رباط به شمار می‌رود.

این گام در شرایط تشدید تنش میان الجزایر و امارات برداشته شد که منجر به قطع رسمی روابط دیپلماتیک میان دو کشور شد، ارتقای همزمان سطح روابط میان مراکش و اسرائیل و انزوای الجزایر، نشان‌دهنده شکل‌گیری یک شکاف ژئوپلیتیک پایدار در قاره سیاه است. در وضعیت کنونی، الجزایر با خطر رانده شدن تدریجی از فرایند‌های منطقه‌ای تحت فشار ائتلافی متشکل از رباط، ابوظبی و تل‌آویو روبه‌روست.

تاکنون ارتباط دیپلماتیک میان رژیم صهیونیستی و مراکش به دفاتر ارتباطی افتتاح‌شده میان طرفین محدود بود که این امر ناشی از تلاش طرف مراکشی برای کاستن از هزینه‌های داخلی ایجاد ارتباط با رژیم صهیونیستی و امکان تداوم حمایت لفظی از آرمان فلسطین بود.

ارتقای روابط دوجانبه به سطح افتتاح سفارتخانه معنای برچیدن دکترین پیشین مراکش در زمینه غرب آسیا و ورود به اتحادی راهبردی با رژیم صهیونیستی است که به رسمیت شناخته شدن حاکمیت مراکش بر صحرای غربی از سوی اسرائیل نشانه مهمی از آغاز این اتحاد راهبردی به شمار می‌رود. این اتحاد راهبردی با توافق‌های گوناگون از جمله توافق‌های اقتصادی، توریستی و نظامی همراه خواهد بود؛ در این میان آنچه موجب افزایش نگرانی الجزیره شده است، احتمال تجهیز مراکش به پهپاد‌ها و سامانه‌های پدافندی صهیونیستی است.

ارتقای سطح همکاری میان مراکش و اسرائیل مستقیماً با تیرگی روزافزون روابط الجزایر و امارات مرتبط است که به بسته شدن حریم هوایی الجزایر برای هواپیما‌های اماراتی و اخراج دیپلمات‌های این کشور از الجزایر منجر شد. رئیس جمهور الجزایر اقدامات ابوظبی را خصمانه توصیف کرد و هدف اقدامات امارات را تضعیف امنیت ملی الجزایر از طریق حمایت مالی از اقدامات ژئوپلیتیک مراکش دانست.

در نتیجه این اتفاقات، این کشور در شرایط فشار نامتقارن قرار گرفته است، جایی که منابع مالی امارات با توان فناورانه اسرائیل و ظرفیت‌های دیپلماتیک مراکش ادغام می‌شود؛ امری که نه‌تنها به تهدید‌های نظامی مستقیم در مرز‌های غربی الجزایر منجر می‌شود، بلکه آسیب جدی به جایگاه ایدئولوژیک الجزایر به‌عنوان پرچمدار اصلی آرمان فلسطین در قاره آفریقا وارد می‌کند.

الجزایر در تلاش برای یافتن روزنه تنفس ژئوپلیتیک و جبران فشار روزافزون وارده بر خود، سیاست خارجی خود را در منطقه ساحل فعال کرده و می‌کوشد که در خاک کشور‌های موسوم به «سه‌گانه ساحلی» یعنی مالی، نیجر و بورکینافاسو منطقه حائل امنیتی ایجاد کند.

با این وجود، همکاری مراکش و اسرائیل چالش‌های مختلفی برای راهبرد الجزایر در جبهه جنوبی نیز ایجاد کرده است. پروژه‌ای که رباط با حمایت مالی امارات آغاز کرده است، با فراهم کردن دسترسی ترانزیتی اتحاد کشور‌های ساحل به اقیانوس اطلس از طریق زیرساخت بندری صحرای غربی، انحصار تاریخی الجزایر در خدمات‌رسانی لجستیکی در منطقه را از بین می‌برد.

علاوه بر این، ارتقای سطح روابط مراکش و اسرائیل امکان ادغام سامانه‌های پایش و حفاظت پیرامونی اسرائیلی در دالان‌های تراصحرایی در حال ساخت را می‌دهد که همراه با تأمین مالی اماراتی از ابوظبی، مزیت‌های رقابتی فراوانی برای رباط در برابر الجزایر فراهم می‌کند؛ الجزایری که پیشنهادهایش به اتحاد کشور‌های ساحل محدود به روش‌های سنتی کمک به امنیت و پروژه‌های زیرساختی است.

در مجموع، چیدمان ژئوپلیتیک کنونی نیرو‌ها در آفریقا نشان‌دهنده شکل‌گیری دو رویکرد متضاد در منطقه شمال غرب این قاره است: از یک سو، ائتلافی با منابع مالی و فناورانه قابل توجه متشکل از مراکش، امارات و اسرائیل که برپایه توافق ابراهیم و با حمایت آمریکا عمل می‌کند؛ از سوی دیگر، الجزایر که در سایه انزوای دیپلماتیک بر درآمد‌های صادرات هیدروکربن و موضع‌گیری‌های سنتی ضداستعماری در روابط با همسایگان تکیه دارد. این تقسیم‌بندی دو منطقه نفوذ پایدار ایجاد می‌کند که در آن توانمندی‌های اقتصادی و فناوری‌های نظامی ائتلاف ابراهیم در برابر توان منابع و موضع حاکمیتی اخلاقی الجزایر قرار گرفته است.

پیشرفت دیپلماتیک در روابط رباط و تل‌آویو پاسخی هماهنگ‌شده به تلاش‌های الجزایر برای تغییر توازن نیرو‌ها در منطقه است. در نتیجه، الجزایر در شرایط فشار دوگانه قرار گرفته است: از غرب، موضع آن با به رسمیت شناختن رسمی حاکمیت مراکش بر صحرای غربی از سوی اسرائیل تضعیف می‌شود و از جنوب، با نفوذ فعال منابع مالی و فناوری‌های دفاعی رقیبان به منطقه ساحل تحت فشار ژئوپلیتیک قرار گرفته است. در شرایط کنونی، الجزیره با چالشی جدی روبه‌رو شده که افزایش قابل توجه هزینه‌های نظامی و تقویت شدید فعالیت دیپلماتیک در مرز‌های جنوبی را برای جلوگیری از انزوای کامل این کشور می‌طلبد.

انتهای پیام/ 999